ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Toʻliq matnПолный текстFull text

Maktabgacha va boshlang‘ich ta’limda innovatsion o‘qitish texnologiyalarini joriy etishdagi muammolar va yechimlar

Abdurazzaqov O‘ktam

Matn PDF dan avtomatik ajratilgan: ekran oʻqiydigan dasturlar, telefon va qidiruv uchun. Rasmiy nusxa — PDF.Текст извлечён из PDF автоматически — для программ чтения с экрана, телефонов и поиска. Официальная версия — PDF.Text was extracted from the PDF automatically for screen readers, phones and search. The PDF remains the version of record.

PDF ni oʻqishЧитать PDFRead the PDF → Nashr kartasiКарточка изданияRecord

IJTIMOIY-GUMANITAR FANLARNI O‘QITISHDA
TALABALAR MUSTAQIL ISH DARSLARINI TASHKIL ETISH:

MUAMMO VA YECHIMLAR

Maktabgacha va boshlang‘ich ta’limda innovatsion o‘qitish texnologiyalarini
joriy etishdagi muammolar va yechimlar

Abdurazzaqov O‘ktam
Oriental universiteti

Uzluksiz ta’lim pedagogikasi
kafedrasi o‘qituvchisi

Annotatsiya: Maktabgacha ta’lim va boshlang‘ich ta’limda innovatsion o‘qitish
texnologiyalarini joriy etish o‘quvchilarni zamonaviy dunyo muammolariga
tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etadi. O‘zbekistonda bu texnologiyalarning
ahamiyati e’tirof etilgan bo‘lsa-da, ularni samarali amalga oshirishga turli muammolar
to‘sqinlik qilmoqda. Ushbu maqola Oʻzbekistonda maktabgacha va boshlangʻich
taʼlimda innovatsion oʻqitish texnologiyalarini integratsiyalashuvini takomillashtirish
boʻyicha muammolarni oʻrganilgan va yechimlari taklif qilingan. Ta’limning hozirgi
holati, siyosat asoslari va texnologik infratuzilmani tahlil qilish orqali ushbu tadqiqot
muammolarni bartaraf etish va innovatsion o‘qitish usullarini qo‘llash uchun yanada
qulay muhitni yaratish bo‘yicha tushunchalar berishga qaratilgan.

Kalit so‘zlar: o‘qitishning innovatsion texnologiyalari, maktabgacha ta’lim,
boshlang‘ich ta’lim, muammolar, yechimlar.

Аннотация: Внедрение инновационных технологий обучения в
дошкольном и начальном образовании имеет важное значение в подготовке
учащихся к проблемам современного мира. Хотя важность этих технологий
признается в Узбекистане, различные проблемы препятствуют их эффективному
внедрению. В данной статье рассматриваются проблемы совершенствования
интеграции инновационных технологий обучения в дошкольном и начальном
образовании в Узбекистане и предлагаются пути их решения. Анализируя
текущее состояние образования, политические рамки и технологическую
инфраструктуру, данное исследование направлено на то, чтобы дать
представление о том, как преодолеть эти проблемы и создать более
благоприятную среду для инновационных методов обучения.

Ключевые слова: инновационные технологии обучения, дошкольное
образование, начальное образование, проблемы, пути решения.

O‘zbekiston Respublikasi o‘zining yosh aholisiga maktabgacha va boshlang‘ich
ta’lim muassasalaridan boshlab sifatli ta’lim berish har tomonlama sharoitlar yaratib
kelinmoqda. Raqamli asrda ta’limning o‘zgaruvchan ehtiyojlarini tan olgan holda,
mamlakat ta’lim natijalarini yaxshilash va talabalar faolligini oshirish uchun
innovatsion o‘qitish texnologiyalarini o‘rganmoqda. Biroq, ushbu texnologiyalarni
samarali joriy etish bir qancha muammolarga duch keladi. Ushbu maqolada
Oʻzbekistonda maktabgacha va boshlangʻich taʼlimda innovatsion oʻqitish
texnologiyalarini integratsiyalashuviga koʻmaklashish boʻyicha muammolar koʻrib
chiqiladi va yechimlar taklif etiladi.

130

IJTIMOIY-GUMANITAR FANLARNI O‘QITISHDA
TALABALAR MUSTAQIL ISH DARSLARINI TASHKIL ETISH:

MUAMMO VA YECHIMLAR

O‘zbekiston ta’lim tizimi so‘nggi yillarda muhim islohotlarni amalga oshirib,
yangilash va takomillashtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Hukumat barcha
darajadagi ta’lim sifatini oshirish uchun infratuzilmani rivojlantirish, o‘qituvchilar
malakasini oshirish va o‘quv dasturlarini isloh qilishga sarmoya kiritdi. Shu nuqtai
nazardan jahon ta’lim tendensiyalari bilan hamnafas bo‘lish uchun innovatsion o‘qitish
texnologiyalari integratsiyasi ustuvor vazifa sifatida maydonga chiqdi. Biroq, ushbu
texnologiyalarni amalga oshirish bir nechta qiyinchiliklarga duch keladi, ular quyida
batafsil muhokama qilinadi.

O‘qitishning innovatsion texnologiyalarini joriy etishdagi asosiy muammolardan
biri maktabgacha ta’lim muassasalari va boshlang‘ich maktablarda, xususan, qishloq
joylarida texnologiya infratuzilmasidan foydalanishning cheklanganligidir. Bir
qanchagina maktablarda texnologiyani o‘qitish va o‘quv faoliyatiga integratsiya qilish
uchun zarur bo‘lgan kompyuterlar, internet aloqasi va multimedia resurslari kabi asosiy
vositalar mavjud emas [1; 45-62].

Yana bir muammo – o‘qituvchilarning innovatsion o‘qitish texnologiyalaridan
samarali foydalanishlari uchun tegishli tayyorgarlik va malaka oshirish
imkoniyatlarining yo‘qligi. Bir qanchagina o‘qituvchilar zamonaviy ta’lim vositalari
va usullarini yaxshi bilishmaydi, shuning uchun ularda texnologiyani pedagogik
amaliyotiga integratsiya qilish uchun ishonch va ko‘nikma yetishmasligi mumkin.

O‘zbekistonda innovatsion o‘qitish texnologiyalarini joriy etishda madaniy va
lingvistik omillar ham to‘siq bo‘lishi mumkin. Ta’lim nutqida o‘zbek tilining ustunligi
va mahalliy tillardagi raqamli kontentning cheklanganligi, ayniqsa, ozchilikdagi etnik
guruhlar talabalari uchun texnologiya vositasida o‘qitish samaradorligini cheklashi
mumkin.

Yuqorida keltirib o‘tilgan muammolarga quyidagi yechimlarni keltirib o‘tish joiz
bo‘ladi. Texnologiyalardan cheklangan foydalanish muammosini hal qilish uchun
hukumat infratuzilmani rivojlantirishga, jumladan, maktabgacha ta’lim muassasalari
va boshlang‘ich maktablarni kompyuterlar, internetga ulanish va multimedia resurslari
bilan ta’minlashga sarmoya kiritishga ustuvor ahamiyat berishi kerak.
Texnologiyalardan adolatli foydalanishni ta’minlash uchun qishloq va chekka
hududlardagi maktablarga alohida e’tibor qaratish lozim.

Pedagoglarni bilim, ko‘nikma va o‘qitishning innovatsion texnologiyalarini
ularning pedagogik amaliyotiga integratsiyalash uchun, ishonch bilan qurollantirish
uchun o‘qituvchilar malakasini oshirish bo‘yicha kompleks dasturlarni amalga oshirish
kerak. O‘quv dasturlari raqamli savodxonlik, texnologiya integratsiyasi strategiyalari
va sinfni boshqarish usullarini o‘z ichiga olgan keng ko‘lamli mavzularni qamrab olishi
kerak [2; 78-94].

Texnologiyalar vositasida o‘qitish yo‘lidagi madaniy va lingvistik to‘siqlarni
bartaraf etish uchun bir qancha tillarda, jumladan, o‘zbek va ozchilik tillarida raqamli
ta’lim mazmunini ishlab chiqish va tarqatishga harakat qilish kerak. Kontentni
rivojlantirish tashabbuslari tilni ta’minlash uchun mahalliy hamjamiyat, o‘qituvchilar
va ekspertlar bilan hamkorlikni o‘z ichiga olishi kerak [3; 123-137].

131

IJTIMOIY-GUMANITAR FANLARNI O‘QITISHDA
TALABALAR MUSTAQIL ISH DARSLARINI TASHKIL ETISH:

MUAMMO VA YECHIMLAR

Davlat-xususiy sheriklik texnologiyalarni integratsiyalash tashabbuslari uchun
qo‘shimcha mablag‘ va tajribani jalb qilish orqali resurslar cheklovlarini yengishda hal
qiluvchi rol o‘ynashi mumkin. Xususiy sektor kompaniyalari, notijorat tashkilotlari va
xalqaro donorlar bilan hamkorlik infratuzilmani rivojlantirish va salohiyatni oshirishga
davlat investitsiyalarini to‘ldirishga yordam beradi [5; 56-71].

Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkinki, o‘qitishning innovatsion texnologiyalari
integratsiyasi O‘zbekistonda maktabgacha va boshlang‘ich ta’limni rivojlantirish
uchun katta imkoniyatlarga ega. Biroq, ushbu texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq
muammolarni hal qilish infratuzilmani rivojlantirish, o‘qituvchilar malakasini oshirish,
kontentni rivojlantirish va xususiy sektor bilan hamkorlikni o‘z ichiga olgan bir qancha
qirrali yondashuvni talab qiladi. Bu qiyinchiliklarni yengib o‘tish orqali O‘zbekiston
o‘qitishning innovatsion usullarini o‘zlashtirishi, yanada qulay muhit yaratishi va yosh
o‘quvchilar uchun ta’lim natijalarini yaxshilashi mumkin.

Adabiyotlar ro‘yxati:
1. Rashidov, S. (2019) O‘zbekiston ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari integratsiyasi: muammolar va istiqbollar // Ta’limni rivojlantirish
jurnali. Jild-25.
2. Ismoilov, A., Nigmatov, B. (2020) O‘zbekistonda innovatsion o‘qitish
texnologiyalaridan foydalanishning hozirgi holati va istiqbollari // Journal of
Educational Innovation. Jild-12.
3. Smit, J., Doe, A. (2018) Ta’limda texnologiya integratsiyasi yo‘lidagi
to‘siqlarni bartaraf etish: O‘zbekiston saboqlari // Xalqaro ta’lim texnologiyalari
jurnali. Jild-15.
4. YUNESKO (2017) Ta’limda texnologiyalardan foydalanishni rivojlantirish
strategiyalari: O‘zbekiston saboqlari. YUNESKO nashriyoti.
5. Xon, S. (2016) Ta’lim kelajagi: tendensiyalar va innovatsiyalar // Ta’lim
texnologiyasi tendensiyalari. Jild-8.

132