ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Eski lug‘atlardagi fonetik izohlar va Alisher Navoiy asarlarida qo‘llangan so‘zlarni to‘g‘ri o‘qish masalasi

Фонетические пояснения в старых словарях и вопрос правильного чтения слов, употреблённых в произведениях Алишера Навои

Phonetic Notes in Old Dictionaries and the Problem of Correctly Reading Words Used in Alisher Navoiy's Works

Qosimjon SodiqovКосимжон СодиковQosimjon Sodiqov

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Alisher Navoiy yashagan chog‘lardan to o‘tgan yuz yillik boshlariga qadar bo‘lgan oraliqda klassik o‘zbek tili («chig‘atoy tili») asarlari bo‘yicha lug‘atlar yaratilgan. Lug‘atlarda klassik asarlarda ishlatilgan so‘zlarning ma’nolari bilan bir qatorda, ularning fonetik xususiyati, yozilishi va talaffuzi, polifonik harflarning ushbu o‘rindagi vazifasi, so‘zlarning fonetik variantlari keng qamrovda yoritilgan. Lug‘atchilar tanlagan prinsiplar turk leksikografiyasi va tilshunosligining tarixiy metod hamda an’analari, qolaversa, klassik o‘zbek yozma adabiy tili matnlarida qo‘llangan so‘zlarni to‘g‘ri o‘qib, mazmunini to‘g‘ri talqin etish imkonini beradi. Ushbu maqola eski lug‘atlarda keltirilgan fonetik izohlar va ularning talqiniga bag‘ishlangan

Со времен Алишера Навои до начала прошлого столетия созданы многочисленные словари по произведениям классического узбекского («чагатайского») языка. В них наряду с пояснениями значений слов классического языка также в широком масштабе разъяснены их фонетические особенности, орфоэпия и правописание слов, фонетические функции букв и вариантов данных единиц. Принципы, заложенные в этих словарях, дают возможность не только изучать исторические методы и традиции тюркской лексикографии и языкознания, но и правильно читать и достоверно толковать значения слов в классических письменно-литературных текстах. Данная статья посвящена фонетическим толкованиям в этих словарях и их разъяснениям.

From the time when Alisher Navoi lived to the beginning of the last century, numerous dictionaries were created based on the works of the classical Uzbek («Chagatai») language. In dictionaries, along with definitions of words which were used in classical works, their phonetic features, writing and spelling of them, functions of polyphonic letters in this position, phonetic options of words were highly explained. The principles were chosen by lexicographers provide an opportunity to study the historical methods and traditions of Turkic lexicography and linguistic as well as for the correct reading and the reliable interpretation of the meaning of the words used in the classical Uzbek written literary texts. This article is about phonetic explanations and their interpretations used in old dictionaries.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: leksikografiya tarixiy leksikografiya «chig‘atoy tili» so‘z semantika lug‘atlar fonetika fonetik izohlar arabcha harflarning o‘qilishi harflarning fonetik vazifasi tarixiy tilshunoslik лексикография историческая лексикография «чагатайский язык» слово семантика словари фонетика фонетические пояснения чтение арабских букв фонетические функции букв историческое языкознание lexicography historical lexicography «Chagatai language» word semantics dictionaries phonetics contrasting explanations reading Arabic letters background functions of letters historical linguistic knowledge

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2023.001.art01/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2023 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2023 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2023

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2023.001.art01
YilГодYear
2023
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
1-son (1), 2023№ 1 (1), 2023No. 1 (1), 2023
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
4-18
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
lexicography, historical lexicography, «Chagatai language», word, semantics, dictionaries, phonetics, contrasting explanations, reading Arabic letters, background functions of letters, historical linguistic knowledgeлексикография, историческая лексикография, «чагатайский язык», слово, семантика, словари, фонетика, фонетические пояснения, чтение арабских букв, фонетические функции букв, историческое языкознаниеlexicography, historical lexicography, «Chagatai language», word, semantics, dictionaries, phonetics, contrasting explanations, reading Arabic letters, background functions of letters, historical linguistic knowledge
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2023
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/