ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Qo‘lyozma va litografik manbalarni raqamlashtirish muammolari

Проблемы цифровизации рукописных и литографических источников

Problems of digitization of handwritten and lithographic sources

Idiyev Akbar Avaz o‘g‘liИдиев Акбар АвазовичIdiyev Akbar Avaz o‘g‘li

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Qo‘lyozma hamda toshbosma manbalarni raqamlashtirish madaniy merosni asrab-avaylash va uni dunyoga ochiq qilish yo‘lidagi hal qiluvchi qadamdir. Biroq, bu jarayon texnik qiyinchiliklardan tortib, haqiqiylik va mualliflik huquqi masalalarigacha bo‘lgan murakkabliklarga to‘la sanaladi. Biz ushbu maqolamizda rivojlanayotgan davlatlar uchun dolzarb sanalgan manbalarni raqamlashtirish sohasidagi muammolar va ularning O‘zbekiston sharoitidagi ba’zi yechimlari masalasi haqida fikr yuritamiz. Bizga ma’lumki, qo‘lyozma va litografik manbalar o‘zining noyobligi va unda saqlanuvchi ma’lumotlarning ahamiyati nuqtayi nazaridan barcha xalqlar uchun bebaho va qadrlanuvchi meros sifatida ko‘riladi. Butun dunyoda yuz bergan turli urushlar va notinchlik davrlarida ko‘p holatlarda dastlabki nishon sifatida xalqning ma’naviy merosiga raxna solingan. Shu sababli, davrlar o‘tishi bilan bu ko‘rinishdagi ashyolarning asosiy qismi bizga qadar yetib kelmagan. Ana shunday antropogen va texnogen ta’sirlardan ularni asrashda bizga raqamlashtirish masalasi yordamga keladi. Qo‘lyozma va toshbosma manbalarni raqamlashtirish madaniy merosni asrab-avaylash va hamma uchun foydalanish imkonini berish yo‘lidagi hal qiluvchi qadamdir. Biroq, bu jarayon texnik jihatlardan tortib, haqiqiylik va mualliflik huquqi masalalarigacha bo‘lgan qiyinchiliklarga to‘la sanaladi. Biz ushbu maqolamizda rivojlanayotgan davlatlar uchun dolzarb sanalgan manbalarni raqamlashtirish sohasidagi muammolar va ularning O‘zbekiston sharoitidagi ba’zi yechimlari xususida fikr yuritamiz

Оцифровка рукописей и петроглифов – важнейший шаг на пути к сохранению культурного наследия и обеспечению его доступности для всего мира. Однако этот процесс сопряжен с проблемами: от технических трудностей до вопросов аутентичности и авторских прав. В этой статье мы обсудим проблемы в сфере оцифровки ресурсов, актуальные для развивающихся стран и некоторые их решения в условиях Узбекистана. Как известно, рукописные и литографические источники считаются уникальным и ценным наследием для всех народов в силу своей уникальности и важности хранящейся в них информации. Во время различных войн и периодов волнений в мире во многих случаях духовное наследие народа подвергалось нападениям в качестве первой цели. Поэтому с течением времени основная часть объектов этого типа до нас не дошла. Цифровизация поможет нам защитить их от таких антропогенных и техногенных воздействий. Оцифровка рукописей и петроглифов – важнейший шаг на пути к сохранению культурного наследия и обеспечению его доступности для всего мира. Однако этот процесс сопряжен с проблемами: от технических трудностей до вопросов оригинальности и авторских прав. В этой статье мы обсудим проблемы в сфере оцифровки ресурсов, актуальные для развивающихся стран и некоторые их решения в условиях Узбекистана

Digitization of manuscripts and petroglyphs is a crucial step towards preserving cultural heritage and making it accessible to the world. However, the process is fraught with challenges, from technical difficulties to authenticity and copyright issues. In this article, we will discuss the problems in the field of digitization of resources that are relevant for developing countries and some of their solutions in the conditions of Uzbekistan. As we know, manuscripts and lithographic sources are considered a unique and valuable heritage for all peoples due to their uniqueness and the importance of the information stored in them. During various wars and periods of unrest in the world, in many cases, the spiritual heritage of the people was attacked as the first target. Therefore, with the passage of time, the main part of objects of this type have not reached us. Digitization will help us protect them from such anthropogenic and technogenic influences. The digitization of manuscripts and petroglyphs is a crucial step towards preserving cultural heritage and making it accessible to the world. However, the process is complex with challenges, from technical difficulties to authenticity and copyright issues. In this article, we will discuss the problems in the field of digitization of resources that are relevant for developing countries and some of their solutions in the conditions of Uzbekistan

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: qo‘lyozma litografiya raqamlashtirish muzey fondlar YUNESKO Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti mualliflik huquqi kutubxona arxiv madaniy meros рукопись литография оцифровка музей фонды ЮНЕСКО Институт востоковедения имени Абу Райхана Беруни авторское право библиотека архив культурное наследие manuscript lithography digitization museum funds UNESCO Abu Rayhan Beruni Institute of Oriental Studies copyright library archive cultural heritage

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.001.art11/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Khot, Namita; Chavan, Yashvant (2015) Digital Libraries: Challenges and Problems
  2. Stoliński, Sebastian; Bieniecki, Wojciech (2011) Application of OCR systems to processing and digitization of paper documents. WULS Press Warszawa
  3. Arabgary, L.; Kamran, Masume; Rezaei Sharifabadi, Saeed (2013) Metadata Standards Employed in Persian Manuscript Databases
  4. Gaitán, Ángela; Thompson-Baum, Catt; Marzo, Flavio; Signorello, Stefania; Corbach, Almuth; Stefani, Caroline; Smith, Philippa; Velios, Athanasios; Pickwoad, Nicholas; France, Fenella; Toth, Michael; Quandt, Abigail; Terras, Melissa; Campagnolo, Alberto (2020) Book Conservation and Digitization: The Challenges of Dialogue and Collaboration. 10.2307/j.ctv13gvhxx
  5. Corbett, Susan & Boddington, Mark (2011) Copyright Law and the Digitisation of Cultural Heritage. SSRN Electronic Journal. 10.2139/ssrn.1806809
  6. IRCICA Newsletter (2022) Issue 118
  7. Umumjahon madaniy va tabiiy merosni muhofaza qilish to‘g‘risida (1972). https://lex.uz/docs/-2749728
  8. Sharq qo‘lyozmalari xazinasi (2012) YUNESKO. – Toshkent
  9. Isa El-Kalash, Kamaluddeen (2022) Digitisation and Digital Library Services in the 21st Century
  10. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, № 975 (2017). https://lex.uz/docs/-3451889
  11. Langois, Juan Carlos (1989) ...fragile heritage. The UNESCO Courier
  12. Shen, Rao; Gonçalves, Marcos; Fox, Edward (2013) Key Issues Regarding Digital Libraries: Evaluation and Integration. 10.2200/S00474ED1V01Y201301ICR026
  13. Zhang, J., Xing, L., Chen, Y (2022) Data Migration and Storage Security of University Library. In: Hung, J.C., Chang, JW., Pei, Y., Wu, WC. (eds) Innovative Computing. Lecture Notes in Electrical Engineering, vol 791. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-16-4258-6_23
  14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, PQ-916-son (2008). https://lex.uz/ru/docs/-1372342
  15. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi (1997). https://lex.uz/docs/- 180552#-180606

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.001.art11
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
1-son (1), 2024№ 1 (1), 2024No. 1 (1), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
111-119
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
qo‘lyozma, litografiya, raqamlashtirish, muzey, fondlar, YUNESKO, Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti, mualliflik huquqi, kutubxona, arxiv, madaniy merosрукопись, литография, оцифровка, музей, фонды, ЮНЕСКО, Институт востоковедения имени Абу Райхана Беруни, авторское право, библиотека, архив, культурное наследиеmanuscript, lithography, digitization, museum, funds, UNESCO, Abu Rayhan Beruni Institute of Oriental Studies, copyright, library, archive, cultural heritage
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-04-04
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-23
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/