BIZNES BOSHQARUVIDA TENDENSIYALAR VA ZAMONAVIY
YONDASHUVNING AYRIM XUSUSIYATLARI
TRENDS AND SOME FEATURES OF THE MODERN BUSINESS
MANAGEMENT APPROACH
ТЕНДЕНЦИИ И НЕКОТОРЫЕ ОСОБЕННОСТИ СОВРЕМЕННОГО
ПОДХОДА УПРАВЛЕНИЯ БИЗНЕСОМ
Pulatov Bahrom Nigmatovich
Oriental universiteti
Matematika va axborot texnologiyalari kafedrasi dotsenti,
fizika-matematika fanlari nomzodi
Tel.: +998 93 515-64-28
E-mail: pulbax2011@mail.ru
Annotatsiya: Maqolada biznesni boshqarishning zamonaviy tendensiyalari
chuqur tahlil qilinib, tadbirkorlik sohasida samaradorlikni oshirishning yangi yo‘llari
muhokama qilinadi. Zamonaviy boshqaruv modellarining solishtirma tahlili
o‘tkazilib, ularning turli sohalarda qo‘llanilishi va samarali natijalar berish
imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Maqolada iqtisodiy jarayonlarning biznes
boshqaruviga ta’siri, geografik xususiyatlarni hisobga olishning ahamiyati,
shuningdek, jamoani boshqarish va kadrlar siyosatini takomillashtirish bo‘yicha
innovatsion yondashuvlar o‘rganiladi. Tadqiqotda zamonaviy strategiyalarni joriy
etish orqali biznes jarayonlarini optimallashtirish, raqobatbardoshlikni oshirish va
barqaror rivojlanishni ta’minlash imkoniyatlari alohida e’tibor markazida bo‘lib,
ushbu yondashuvlarning amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
Kalit so‘zlar: boshqarish, biznesni boshqarish, tizim, iqtisod, strategiya,
zamonaviy yondashuvlar.
Abstract: The article provides an in-depth analysis of modern trends in business
management, discussing new approaches to enhancing efficiency in entrepreneurship.
A comparative analysis of contemporary management models is conducted, exploring
their application across various industries and their potential to deliver effective
results. The study examines the impact of economic processes on business
management, the significance of considering geographical factors, and innovative
approaches to improving team management and human resources policies. Particular
attention is given to opportunities for optimizing business processes, increasing
competitiveness, and ensuring sustainable development through the implementation
of modern strategies, with practical recommendations provided for their application.
Keywords: management, business management, system, economics, strategy,
modern approaches.
Аннотация: В статье проводится глубокий анализ современных тенденций
в управлении бизнесом, обсуждаются новые пути повышения эффективности в
сфере предпринимательства. Выполнен сравнительный анализ современных
моделей управления, рассматриваются их применение в различных отраслях и
возможности достижения эффективных результатов. Исследуется влияние
экономических процессов на управление бизнесом, важность учета
географических особенностей, а также инновационные подходы к
совершенствованию управления командами и кадровой политики. Особое
внимание уделяется возможностям оптимизации бизнес-процессов, повышения
конкурентоспособности и обеспечения устойчивого развития посредством
внедрения современных стратегий, с предоставлением.
Ключевые слова: менеджмент, управление бизнесом, система,
экономика, стратегия, современные подходы.
KIRISH
Biznesni boshqarish bu kompaniyadagi turli xil faoliyatni boshqarish va
muvofiqlashtirish, uning maqsadlariga samarali erishish uchun resurslar va
jarayonlarni rejalashtirish, tashkil etish, boshqarish va nazorat qilishni o‘z ichiga
oladi. Har qanday biznesning asosiy maqsadi foyda olishdir. Buni biznes menejeridan
boshqa hech kim ta’minlamaydi.
Bugungi kunda biznes yuritish jarayoniga qo‘yiladigan talablar sezilarli darajada
oshdi. Rivojlanish strategiyasini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun kompaniya
moslashuvchan va dinamik bo‘lishi kerak, chunki bugungi kunda raqobatning asosiy
omili vaqtdir. Bundan tashqari, biznesning tashqi muhiti tobora keng qamrovli va
noaniq bo‘lib bormoqda, bu esa tezda moslashish qobiliyatini va biznesni tashkil
etishning barqarorligini talab qiladi. Ma’lumki, biznesni rivojlantirishning hozirgi
bosqichi tashqi iqtisodiy muhitning quyidagi ta’sir omillari bilan tavsiflanadi:
ishlab chiqarishning globallashuvi;
ishlab chiqarishlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik oshishi;
texnologik rivojlanish va innovatsiyalarning yuqori tezligi;
ilmiy-tadqiqot ishlarining yuqori narxi.
Biznesni rivojlantirishning zamonaviy bosqichi kompaniyani boshqarishda
faoliyatning ayrim sohalarini birlashtirgan faoliyatlararo tushunchalarning keng
tarqalishi bilan bog‘liq bo‘lib, ularni quyida ko‘rish mumkin:
mahsulotlarni yetkazib berish;
mahsulot ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish);
tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) tarqatish.
Ushbu turdagi eng muhim tushunchalar, masalan, tashkiliy loyihalashtirish,
umumiy sifat menejmenti metodologiyasi – total quality management, maqsadlarni
boshqarish tizimi – management by objectives. So‘nggi yillarda logistika menejmenti
– logistic management deb nomlangan tadbirkorlik kompaniyasining rivojlanishini
boshqarishning yangi mexanizmlari paydo bo‘ldi.
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI
XVIII asr oxirida Adam Smit tomonidan yaratilgan va XX asr boshida Henri
Ford va Alfred Sloan tomonidan keng ko‘lamli konveyer ishlab chiqarishni qo‘llabquvvatlash uchun moslashtirilgan kompaniyaning funksional tuzilmasi oddiy
vazifalar va murakkab muvofiqlashtirish va nazorat tizimlariga qaratilgan. Ushbu
tizim standart mahsulotlarni ommaviy ishlab chiqarish davrida va afsuski, o‘tmishda
qolgan mahsulotlarning uzoq umr ko‘rish davrlarida yaxshi ishladi. XXI asr
moslashuvchan “mahsulot ishlab chiqarish”ni qo‘llab-quvvatlaydigan va ularning
qisqa hayot davrlarini “ushlab turadigan” tashkiliy tuzilmalarni talab qiladi. Shuning
uchun kompaniya tarkibiga tubdan boshqacha talab qo‘yiladi: u murakkab va oddiy
vazifalarni muvofiqlashtirish va boshqarish tizimlarini birlashtirishi kerak.
Kompaniyaning jarayon tuzilishi jarayon rahbarlari yoki koordinatorlari
boshchiligidagi va jarayon guruhlari tomonidan bajariladigan o‘zaro faoliyat
funksional biznes jarayonlar iyerarxiyasining mavjudligini anglatadi.
Mavzu dolzarbligidan bugungi kunda masalaning turli jihatlari o‘rganilganligini
oson kuzatish mumkin. Ma’lumki, olimlar Z. Pashayeva va D. Vartanovalar
tomonidan menejmentning yapon modelida personalni boshqarish xususiyatlari va
hududlarning iqtisodiy va ijtimoiy tizimlarini boshqarish masalalari atroflicha
o‘rganilgan (Пашаева З., Вартанова Д., 2015: 186-191). Bu sohada Y. Kopatkoning
izlanishlari menejmentning zamonaviy modellari xususiyatlariga hamda Rossiyaning
agrosanoat kompleksining rivojlanish istiqbollariga bag‘ishlangan (Копатько Ю.,
2017). Shuningdek, S. Chudnovskaya tomonidan menejment tarixi o‘rganilishi
baravarida Yevropa modeli alohida o‘rin tutganligini ko‘rish mumkin (Чудновская
С., 2017: 171-185).
2018-yilda Helpiks.org manbasi ma’lumotlariga ko‘ra, menejmentda arab
modelining o‘ziga xos xususiyatlari keltirilgan. Unga ko‘ra, arab menejment modeli
urug‘-aymoqchilikni quyidagi ko‘rinishlarda aks ettiradi: tashkilotdagi oilaviy
munosabatlar, uning ishini emas, balki odamni baholash, boshqaruv tuzilmalarini
qurishda urug‘chilik yondashuvi, rahbarning ishonchi va hurmatiga qarab targ‘ib
qilish, kadrlarni tanlashda qarindoshlik munosabatlari yo‘nalishi, “o‘zi”ga
yo‘naltirilgan boshqaruv uslubi, ish haqi miqdori xodimning o‘z rahbariga sodiqligi
asosidaligi, kasbiy fazilatlaridan qat’i nazar, “begonalarga” ishonchsizlik va hokazo.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Ushbu maqolada biznesni boshqarishning zamonaviy tendensiyalarni muhokama
qilish orqali tadbirkorlik sohasida samaradorlikni oshirish yo‘llari muhokama qilindi.
Tadqiqotda quyidagi metodlar qo‘llanildi:
- tizimli tahlil – biznesni boshqarish tizimlarini strategik va taktik biznes
qarorlarini muvaffaqiyatli qabul qilish va o‘z maqsadlariga erishish uchun;
- taqqoslash usuli – biznesni boshqarishning har xil turlarini, moliyaviy
boshqaruv asosiy komponentlarini, biznesni boshqarish taktikalaridan
foydalanishlarni solishtirish uchun;
- analitik usul – boshqaruvning asosiy modellarini, iqtisodiy jarayonlarga
yondashuv bo‘yicha biznesni boshqarish turlarini tahlil qilish;
- umumlashtirish usullari – kadrlar nuqtai nazaridan biznesni boshqarish
turlarini o‘rganish uchun qo‘llanildi.
Maqola yozishda ilmiy adabiyotlar tahlil qilindi, qonunchilik hujjatlari va
internet resurslaridan foydalanildi. Ushbu usullar maqolaning ilmiy asosliligini
ta’minlash va amaliy takliflarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
TAHLIL VA NATIJALAR
Biznesni boshqarishning turli xil shakllari mavjud. To‘liqlikka da’vo qilmagan
holda ularning asosiylaridan ba’zilarini sanab o‘tamiz:
1. Moliyaviy boshqaruv. Moliyaviy boshqaruv biznesning rentabelligini
ta’minlash uchun foyda va xavfni muvozanatlashga intiladi. Menejerlar
investitsiyalar, bank operatsiyalari, sug‘urta va biznesning boshqa moliyaviy
jihatlarini rejalashtirishlari, yo‘naltirishlari va muvofiqlashtirishlari kerak. Moliyaviy
boshqaruv uchta asosiy komponentni o‘z ichiga oladi: rejalashtirish, nazorat qilish
va qaror qabul qilish.
2. Inson resurslarini boshqarish. Xodimlarni boshqarish kompaniyada
xodimlarni yollash, o‘qitish va ushlab turish bilan bog‘liq. Yangi xodimlarni yollash,
ushlab turish va jalb qilish kadrlar bo‘limining yagona vazifasi emas. Bo‘lim
boshliqlari ham xuddi shunday mas’uliyatga ega, chunki tashkilotning kelajakdagi
o‘sishi ularga bog‘liq.
3. Amallarni boshqarish. Amallarni (operatsiyalarni) boshqarishda kompaniya
rahbarlari tashkilotning barcha bo‘linmalarining samarali ishlashini ta’minlashi
kerak. Buning uchun ular optimal biznes strategiyalari va jarayonlarini ishlab chiqish
uchun bir qator bo‘linmalar bilan o‘zaro aloqada bo‘lishlari kerak. Amaliyot guruhi
kompaniya uchun zarur bo‘lgan resurslarni to‘g‘ri sotib olish, rivojlantirish va
ulardan foydalanishni ta’minlashi kerak.
4. Marketingni boshqarish. Marketingni boshqarish korxonaning marketing
resurslaridan amaliy foydalanish imkoniyatlarini ko‘rib chiqadi. Marketingni
boshqarish to‘rtta asosiy yo‘nalishni o‘z ichiga oladi: kompaniya tahlili, birlashmalar
tahlili, iste’molchilar tahlili va raqobatbardoshlik tahlil. Brendni boshqarish,
marketing strategiyasi va narxlash ham marketingni samarali boshqarishning uchta
asosiy qismidir.
5. Strategik boshqaruv. Har qanday kompaniyaning muvaffaqiyati uning
marketing, moliyaviy va operatsion strategiyalariga bog‘liq. Bu yerda strategik
marketing yordamga keladi. Strategik boshqaruv – bu kompaniyani boshqarish uchun
strategik fikrlashni qo‘llash. Biznesni boshqarishning ushbu turi korxona nimaga
intilmoqda va unga qanday erishish mumkin? - degan savollarga asoslanadi.
Yuqoridagi biznes boshqaruvining har qanday turida muvaffaqiyat qozonish uchun
menejerlar bir qator amaliy usullarni bilishlari kerak.
Kompaniyaning barqaror rivojlanishi uchun kompaniya rahbarlari eng yaxshi
biznesni boshqarish taktikalaridan foydalanishlari kerak bo‘ladi. Jumladan:
1. Xodimlarni jalb qilish. Hech bir biznes faol va mehnatsevar jamoa
a’zolarisiz o‘z maqsadlariga erisha olmaydi. Kompaniya rahbarlari barcha
bo‘limlarning xodimlari bilan o‘zaro aloqada bo‘lishlari kerak. G‘ayratli va shijoatli
xodimlar, faqat ish haqi bilan qiziqadigan begonalashgan xodimlardan farqli o‘laroq,
kompaniyaning biznes maqsadlariga hissa qo‘shish ehtimoli ko‘proq.
2. G‘oliblarni taqdirlash. Ba’zi kompaniya rahbarlari jamoa a’zolari bilan
muloqot qilish va ularni shaxsiy darajada maqtash ularning obro‘siga futur yetkazadi
deb hisoblashadi, ammo bunday emas. Yaxshi bajarilgan ish uchun maqtovga
sazovor bo‘lgan xodimlarning motivatsiyasining o‘rnini hech narsa bosa olmaydi.
Xodimlarni biznesni rivojlantirishga qo‘shgan hissasi uchun taqdirlash boshqa
xodimlarga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
3. Ta’sirchan bo‘lish. Ko‘pgina rahbarlar xodimlarga yaqinlashganda o‘zlarini
zaif ko‘ringandek hisoblashadi, ammo bu umuman to‘g‘ri emas. Ba’zi rahbarlar, agar
ular ochiq bo‘la olmasalar va biznes qanday bo‘lishi kerakligi haqida o‘z fikrlari
bilan o‘rtoqlasha olmasalar, o‘z jamoalarining ishonchini yo‘qotadilar. Bu nafaqat
loyiha va kompaniyaning kelajagiga, balki xodimlarning ma’naviy holatiga ham
salbiy ta’sir qiladi.
4. Texnologiyalarni joriy etish. Kompaniya rahbarlari eng yangi
texnologiyalarga tezda moslashishlari kerak. Bu nafaqat xodimlar, balki mijozlar
uchun ham ijobiy xabardir. Masalan, zamonaviy dunyoda har qanday kompaniya
uchun nafaqat qulay navigatsiya va qimmatli tarkibga ega saytga ega bo‘lish
muhimdir, biznes egalari o‘z mijozlari istalgan joydan va istalgan vaqtda ular bilan
bog‘lanishlari mumkinligiga ishonch hosil qilishlari kerak. Oxir oqibat, agar
kompaniya raqobatchilardan ustun bo‘lishni istasa, menejment sohadagi eng yangi
texnologiyalarga moslashish uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olishi kerak.
5. Aniqlik. Ko‘pgina kompaniyalar tashkilotning oliy maqsadlarini
tushunmaydigan yoki unga qanday erishish mumkinligi haqida tasavvurga ega
bo‘lmagan menejerlarning harakatlarida aniqlik yo‘qligi sababli o‘z maqsadlariga
erisha olmaydilar. Ushbu muammoni hal qilish uchun kompaniyalar ushbu asosiy
tushunchalarni tushunishlariga to‘g‘ri keladi:
- biz nega mavjudmiz?
- biz nima qilyapmiz?
- bugungi kunda eng muhimi nima?
- kim nima qilish kerak?
Ushbu savollarga javoblar biznes menejerlariga kompaniyaning maqsadlari,
missiyasi va qadriyatlari to‘g‘risida aniq tasavvurga ega bo‘lishga yordam beradi.
Yagona mexanizm sifatida ishlaydigan foydali kompaniyani yaratish uchun biznesni
boshqarishni tashkil etishning turli texnologiyalarini tushunish kerak. Turli xil
modellarning xususiyatlarini tushunib, har bir tizimning afzalliklari va
kamchiliklarini hisobga olgan holda jarayonlarni tashkil etish mumkin.
Zamonaviy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, rivojlanishning ushbu bosqichida
biznesni boshqarishning quyidagi turlarini ajratish mumkin:
mentaliteti bo‘yicha;
iqtisodiy jarayonlar bo‘yicha;
geografik xususiyatlar bo‘yicha;
jamoani boshqarish va psixologiya bo‘yicha;
kadrlar siyosati bo‘yicha.
O‘z navbatida mentalitetga qarab samarali boshqaruvning quyidagi to‘rtta asosiy
modeli ajratiladi:
Yevropa tizimi. Bunday tizim aniq algoritmlar va vakolatlarni taqsimlash
hamda qat’iy boshqaruv tuzilishi bilan ajralib turadi. “Yevropaliklar” uchun
xodimning ishda ixtiyoriy ishtiroki muhimdir, shuning uchun motivatsiya nafaqat
pulga, balki ijtimoiy tasdiqlarga ham asoslanadi, masalan, martaba o‘sishi va
xodimning ijodiy o‘zini ko‘rsata olishi. Yevropa tizimlarida oilaviy biznes fenomeni
keng tarqalgan.
Amerika tizimi. Bu tizim individualizmga asoslanadi, menejerlar jamoaning
fikrini hisobga olmagan holda o‘zlari qaror qabul qilishadi va kichik menejerlar
ulardan o‘rnak olishadi. Ishlashning asosiy maqsadi pul, keyin martaba zinapoyasiga
ko‘tarilishdir.
Yaponiya tizimi. Kollektivizmga asoslangan bu tizim qaror qabul qilish va
natija uchun javobgarlikni nazarda tutadi. Bunday kompaniyalardagi xodim o‘zini
jamoadan alohida anglamaydi va birinchi navbatda pul uchun emas, balki ijtimoiy
foyda yaratish uchun ishlaydi. Bunday boshqaruv modelida umrbod yollash tizimi
qo‘llaniladi – bir kishi universitetdan keyin ishga keladi va nafaqaga chiqqunicha
ishlaydi. Butun jarayon doimiy ravishda takomillashtirilishi, avtomatlashtirilishi va
optimallashtirilishi kerak – shuning uchun yapon tizimini yaratishda menejerlarning
roli katta.
Arabcha tizim. Bu yuqoridagi uchta tizimdan tubdan farq qiladi. Unda
rejalashtirish paytida ular mehnat jarayonining samaradorligi ko‘rsatkichlariga emas,
balki ma’lum bir xodimning shaxsiy xususiyatlariga e’tibor berishadi.
Mutaxassislarni iloji boricha kengroq vakolatlarga ega bo‘lish istagi bilan
rag‘batlantirish mumkin. Arab tizimida shaxsiy kommunikativ kanallardan
foydalanish faol qo‘llaniladi, urug‘-aymoqchilik juda avj olgan. Iyerarxiya juda
qattiq, piramida tamoyili asosida qurilgan – quyi darajadagi odamlar yuqori
darajadagi odamlar oldida javobgardirlar. Bu tizimni qurishda diniy me’yorlarni
hisobga olish kerak.
Bugungi kunda ilmiy tadqiqotlar iqtisodiy jarayonlarga yondashuv bo‘yicha
biznesni boshqarish turlarini ajratmoqda:
Klassik ma’muriy-iqtisodiy model – korxona doimiy ishlaydigan organizm
sifatida qabul qilinadi. Bunday modeldagi menejerning vazifalari jarayonni boshlash,
ishlab chiqarishni tashkil etish, sotishni yo‘lga qo‘yishdir. Ushbu model ko‘pincha
iste’mol tovarlari ishlab chiqaruvchilari tomonidan qo‘llaniladi.
Ishlab chiqarish yondashuvi – bu kompaniya mahsulotlarni tezda yaratishga,
uni bozorga chiqarishga va bosqichma-bosqich takomillashtirishga yo‘naltirilgan
tizim. Strategiyaning asosi mijozga nima kerakligini aniqlash, unga kompaniya uchun
minimal xarajatlar bilan yetkazib berishdir.
Loyihaviy yondashuv – odatda innovatsion sohalarda qo‘llaniladi. Ushbu
variantda loyihaning aniq boshlanishi va oxiri, uning maqsadlari, yetkazib berish
muddati mavjud. Axborot tizimlarini ishlab chiqaruvchilar loyiha modeliga muvofiq
ishlashlari mumkin. Loyiha ishlab chiqiladi va topshiriladi, keyin odamlar boshqa
loyihalarga qayta taqsimlanadi.
Biznesni boshqarishning kadrlar nuqtai nazaridan quyidagi turlari ajralib turadi:
Vakillikka asoslangan boshqaruv modeli – bu menejer ko‘pgina funksiyalarni
bo‘ysunuvchilarga o‘tkazishni nazarda tutib, biznes yuritish texnologiyasini
quradigan model. Ushbu turdagi boshqaruvda aniq vazifalar va ko‘rsatmalar lozim
bo‘ladi.
Boshqaruvga aralashuvni minimallashtirishga asoslangan model – vakillikka
o‘xshaydi, ammo hamma narsa xodimlarning shartli “erkinligi”ga asoslanadi.
Xodimlarga qaror qabul qilishda juda ko‘p erkinlik beriladi, ko‘rsatmalar va
algoritmlar qo‘llanadi. Xodimlar o‘zlari qanday qarorlar qabul qila olishlarini
tushunishadi va tushunmovchiliklar yuzaga kelganda ular yuqori darajadagi
menejerga murojaat qilishadi.
Natijalarga asoslangan model menejerlarga kompaniyadagi jarayonlarga emas,
balki aniq natijalarga e’tibor berishni nazarda tutadi. Bunday tizimda xodimlarga
kerakli natijalarni yetkazish kerak va ular o‘z navbatida jarayonlarni tashkil qilishadi.
Og‘ishlarni boshqarish modeli. Bunday tizimda faqat aniq yaxshi yoki aniq
yomon holatlar aniqlanadi va tahlil qilinadi, masalan, sotish yoki ishlab chiqarish
rejalarining me’yordan chetga chiqishi. Bunday tizimning afzalligi shundaki, natijalar
hali ham normal holatda bo‘lganda muammo darhol aniqlanadi.
Jarayon bo‘yicha model – xodimlar yakuniy natijaga qanday ta’sir qilishini
tushunmasliklari mumkin bo‘lgan tizimi yaratiladi. Bo‘lim boshliqlari darajasidagi
menejerlar rasmiy qoidalarni nazorat qilish va saqlash bilan shug‘ullanadilar. Butun
jarayon alohida amallarga bo‘linadi.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Taqdim etilayotgan ushbu maqolada boshqaruv modellarining barcha turlaridan
biz yuqorida sanab o‘tilgan modellarga e’tibor qaratdik. Shunday yutuq bilan qaror
qabul qilish, xodimlarning ishtirokini kengaytirish, tashkiliy rivojlanish modellariga
ham e’tibor berish mumkin. Natijalar, maqsadlar, og‘ishlar, mahsulot, jarayon, sotish,
motivatsiya orqali boshqarish uchun mo‘ljallangan narsalar ham alohida e’tiborga
loyiqdir.
Dunyo bozorida kompaniyaning muvaffaqiyatli ishlashi uchun quyidagi
rivojlanish strategiyalarini qo‘llashni taklif etamiz:
bozor ulushini oshirish maqsadida tarmoqqa a’zo tashkilotlar va potensial
mijozlar sonini ko‘paytirish;
hamkorlarni, shuningdek, zarur texnologiyalarni jalb qilish uchun tarmoqni
kengaytirish;
iqtisod uchun raqobatchilar bilan kuchlarni birlashtirib miqyosni oshirish;
zarur elementlarga ega bo‘lgan boshqa kompaniyani sotib olish orqali tarmoq
doirasida yangi biznes yaratish;
mavjud biznesga yangi boshqaruv vertikalini qo‘shish;
biznesni qo‘llab-quvvatlash va tegishli ta’minot zanjiri uchun qo‘shimcha
infratuzilmani yaratish.
Kichik onlayn-do‘konni yoki bir nechta biznesni boshqarishdan qat’iy nazar,
juda ko‘p narsalarni hal qilish lozim. Aynan shu holatda, aniq ishlab chiqilgan
biznesni boshqarish tizimiga ega bo‘lish qiyin vazifalarni osonlikcha yengishga
yordam beradi. Biznesni boshqarish tizimi – bu biznes-rejani amalga oshirishga
qaratilgan turli xil tashkilot siyosati, ko‘rsatmalari va jarayonlarini rejalashtirish va
amalga oshirish uchun vositalar to‘plamidir.
Biznesni boshqarish tizimlari strategik va taktik biznes qarorlarini
muvaffaqiyatli qabul qilish va o‘z maqsadlariga erishish uchun mustahkam poydevor
yaratadi. Boshqacha qilib aytganda, biznesni boshqarish tizimi alohida texnologiya
emas, balki ko‘plab jarayonlarni o‘z ichiga olgan keng qamrovli usuldir. Tizimni
yaratadigan eng yaxshi menejer jarayonlarni tashkil qilishning to‘g‘ri usulini tanlash
uchun kompaniyadagi vaziyatni tahlil qila olishi, xodimlarni boshqarishni tushunishi,
biznesning barcha darajalarida ishlaydigan motivatsiya mexanizmlarini yaratish
imkoniyatiga ega bo‘lishi lozim.
Xulosa qilib aytganda, biznesni samarali boshqarish quyidagi asosiy
elementlarni o‘z ichiga oladi: strategiya, marketing, moliya, inson resurslari,
texnologiya va amallar.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Drucker P. (2019). Management: Tasks, responsibilities, practices. – New
York: Routledge.
2. G. Hofstede, G. Hofstede, M. Minkov. (2020). Cultures and organizations:
Software of the mind (3rd ed.). – New York: McGraw-Hill.
3. З. Пашаева, Д. Вартанова. (2015). Управление персоналом в японской
модели менеджмента // Управление экономическими и социальными системами
региона: Сборник научных трудов. Владикавказ: Северо-Осетинский
государственный университет им. К. Л. Хетагурова. – C. 186–191.
4. J. Schermerhorn, D. Bachrach. (2020). Management (14th ed.). – Hoboken,
NJ: Wiley.
5. Копатько Ю. (2017). Особенности современных моделей менеджмента //
Проблемы и перспективы развития агропромышленного комплекса России:
Материалы Всероссийской научно-практической конференции. Благовещенск:
Амурский государственный университет. – C. 123–129.
6. Kotter J. (2018). Leading change. – Boston, MA: Harvard Business Review
Press.
7. O. Laasch, R. Conaway. (2023). Principles of responsible management:
Global sustainability, responsibility, and ethics (2nd ed.). – Boston, MA: Cengage
Learning.
8. M. Porter, M. Kramer. (2019). Creating shared value: Redefining capitalism
and the role of the corporation in society // Harvard Business Review, № 89. – P. 62–77.
9. Чудновская С. (2017). Европейская модель менеджмента / История
менеджмента. – Москва: Юрайт. – C. 171–185.
10. Арабская модель менеджмента. (2018). Получено с https://helpiks.org/9-
43255.html
REFERENCES:
1. Drucker P. (2019). Management: Tasks, responsibilities, practices. – New
York: Routledge.
2. G. Hofstede, G. Hofstede, M. Minkov. (2020). Cultures and organizations:
Software of the mind (3rd ed.). – New York: McGraw-Hill.
3. Z. Pashaeva, D. Vartanova. (2015). Upravlenie personalom v yaponskoy
modeli menedjmenta // Upravlenie ekonomicheskimi i sotsialnimi sistemami regiona:
Sbornik nauchnix trudov. Vladikavkaz: Severo-Osetinskiy gosudarstvenniy
universitet im. K. L. Xetagurova. – C. 186–191. (In Russian)
4. J. Schermerhorn, D. Bachrach. (2020). Management (14th ed.). – Hoboken,
NJ: Wiley.
5. Kopatko Yu. (2017). Osobennosti sovremennix modeley menedjmenta //
Problemi i perspektivi razvitiya agropromishlennogo kompleksa Rossii: Materiali
Vserossiyskoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Blagoveshensk: Amurskiy
gosudarstvenniy universitet. – C. 123–129. (In Russian)
6. Kotter J. (2018). Leading change. – Boston, MA: Harvard Business Review
Press.
7. O. Laasch, R. Conaway. (2023). Principles of responsible management:
Global sustainability, responsibility, and ethics (2nd ed.). – Boston, MA: Cengage
Learning.
8. M. Porter, M. Kramer. (2019). Creating shared value: Redefining capitalism
and the role of the corporation in society // Harvard Business Review, № 89. – P. 62–77.
9. Chudnovskaya S. (2017). Evropeyskaya model menedjmenta / Istoriya
menedjmenta. – Moskva: Yurayt. – C. 171–185. (In Russian)
10. Arabskaya model menedjmenta. (2018). Polucheno s https://helpiks.org/9-
43255.html (In Russian)