ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Toʻliq matnПолный текстFull text

Turizmga xizmat ko‘rsatuvchi korxonalar faoliyatiga innovatsiyalarni joriy etish

Toirova Nozima Miraxmad qizi

Matn PDF dan avtomatik ajratilgan: ekran oʻqiydigan dasturlar, telefon va qidiruv uchun. Rasmiy nusxa — PDF.Текст извлечён из PDF автоматически — для программ чтения с экрана, телефонов и поиска. Официальная версия — PDF.Text was extracted from the PDF automatically for screen readers, phones and search. The PDF remains the version of record.

PDF ni oʻqishЧитать PDFRead the PDF → Nashr kartasiКарточка изданияRecord

TURIZMGA XIZMAT KO‘RSATUVCHI KORXONALAR FAOLIYATIGA
INNOVATSIYALARNI JORIY ETISH

INTRODUCING INNOVATIONS TO THE ACTIVITIES OF TOURISM
SERVICE ENTERPRISES

ВНЕДРЕНИЕ ИННОВАЦИЙ В ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ ПРЕДПРИЯТИЙ,
ОБСЛУЖИВАЮЩИХ ТУРИЗМ

Toirova Nozima Miraxmad qizi
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti doktoranti,

Tel.: +998 99 655-01-07
E-mail: ms.mirsobitova@gmail.com

Annotatsiya: Ushbu tadqiqotda jahon tajribasi va O‘zbekiston uchun
imkoniyatlarga e’tibor qaratgan holda turizm korxonalarining xizmat ko‘rsatish
sohasiga innovatsiyalarni joriy etish masalalari o‘rganiladi. Tadqiqotda raqamli
innovatsiyalar bo‘yicha yetakchi yo‘nalishlardan olingan ma’lumotlarga asoslanib,
sun’iy intellekt (AI), virtual reallik (VR) va blokcheyn texnologiyalarining
zamonaviy turizm xizmatlariga integratsiyalashuviga urg‘u beriladi. O‘zbekistonning
raqamli transformatsiya salohiyatini baholash, boy madaniy merosi va davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi kabi kuchli tomonlarini, shuningdek cheklangan
raqamli infratuzilma va kiber xavfsizlik kabi muammolarni aniqlash maqsadida
SWOT tahlili o‘tkaziladi. Tadqiqot natijalaridan biri sifatida turizm sohasida ilg‘or
xalqaro tajribalardan foydalanish O‘zbekistonni jozibador mamlakat va texnologik
jihatdan ilg‘or sayyohlik yo‘nalishiga ega davlat sifatida nufuzini oshirishga xizmat
qiladi.

Kalit so‘zlar: smart turizm, raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt, virtual
reallik, blokcheyn.

Abstract: This study explores the integration of innovations into the service
sector of tourism enterprises, with a focus on global experiences and opportunities for
Uzbekistan. Drawing on data from leading trends in digital innovation, the research
emphasizes the integration of artificial intelligence (AI), virtual reality (VR), and
blockchain technologies into modern tourism services. A SWOT analysis is
conducted to assess Uzbekistan’s digital transformation potential, highlighting
strengths such as its rich cultural heritage and state support, as well as challenges
including limited digital infrastructure and cybersecurity concerns. One of the key
findings of the study is that leveraging advanced international practices in the tourism

sector can enhance Uzbekistan’s reputation as an attractive destination and a
technologically advanced tourism hub.

Keywords: Smart tourism, digital transformation, artificial intelligence, virtual
reality, blockchain, Uzbekistan, SWOT analysis.

Аннотация: Данное исследование посвящено изучению вопросов
внедрения инноваций в сферу обслуживания туристических предприятий с
акцентом на мировой опыт и возможности для Узбекистана. Опираясь на
данные о ведущих направлениях цифровых инноваций, исследование
подчеркивает интеграцию искусственного интеллекта (ИИ), виртуальной
реальности (VR) и технологий блокчейн в современные туристические услуги.
Для оценки потенциала цифровой трансформации Узбекистана проводится
SWOT-анализ, в котором выделяются сильные стороны, такие как богатое
культурное наследие и поддержка со стороны государства, а также проблемы,
включая ограниченную цифровую инфраструктуру и вопросы
кибербезопасности. Одним из ключевых выводов исследования является то, что
использование передового международного опыта в туристической отрасли
может способствовать повышению репутации Узбекистана как
привлекательной страны и технологически развитого туристического
направления.

Ключевые слова: Умный туризм, цифровая трансформация,
искусственный интеллект, виртуальная реальность, блокчейн, Узбекистан,
SWOT-анализ.

KIRISH
Tez o‘sib borayotgan global turizm sanoatida innovatsion texnologiyalarning
xizmat ko‘rsatish sohasiga joriy etilishi raqobatbardoshlikni oshirish va
sayyohlarning tajribasini yaxshilashning muhim omiliga aylandi. Dunyo
mamlakatlari sayyohlik xizmatlarini yanada qulay va samarali qilish uchun mobil
ilovalar, sun’iy intellekt (AI) va virtual haqiqat (VR) kabi raqamli texnologiyalardan
keng foydalanmoqda. Masalan, VR sayyohlarga diqqatga sazovor joylarni oldindan
ko‘rish imkonini bersa, sun’iy intellekt asosida ishlovchi chat-botlar ularga real vaqt
rejimida xizmat ko‘rsatishda yordam beradi. Bu esa sayohat jarayonini ancha qulay
va yoqimli qiladi.
O‘zining boy madaniy merosi va o‘sib borayotgan sayyohlik salohiyatiga ega
O‘zbekiston turizm sohasini modernizatsiya qilish uchun ushbu global
tendensiyalarni joriy etish turistlar oqimini ko‘paytiradi hamda ularga keng
qulayliklar yaratadi. Mamlakatning xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligi, masalan,
“Turizm innovatsion markazi”ni tashkil etish bo‘yicha Mastercard bilan hamkorlik

uning ilg‘or to‘lov yechimlari va maʼlumotlar tahlilini sayyohlik xizmatlariga
integratsiyalashuviga sodiqligini taʼkidlaydi. Ushbu tashabbus xavfsiz va samarali
to‘lov infratuzilmasini yaratish, mahalliy va xalqaro tashrif buyuruvchilar uchun
qulaylikni oshirishga qaratilgan.

Bundan tashqari, O‘zbekiston tashrif buyuruvchilarning qoniqishi va sodiqligini
oshirish uchun aqlli turizm texnologiyalarini rivojlantirishga e’tibor qaratmoqda.
Texnologik infratuzilma va raqamli savodxonlik dasturlariga sarmoya kiritib,
mamlakat sayyohlar uchun turizm industriyasidagi ilg‘or jahon tajribasiga
moslashtirilgan shaxsiylashtirilgan va qiziqarli tajribalarni taqdim etishga intiladi
(Ibrokhimov N., 2024). Turizm infratuzilmasini raqamlashtirish nafaqat xizmatlar
sifatini oshirish, balki resurslar va turistik oqimlarni boshqarishda barqaror
amaliyotni rivojlantirishga ham yordam beradi (Астанакулов О., 2025).

MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI
Turizm xizmati sohasida innovatsion texnologiyalarning integratsiyalashuvi
so‘nggi tadqiqotlarning asosiy nuqtasiga aylandi. Bu uning mijozlar tajribasini,
operatsion samaradorlikni va umumiy raqobatbardoshlikni oshirishga ta’sirini
anglatadi. Olimlar va amaliyotchilarning taʼkidlashicha, raqamli yechimlar, sunʼiy
intellekt, aqlli turizm texnologiyalari va barqaror innovatsiyalarni qabul qilish xizmat
sifati, operatsion samaradorlik va mijozlar ehtiyojini qondirish darajasini oshiradi.
Brunswicker va Vanhaverbeke fikriga ko‘ra, raqamlashtirish strategiyalari va
innovatsion faoliyat tashkilotni rivojlantirish uchun zarurdir (Brunswicker S.,
Vanhaverbeke W., 2015). Shu nuqtai nazardan, menejerlar texnologik evolyutsiyaga
mos keladigan innovatsion biznes modellarini qabul qilishlari kerak. COVID-19
davrida, raqamlashtirish biznes faoliyatini masofadan turib amalga oshirishga imkon
berdi, bu jarayon esa innovatsiyalarga olib keldi (Akpan I., 2021). Scupola va
Nicolajsen va boshqalar fikricha, axborot texnologiyalari Yevropa sayyohlik va
kichik korxonalarda hamkorlikni va jarayonlarni samarali boshqarishni osonlashtirib,
doimiy innovatsiyalarga turtki berishini ko‘rsatadi. Biroq, raqamlashtirish
innovatsiyalar uchun ko‘plab imkoniyatlarni taqdim etsa-da, turistik korxonalar duch
kelishi mumkin bo‘lgan muammolarni ham keltirib chiqaradi (Gupta A., Kumar
Singh R., 2023). Ushbu qiyinchiliklar yangi texnologiyalarga moslashish, xodimlarni
o‘qitish zarurati va ma’lumotlar xavfsizligi va maxfiylik bilan bog‘liq muammolarni
o‘z ichiga olishi mumkin (Gupta A., Kumar Singh R., 2023).

TADQIQOT METODOLOGIYASI
Ushbu tadqiqotda turizm industriyasida xizmat ko‘rsatish sohasida
innovatsiyalarni joriy etishni tahlil qilish uchun muvofiq tadqiqot usullari
qo‘llanilgan. Bunda jahon tajribasi va O‘zbekiston uchun imkoniyatlarga alohida

e’tibor qaratilgan. Tadqiqot metodologiyasi uchta asosiy komponentdan iborat:
ma’lumotlarni yig‘ish, tahlil qilish va vaziyatni baholash.

1. Ma’lumotlarni yig‘ish. Aqlli turizm, raqamli transformatsiya va xizmat
ko‘rsatish sohasi innovatsiyalari bilan bog‘liq ilmiy maqolalar, hukumat hisobotlari
va onlayn nashrlar. Asosiy manbalar qatoriga “Electronic Markets”, “Tourism
Management” kabi jurnallar va Jahon sayyohlik tashkiloti (UNWTO) hisobotlari
kiradi;

2. Ma’lumotlarni tahlil qilish. Jahon miqyosida turizm korxonalarida xizmat
ko‘rsatish sohasi innovatsiyalari bo‘yicha ilg‘or tajribalarni baholash uchun qiyosiy
tahlil o‘tkaziladi. Tadqiqot turli mamlakatlarda sun’iy intellekt (AI), virtual haqiqat
(VR), katta ma’lumotlar tahlili kabi raqamli yechimlarning qabul qilinishini
o‘rganadi, ularning mijozlar ehtiyojini qondirish, operatsion samaradorlik va
iqtisodiy o‘sishga ta’sirini baholaydi. SWOT tahlil O‘zbekistonning turizm sektorida
innovatsiyalar salohiyatini va hal qilinishi kerak bo‘lgan muammolarni aniqlash
uchun qo‘llaniladi;

3. Vaziyatni baholash. Ushbu amaliy tadqiqotlar O‘zbekistonning joriy
strategiyalari bilan taqqoslanadi. Bunda asosiy yo‘nalishlar va kelajakdagi rivojlanish
bo‘yicha amaliy tavsiyalar ko‘rsatilgan.

TAHLIL VA NATIJALAR
Turizm xizmatlari sohasida innovatsion texnologiyalarning integratsiyalashuvi
butun dunyo bo‘ylab sanoatda inqilob qildi. Ko‘pgina rivojlangan davlatlar
xizmatlarni taqdim etishni yaxshilash uchun sun’iy intellekt (AI), virtual haqiqat
(VR) va blokcheyn texnologiyasini o‘z ichiga olgan raqamli yechimlarni qabul
qildilar. Singapur, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) va Estoniya kabi mamlakatlar
mijozlar tajribasini yaxshilash uchun katta maʼlumotlar tahlili va raqamli to‘lov
tizimlaridan foydalangan holda aqlli turizm strategiyalarini muvaffaqiyatli amalga
oshirdi. Aqlli turizm ekotizimlari real vaqt rejimida xizmatlar ko‘rsatish, qaror qabul
qilishni yaxshilash va mijozlar ehtiyojini qondirish orqali samaradorlikni oshiradi.
Misol uchun, Singapurda AI tomonidan boshqariladigan mijozlarga xizmat
ko‘rsatish ilovalari va shaxsiy tavsiyalar tashrif buyuruvchilar tajribasini sezilarli
darajada yaxshilagan. Xuddi shunday, BAAning blokcheynga asoslangan
tashabbuslari turizm operatsiyalarida katta xavfsizlik va shaffoflikni ta’minlab,
uzluksiz tranzaksiyalarni osonlashtirdi. Bunday tashabbuslarning global
muvaffaqiyati O‘zbekiston ham xuddi shunday texnologik yutuqlardan foydalanishi
mumkinligini ko‘rsatadi.

1-jadval.
Turizm xizmatlari innovatsiyalarining global tendensiyalari

Texnologiya Bozor o‘sishi Asosiy xulosa Manba
Sun’iy Marketsandmarkets.com
intellekt (AI) 2024-yildagi 2,95 Sayohatchilarning 22 Lifewire.com

Virtual milliard dollardan foizi sayohatni Scoop.market.us
reallik (VR)
2030-yilga kelib 13,38 rejalashtirish uchun Globenewswire.com
Blokchein
texnologiyasi milliard dollargacha AIdan foydalanadi; 70%

o‘sishi kutilmoqda AI diqqatga sazovor

(CAGR 28,7%) joylarni kashf qilishda

yordam beradi

Bozor 2023-yildagi 8,9 Belgilangan joylarni

milliard dollardan oldindan ko‘rish, band

2033-yilga kelib 59,9 qilish qarorlarini

milliard dollargacha yaxshilash uchun

ko‘tarilishi kutilmoqda foydalaniladi

(CAGR 21%)

Xavfsiz tranzaksiyalar Shaffoflik, xavfsizlik va
operatsion
uchun turizm sanoatida samaradorlikni oshiradi

qabul qilishni oshirish

Yuqoridagi 1-jadval uchta asosiy texnologiyaga: AI, VR va blokcheynga e’tibor
qaratgan holda turizm xizmatlari innovatsiyalarining asosiy global tendensiyalarini
ta’kidlaydi. AI tez o‘sishni boshdan kechirmoqda. Uning qiymati 2024-yildagi 2,95
milliard dollardan 2030-yilga kelib 13,38 milliard dollargacha o‘sishi kutilmoqda. Bu
sayohatchilarning chatbotlar va moslashtirilgan tavsiyalar kabi sun’iy intellektga
asoslangan xizmatlarni o‘zlashtirishi ortishi bilan izohlanadi. Virtual haqiqat,
shuningdek, CAGR 21% ga o‘sib bormoqda. Chunki u sayyohlarga buyurtma
qilishdan oldin yo‘nalishlarni oldindan ko‘rish imkonini beradi. Nihoyat,
tranzaksiyalarda xavfsizlik va shaffoflikni yaxshilash uchun turizm sohasida
blokcheyn texnologiyasi keng qo‘llanilmoqda. Ushbu innovatsiyalar jahon turizm
sanoati kelajagini shakllantirmoqda va O‘zbekistonning turizmni modernizatsiya
qilish borasidagi sa’y-harakatlari uchun qimmatli takliflar beradi.

O‘zbekiston sayyohlik sektorini modernizatsiya qilishda, xususan, raqamli
transformatsiya bo‘yicha sa’y-harakatlar orqali muvaffaqiyatga erishdi. Mastercard
bilan hamkorlikda “Turizm innovatsion markazi”ning ishga tushirilishi ilg‘or to‘lov
yechimlari va ma’lumotlar tahlilini turizm sanoatiga integratsiya qilish yo‘lidagi
muhim qadamdir. Bu sa’y-harakatlar ilg‘or jahon tajribasiga mos keladi va xizmat
ko‘rsatish qulayligi va xavfsizligini oshirish orqali xalqaro sayyohlarni ko‘proq jalb
etishga qaratilgan.

Biroq, bu yutuqlarga qaramay, bir qator muammolar mavjud. O‘zbekistonning
turizm sektori hali ham raqamli infratuzilma, ishchi kuchining raqamli savodxonligi
va kiber xavfsizlik choralarida cheklovlarga duch kelmoqda. Bundan tashqari,
hukumat raqamli turizmga ustuvor ahamiyat bergan bo‘lsa-da, ushbu tashabbuslarni
amalga oshirish uchun qo‘shimcha investitsiyalar va davlat-xususiy sheriklik zarur.

O‘zbekistonning turizm sektorida innovatsiyalarni joriy etish bilan bog‘liq
kuchli, zaif tomonlar, imkoniyatlar va tahdidlarni baholash uchun SWOT tahlili
o‘tkazildi.

2- jadval.
O‘zbekistonning turizm sektorida innovatsiyalarni joriy etish bo‘yicha SWOT

tahlili

Kuchli tomonlari: Kamchiliklari:
 Jahon sayyohlarini jalb qiladigan boy  Raqamli infratuzilmaning cheklanganligi va
madaniy meros va tarixiy joylar. ilg‘or texnologiyalarning sekin o‘zlashtirilishi.
 Raqamli transformatsiya va aqlli turizm  Turizm sanoati xodimlarining raqamli
tashabbuslarini davlat tomonidan qo‘llab- savodxonligini oshirish zarurati.
quvvatlash.  Ma’lumotlar maxfiyligi va kiberxavfsizlik
 Xalqaro tashkilotlar (masalan, muammolari.
Mastercard, UNWTO) bilan hamkorlikni
oshirish.

Imkoniyatlar: Tahdidlar:
 Ilg‘or turizm texnologiyalariga ega
 Mijozlarning tajribasini yaxshilash mamlakatlarning global raqobati.
uchun AI, VR va blokcheyn integratsiyasi  Raqamli turizm xizmatlarida kiber tahdidlar va
uchun potensial. ma’lumotlarning buzilishi xavfi.
 Texnologik infratuzilmaga sarmoya kiritishga
 Ekologik turizm va raqamli turizm ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan iqtisodiy muammolar.
yechimlariga qiziqish ortib bormoqda.

 Onlayn turizm platformalarini va
raqamli marketing strategiyalarini
kengaytirish.

SWOT tahlili shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston raqamli transformatsiya orqali
turizm sanoatini modernizatsiya qilish uchun katta salohiyatga ega. Mamlakatning
boy madaniy merosi va ortib borayotgan davlat yordami global sayyohlarni jalb
qilishi mumkin bo‘lgan muhim kuch bo‘lib xizmat qiladi. Bundan tashqari,
O‘zbekistonning xalqaro hamkorligi texnologik integratsiyani rivojlantirish uchun
qimmatli resurslarni taklif etadi.

Biroq, cheklangan raqamli infratuzilma va ishchi kuchining raqamli
savodxonligining yetishmasligi kabi zaif tomonlar innovatsiyalarni to‘liq amalga
oshirish uchun hal qilinishi kerak bo‘lgan muammolarni keltirib chiqaradi. Kiber

xavfsizlikni yaxshilash zarurati ham xalqaro sayyohlar o‘rtasida ishonchni
mustahkamlash uchun juda muhimdir.

AI, VR va blokcheyn integratsiyasi kabi imkoniyatlar mijozlar tajribasini
sezilarli darajada yaxshilaydi va O‘zbekistonni yanada jozibador manzilga
aylantiradi. Bundan tashqari, ekoturizm va onlayn marketing platformalarining
yuksalishi sayyohlar bilan muloqot qilishning yangi usullarini taqdim etadi.

Bunday imkoniyatlarga qaramay, mamlakat global raqobat tahdidlari va
innovatsiyalarni sekinlashtirishi mumkin bo‘lgan iqtisodiy muammolarga duch
kelmoqda. Raqamli xavfsizlik choralariga sarmoya kiritishni talab qiluvchi
kiberxavfsizlik xatarlari ham asosiy tashvish bo‘lib qolmoqda.

XULOSA VA TAKLIFLAR
O‘zbekiston turizm sanoati texnologik innovatsiyalarni o‘zlashtirish uning
global raqobatbardoshligini belgilaydigan hal qiluvchi pallada turibdi. Mamlakatning
boy tarixiy va madaniy merosi o‘sib borayotgan davlat yordami va xalqaro hamkorlik
bilan birgalikda o‘zgarishlar uchun ajoyib asos bo‘lib xizmat qilmoqda. Biroq, ushbu
imkoniyatlardan to‘liq foydalanish va mavjud muammolarni hal qilish uchun
strategik harakatlarni amalga oshirish kerak.
Raqamli infratuzilmaga sarmoya kiritish juda muhim. Ishonchli internet aloqasi,
sun’iy intellekt asosidagi aqlli turizm ilovalari integratsiyasi va virtual turizm
tajribasini rivojlantirish tashrif buyuruvchilarning faolligini oshiradi. Bundan
tashqari, ishchi kuchining raqamli savodxonligi ustuvor bo‘lishi kerak. Turizm
sanoati mutaxassislari rivojlanayotgan texnologiyalarga moslashish uchun maqsadli
treningga muhtoj, bu esa mijozlarga xizmat ko‘rsatish birinchi raqamli muhitda
raqobatbardosh bo‘lishini ta’minlaydi.
O‘zbekiston texnologiyadan tashqari turli xil sayyohlarni jalb qilish uchun
ekoturizm va personal raqamli marketingdan ham foydalanishi kerak. Barqaror
turizm modellari sunʼiy intellektga asoslangan maʼlumotlar tahlili bilan birgalikda
sanoatga tajribalarni turli sayohatchilarning afzalliklariga moslashtirishga yordam
beradi va tashrif buyuruvchilarning uzoq muddatli faolligini oshiradi.
Texnologik jihatdan rivojlangan davlatlar raqobati qiyinchiliklar tug‘dirsa-da,
O‘zbekiston innovatsiyalarni boy madaniy an’analari bilan uyg‘unlashtirish orqali
o‘ziga xoslikni yaratishi mumkin. Raqamli transformatsiya, ta’lim va siyosatni
yaxshilashga izchil sarmoya kiritish orqali mamlakat o‘zini global turizm bozorida
xavfsiz va tashrif buyuruvchilar uchun qulay joy sifatida ko‘rsatishi mumkin.
Ushbu strategik tavsiyalarni amalga oshirish orqali O‘zbekiston turizm sanoati
an’anaviy modeldan raqamli integratsiyalashgan, global raqobatbardosh sektorga
o‘tishi mumkin.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Allal-Chérif O. (2022). Intelligent cathedrals: Using augmented reality,
virtual reality, and artificial intelligence to provide an intense cultural, historical, and
religious visitor experience // Technological Forecasting and Social Change, № 178.
https://doi.org/10.1016/J.TECHFORE.2022.121604
2. A. Gupta, R. Kumar Singh. (2023). Managing resilience of micro, small and
medium enterprises (MSMEs) during COVID-19: analysis of barriers. //
Benchmarking, № 30. – P. 2062–2084. https://doi.org/10.1108/BIJ-11-2021-0700
3. A. Scupola, H. Nicolajsen. (2013). Using social media for service
innovations: Challenges and pitfalls // International Journal of E-Business Research,
№ 9. – P. 27–37. https://doi.org/10.4018/JEBR.2013070102
4. I. Akpan, D. Soopramanien, D. Kwak. (2021). Cutting-edge technologies for
small business and innovation in the era of COVID-19 global health pandemic. //
Journal of Small Business and Entrepreneurship, № 33. – P. 607–617.
https://doi.org/10.1080/08276331.2020.1799294
5. Ibrokhimov N. (2024). View of Digital Innovations Transforming Tourism
Experiences in Uzbekistan: A Mixed Methods Approach // Central Asian Journal of
Innovations on Tourism Management and Finance, № 5. – P. 374-382.
https://Cajitmf.Centralasianstudies.Org/Index.Php/CAJITMF/Article/View/718/759.
6. J. Hervás-Oliver, M. Parrilli, A. Rodríguez-Pose, F. Sempere-Ripoll. (2021).
The drivers of SME innovation in the regions of the EU. // Research Policy, № 50.
https://doi.org/10.1016/J.RESPOL.2021.104316
7. Miao Z. (2020). The Influence Factors of Psychological Understanding and
Behavior Choice for Legal Industry Entrepreneurs Based on Artificial Intelligence
Technology // Frontiers in Psychology, № 11.
https://doi.org/10.3389/FPSYG.2020.01615
8. O. Астанакулов, Н. Тоирова. (2025). Туризм инфратузилмасини
рақамлаштириш маданий меросини сақлаш омили // VIII International forum of
guides “Tourist and excursion activities: new challenges and ways of development”.
– Б. 585–593.
9. S. Brunswicker, W. Vanhaverbeke. (2015). Open Innovation in Small and
Medium-Sized Enterprises (SMEs): External Knowledge Sourcing Strategies and
Internal Organizational Facilitators. // Journal of Small Business Management, № 53.
– P. 1241–1263. https://doi.org/10.1111/JSBM.12120
10. Q. Li, Y. Zhang. (2022). Design and Implementation of Smart Tourism
Service Platform from the Perspective of Artificial Intelligence. Wireless
Communications and Mobile Computing. https://doi.org/10.1155/2022/3501003

REFERENCES:
1. Allal-Chérif O. (2022). Intelligent cathedrals: Using augmented reality,
virtual reality, and artificial intelligence to provide an intense cultural, historical, and
religious visitor experience // Technological Forecasting and Social Change, № 178.
https://doi.org/10.1016/J.TECHFORE.2022.121604
2. A. Gupta, R. Kumar Singh. (2023). Managing resilience of micro, small
and medium enterprises (MSMEs) during COVID-19: analysis of barriers. //
Benchmarking, № 30. – P. 2062–2084. https://doi.org/10.1108/BIJ-11-2021-0700
3. A. Scupola, H. Nicolajsen. (2013). Using social media for service
innovations: Challenges and pitfalls // International Journal of E-Business Research,
№ 9. – P. 27–37. https://doi.org/10.4018/JEBR.2013070102
4. I. Akpan, D. Soopramanien, D. Kwak. (2021). Cutting-edge technologies
for small business and innovation in the era of COVID-19 global health pandemic. //
Journal of Small Business and Entrepreneurship, № 33. – P. 607–617.
https://doi.org/10.1080/08276331.2020.1799294
5. Ibrokhimov N. (2024). View of Digital Innovations Transforming Tourism
Experiences in Uzbekistan: A Mixed Methods Approach // Central Asian Journal of
Innovations on Tourism Management and Finance, № 5. – P. 374-382.
https://Cajitmf.Centralasianstudies.Org/Index.Php/CAJITMF/Article/View/718/759.
6. J. Hervás-Oliver, M. Parrilli, A. Rodríguez-Pose, F. Sempere-Ripoll.
(2021). The drivers of SME innovation in the regions of the EU. // Research Policy,
№ 50. https://doi.org/10.1016/J.RESPOL.2021.104316
7. Miao Z. (2020). The Influence Factors of Psychological Understanding and
Behavior Choice for Legal Industry Entrepreneurs Based on Artificial Intelligence
Technology // Frontiers in Psychology, № 11.
https://doi.org/10.3389/FPSYG.2020.01615
8. O. Astanakulov, N. Toirova. (2025). Turizm infratuzilmasini raqamlashtirish
madaniy merosini saqlash omili // VIII International forum of guides “Tourist and
excursion activities: new challenges and ways of development”. – B. 585–593. (In
Uzbek)
9. S. Brunswicker, W. Vanhaverbeke. (2015). Open Innovation in Small and
Medium-Sized Enterprises (SMEs): External Knowledge Sourcing Strategies and
Internal Organizational Facilitators. // Journal of Small Business Management, № 53.
– P. 1241–1263. https://doi.org/10.1111/JSBM.12120
10. Q. Li, Y. Zhang. (2022). Design and Implementation of Smart Tourism
Service Platform from the Perspective of Artificial Intelligence. Wireless
Communications and Mobile Computing. https://doi.org/10.1155/2022/3501003