ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Oʻzbek xalqining kelib chiqishi haqida ba’zi ma’lumotlar

Некоторые сведения о происхождении узбекского народа

Some information about the origin of the Uzbek people

Axmedov Muzaffar BoriyevichАхмедов Музаффар БориевичAxmedov Muzaffar Boriyevich

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada o‘zbek xalqining kelib chiqishi haqida chuqur va qimmatli ma’lumotlar keltirilgan bo‘lib, unda o‘zbeklar atamasi va uning tarixiy ildizlari atroflicha yoritilgan. Maqola qadimgi manbalarga, jumladan, Avesto, Xvadaynamak, Yunon, Xitoy, qadimgi Turkiy, Eron va Arab solnomalari hamda tarixiy-ma’naviy yodgorliklardagi faktik dalillarga asoslanadi. Ushbu manbalardan olingan ma’lumotlar o‘zbek xalqining etnik qatlamini tahlil qilishda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada, shuningdek, o‘zbek xalqining etnik komponentini shakllantirishda ishtirok etgan ko‘plab turkiy urug‘lar va turk-mo‘g‘ul qabilalari nomlari ham alohida e’tibor bilan tilga olinadi. Umuman olganda, mazkur maqola o‘zbek xalqining Markaziy Osiyoda eng qadimgi davrlardan beri yashab kelgan ko‘hna xalq ekanligini va uning boy tarixiy ildizlarga ega ekanligini isbotlashga qaratilgan jiddiy urinishdir. Turklar va boshqa qadimgi qabilalarning o‘zbek xalqining shakllanishidagi ta’siri ham maqolaning asosiy yo‘nalishlaridan biridir.

Данная статья содержит глубокие и ценные сведения о происхождении узбекского народа, в которой термин «узбеки» и его исторические корни подробно освещены. Исследование опирается на древние источники, включая «Авесту», «Хвадайнамак», греческие, китайские, древнетюркские, персидские и арабские хроники, а также историко-духовные памятники, основываясь на фактических данных из этих текстов. Информация, полученная из указанных источников, играет важную роль в анализе этнических слоев узбекского народа. В статье особое внимание уделено названиям многочисленных тюркских родов и тюрко-монгольских племен, участвовавших в формировании этнического состава узбекского нар ода. В целом, данная статья представляет собой серьезную попытку доказать, что узбекский народ является древним народом, проживающим в Центральной Азии с самых ранних времен и обладающим богатыми историческими корнями. Влияние тюрков и других древних племен на становление узбекского народа также является одним из ключевых направлений исследования.

This article presents a comprehensive and valuable examination of the origins of the Uzbek people, offering an in-depth analysis of the term "Uzbeks" and its historical foundations. The study is grounded in a diverse array of ancient sources, including the Avesta, Khwadaynamak, Greek, Chinese, Old Turkic, Persian, and Arab chronicles, as well as evidence derived from historical and spiritual monuments. Data extracted from these sources play a pivotal role in analyzing the ethnic stratification of the Uzbek people. Furthermore, the article meticulously details the names of numerous Turkic tribes and Turco-Mongol clans that contributed to the formation of the Uzbek ethnic identity, placing particular emphasis on their significance. Broadly speaking, this work represents a rigorous endeavor to substantiate the assertion that the Uzbek nation is an ancient people, with deep and rich historical roots, having inhabited Central Asia since antiquity. The influence of Turkic and other ancient tribes on the ethnogenesis of the Uzbek people constitutes one of the primary focuses of the study.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: oʻzbeklar atamasi qadimgi manbalar etnik qatlam turklar turkmoʻgʻul qabilalari термин узбеки древние источники этнический пласт тюрки тюрко-монгольские племена term Uzbeks ancient sources ethnic group Turks Turkic-Mongol tribes

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.004.art08/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Abdu-r-Razzak Samarkandi. Matla' as-sa'dayn va madjma' al-baxrayn. Rkp. LGPB, l.2386. (Manuscript)
  2. Aristov N.A. (1896) Zametki ot etnicheskom sostave tyurkskix plemen i narodnostey i svedeniya ob ix chislennosti. // «Jivaya starina», vip. III/IV. SPB. (In Russian) TARIX Al-BUXORIY 1-son, 2025-yil
  3. Bartold V.V. (1973) Izvlecheniya iz sochineniya Gardizi «Zayn al-axbar». Prilojenie k otchetu o poezdke v Sredneyu Aziyu s nauchnoy selyu. 1893-1893» / Soch. T. VIII. – Moskva. – C. 42-42. (In Russian)
  4. Grigorev V.V. (1873) Resenziya na knigu A. Vamberi «A History of Bokhara…». (In Russian)
  5. Ivanov P.D. (1958) Ocherki po istorii Sredney AZII. – Moskva. (In Russian)
  6. Istoriya at-Tabari. (1987) Izbrannie otrivki. Perevod s arabskogo V.I. Belyaeva. Dopolnenie k perevodu O.G. Balshakova i A.B. Xalidova. – Tashkent: «Fan». (In Russian)
  7. Maxmud Kashgari. (1963) Divan lugat at-tyurk. Perevod na uzb. yazik i podgotovka k pechati S.I. Mutallibova. – Tashkent: «Fan». (In Russian)
  8. Rashid ad-Din. (1960) Sbornik letopisey. T. I, kn. 2. – Moskva-Leningrad. (In Russian)
  9. Tavarix-i gizide, nustrat-name. Issledovanie, kriticheskiy tekst, annotirovannie oglavlenie i tablitsa svodnix oglavleniy A.I. Akramova. – Tashkent, 1967. (In Russian)
  10. Tarixi arba' ulus, rkp. Britanskogo muzeya, №26190. (Manuscript)
  11. Tizengauzen. V.G. (1941) Sbornik materialov, otnosyashixsya k istorii Zolotoy ordi. Izvlechenie iz persidskix sochineniy. T. III. – Moskva-Leningrad. (In Russian)
  12. Xabib as-siyar. T. I. – Tehran, 1333/1955. (In Farsi)
  13. Sharaf ad-Din Ali Yezdi. (1972) Zafarname. – Tashkent. (In Russian)
  14. Yakubovskiy A.Yu. (1941) K voprosu ob etnogeneze uzbekskogo naroda. – Tashkent. (In Russian)
  15. Czaplicka M.A. (1918) The Turks of Central Asia. – Oxford

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.004.art08
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
1-son (1), 2025№ 1 (1), 2025No. 1 (1), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
78-86
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
term Uzbeks, ancient sources, ethnic group, Turks, Turkic-Mongol tribesтермин узбеки, древние источники, этнический пласт, тюрки, тюрко-монгольские племенаterm Uzbeks, ancient sources, ethnic group, Turks, Turkic-Mongol tribes
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-03-03
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-18
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/