ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Alisher Navoiyning uyg‘ur xatidagi ijodi

Творчество Алишера Наваи на уйгурском письме

Alisher Navoi’s poetic works in the Uyghur script

Sodiqov Qosimjon PozilovichСодиков Косимжон ПозиловичSodiqov Qosimjon Pozilovich

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqola Alisher Navoiyning uygʻur xatidagi yagona gʻazalining ilmiy tahliliga bagʻishlangan. Unda Temuriylar davrida uygʻur yozuvining turkiy adabiyot va madaniyatdagi oʻrni ochib beriladi. T adqiqotning maqsadi Navoiy ijodida yozuv madaniyatining ahamiyatini koʻrsatish, gʻazalning koʻchirilish tarixini va uning uygʻur yozuvli asl nusxadan olinganligini isbotlash, shoir taxallusining talaffuzini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda tarixiy-genetik, lingvistik va qiyosiy tahlil usullari qoʻllanilib, qoʻlyozmalar va tarixiy manbalar tahlil qilindi. Navoiy gʻazali uygʻur yozuvli asl qoʻlyozmadan koʻchirilgani, sheʼrning dastlabki varianti keyinchalik qayta ishlangani va shoir taxallusining Navāyî shaklida talaffuz qilingani isbotlandi. Uygʻur yozuvi Temuriylar davrida yetakchi yozuvlardan biri boʻlganligi va Navoiy uni yaxshi bilganligi xulosa qilindi. Ushbu tadqiqot turkiy yozma merosni saqlash va turkologiya tadqiqotlarini rivojlantirishga xizmat qiladi.

Данная статья посвящена научному анализу единственного газеля Алишера Навои, написанного уйгурским письмом. В ней раскрывается роль уйгурской письменности в узбекской литературе и культуре эпохи Темуридов. Цель - показать значение письменной культуры в творчестве Навои, доказать историю переписывания газеля и его происхождение из оригинальной рукописи уйгурским письмом, определить произношение псевдонима поэта. В исследовании использованы историко-генетический, лингвистический и сравнительный методы анализа, проанализированы рукописи и исторические источники. Доказано, что газель Навои переписан с оригинальной рукописи уйгурским письмом, первоначальный вариант стихотворения был впоследствии переработан, а псевдоним поэта произносился в тюркском варианте как Navāyî. Сделан вывод, что уйгурская письменность была одной из ведущих в эпоху Темуридов и Навои хорошо ею владел. Данное исследование служит сохранению узбекского письменного наследия и развитию тюркологических исследований

This article is devoted to the scientific analysis of Alisher Navoi’s one ghazal written in Uyghur script. It reveals the role of Uyghur writing in Uzbek (Turkic) literature and culture during the Temurid era. The aim is to show the importance of written culture in Navoi’s work, to prove the history of the ghazal’s copying and its origin from the original manuscript in Uyghur script, and to determine the pronunciation of the poet’s pen name. The study uses historical - genetic, linguistic, and comparative analysis methods, and analyzes manuscripts and historical sources. It is proven that Navoi’s ghazal was copied from the original manuscript in Uyghur script, the initial version of the poem was later revised, and the poet’s pen name was pronounced in the Turkic version as Navāyî. It is concluded that Uyghur writing was one of the leading scripts during the Temurid era and Navoi was well versed in it. This research contributes to the preservation of Uzbek written heritage and the development of Turkic studies.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: eski turkiy yozuvlar uyg‘ur xati arab xati qo‘lyozma kitoblar yozuv madaniyati kitobat ishi Temuriylar davri eski o‘zbek tili o‘zbek mumtoz adabiyoti старотюркские письменности уйгурская письменность арабская письменность рукописные книги письменная культура книжное дело период Темуридов староузбекский язык узбекская классическая литература Old Turkic scripts Uyghur script Arabic script manuscript books writing culture bookmaking Temurid period Old Uzbek language Uzbek classical literature

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art01/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.005.art01
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
3-son (3), 2025№ 3 (3), 2025No. 3 (3), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
4-14
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
eski turkiy yozuvlar, uyg‘ur xati, arab xati, qo‘lyozma kitoblar, yozuv madaniyati, kitobat ishi, Tem uriylar davri, eski o‘zbek tili, o‘zbek mumtoz adabiyotiстаротюркские письменности, уйгурская письменность, арабская письменность, рукописные книги, письменная культура, книжное дело, период Темуридов, староузбекский язык, узбекская классическая литератураOld Turkic scripts, Uyghur script, Arabic script, manuscript books, writing culture, bookmaking, Temurid period, Old Uzbek language, Uzbek classical literature
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-29
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-20
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/