Maqola Статья Article
Qutchi urug‘ining tarixi va etnogenezi masalasi
История и этногенез рода кутчи
The history and ethnogenesis of the Qutchi tribe
Sattorov Nurbek AbdurazzoqovichСатторов Нурбек АбдураззоковичSattorov Nurbek Abdurazzoqovich
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyati Ko‘kdala tumani Chiyal jamoa xo‘jaligida yashovchi Qutchi urug‘ining kelib chiqishi, tarixi va etnik shakllanish jarayonlari tahlil qili ngan. Tadqiqot davomida tarixiy va arxiv manbalar , etnografik kuzatuvlar hamda og‘zaki tarixiy materiallar asosida Qutchi urug‘ining o‘ziga xos etnogenez o‘rni aniqlangan. Maqolada urug‘ nomining etimologiyasi, ijtimoiy tarkibi, ma daniy xususiyatlari hamda boshqa turkiy urug‘lar bilan o‘zaro aloqalari yoritiladi. Tadqiqot natijalariga k o‘ra, Qutchi urug‘i yashagan qadimgi hududlar, tashqi omillar t a’sirida mamlakatimiz hududiga ko‘chishi va mahalliy aholi tarkibiga singishib o‘zbek xalqi shakl lanishida muhim rol o‘ynagan urug‘lardan biri ekanligi isbotlangan. B a’zi manbalarda ularning qadimgi qipchoq va qo‘ng‘irot qabilalari tizimiga mansub kichik tarmoq sifatida shakllanganligi, keyinchalik o‘troq dehqonchilik vohalarida barqaror ha yot kechira boshlaganligi qayd etilgan. Maqola Qutchi urug‘ining tarixiy ildizlarini aniqlash va ularning bugungi avlodlari madaniy merosini o‘rganishda muhim ilmiy manba sifatida xizmat qiladi.
В данной статье анализируются происхождение, история и процессы этнического формирования рода Кутчи, проживающего в колхозе Чиял Кокдалинского района Кашкадарьинской области. На основе историко-архивных источников, этнографических наблюдений и устных исторических материалов исследование определяет уникальный этногенез рода Кутчи. В статье освещается этимология названия рода, его социальная структура, культурные особенности и взаимосвязи с другими тюркскими родами. Согласно результатам исследования, доказано, что род Кутчи, мигрировав на территорию нашей страны под влиянием внешних факторов и интегрировавшись в местное население, является одним из родов, сыгравших важную роль в формировании узбекского народа. Некоторые источники указывают на то, что они были сформированы как небольшая ветвь, принадлежащая к древним кипчакским и конгратским племенным системам, и впоследствии начали вести стабильную жизнь в оседлых сельскохозяйственных оазисах. Статья служит важным научным источником в определении исторических корней рода Кутчи и изучении культурного наследия их нынешних потомков.
This article analyzes the origin, history, and ethnic formation processes of the Qutchi clan, residing in the Chiyal collective farm of Kokdala district, Kashkadarya region. Based on historical-archival sources, ethnographic observations, and oral historical materials, the study identifies the unique ethnogenesis of the Qutchi clan. The article elucidates the etymology of the clan name, its social structure, cultural characteristics, and interrelations with other Turkic clans. According to the research results, it is proven that the Qutchi clan, having migrated to the territory of our country under the influence of external factors and integrated into the local population, is one of the clans that played an important role in the formation of the Uzbek people. Some sources indicate that they were formed as a small branch belonging to the ancient Kipchak and Kongrat tribal systems, and later began to lead a stable life in settled agricultural oases. The article serves as an important scientific source in determining the historical roots of the Qutchi clan and studying the cultural heritage of their present-day descendants.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Qutchi urug‘i Qashqadaryo Chiroqchi tumani turkiy qabilalar etnogenez qipchoqlar qo‘ng‘irot etnografiya og‘zaki tarix arxiv manbalari Markaziy Osiyo род Кутчи Кашкадарья Кокдалинский район тюркские племена этногенез кипчаки конграты этнография устная история архивные источники Средняя Азия Qutchi tribe Qashqadaryo Chiroqchi district Turkic tribes ethnogenesis Kipchaks Qongirat ethnography oral history archival sources Central Asia
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art11/
Sattorov Nurbek Abdurazzoqovich. Qutchi urug‘ining tarixi va etnogenezi masalasi // Al-Buxoriy. — 2025. — 3-son (3). — B. 112-118. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art11/
Сатторов Нурбек Абдураззокович. История и этногенез рода кутчи // Ал-Бухорий. — 2025. — № 3 (3). — С. 112-118. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art11/
Sattorov Nurbek Abdurazzoqovich. The history and ethnogenesis of the Qutchi tribe // Al-Bukhari. — 2025. — No. 3 (3). — pp. 112-118. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art11/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Абдураҳмонов Ғ. (1982) Қадимги туркий тил. – Тошкент: Ўқитувчи
- Асқаров А. (2015) Ўзбек халқининг келиб чиқиш тарихи. – Тошкент
- Иброҳимов А. (2011) Бизким ўзбеклар. – Тошкент: Шарқ
- Лафасов У. (2008) Турон қавмлари. – Тошкент: Истиқбол
- Лафасов У. (2021) Туроннинг маркази бўлган иккидарё оралиғида илм- фан тараққиёти. / O‘zbekistonda xorijiy tillar. – B. 270-281
- Насимхон Р. (1993) Турк хоқонлиги. – Тошкент: Абдулла Қодирий номидаги халқ мероси
- Nizomiddinov I. (1966) XVI-XVII asrlarda O‘rta Osiyo – Hindiston munosabatlari. – Toshkent: Fan
- O‘zbekiston milliy entsiklopediyasi. (2000) 1-jild. – Toshkent
- Qoshg‘ariy M. (1960) Devonu lug‘otit turk. I tom. – Toshkent: O‘zFA nashriyoti
- Shoniyozov K. (2001) O‘zbek xalqining shakllanish jarayoni. – Toshkent
- Усмон Турк. (1995) Туркий халқлар мафкураси. – Тошкент: Чўлпон
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoQutchi urug‘ining tarixi va etnogenezi masalasihttps://zenodo.org/records/23062238
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.005.art11
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 3-son (3), 2025№ 3 (3), 2025No. 3 (3), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 112-118
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Qutchi urug‘i, Qashqadaryo, Chiroqchi tumani, turkiy qabilalar, etnogenez, qipchoqlar, q o‘ng‘irot, etnografiya, og‘zaki tarix, arxiv manbalari, Markaziy Osiyoрод Кутчи, Кашкадарья, Кокдалинский район, тюркские племена, этногенез, кипчаки, конграты, этнография, устная история, архивные источники, Средняя АзияQutchi tribe, Qashqadaryo, Chiroqchi district, Turkic tribes, ethnogenesis, Kipchaks, Qongirat, ethnography, oral history, archival sources, Central Asia
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-08-29
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23062238
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059491
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



