ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Ishtixon manzilgohidagi arxeologik tadqiqotlar: qadimgi ossuariylarning o‘rganilishi masalalari

Археологические исследования на иштиханском поселении: вопросы изучения древних оссуариев

Archaeological research at the Ishtikhon site: issues in the study of ancient ossuaries

Norkulova Gulida Sodikovna iDНоркулова Гулида Содиковна iDNorkulova Gulida Sodikovna iD

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada VI-VIII asrlarga oid Ishtixon ossuariylarining shakli, bezaklari va diniy mazmuni G.A.Pugachenkova boshchiligidagi arxeologik tadqiqotlar natijalari asosida tahlil qilinadi. Muhimi, Miyonqol ossuariylarining relyef naqshlari Samarqand ossuariylari dizaynidan keskin farq qiladi, bu Sugʻd madaniyatining Ishtixon va Kushoniya kabi hududlardagi oʻziga xosligini koʻrsatadi. Miyonqol ossuariylarida mahalliy kult bilan bogʻliq tantanali marosimlar qahramonlari aks etgan boʻlib, har qanday diniy maros imdagi atribut va buyumlar toʻplami ma’budlar, ruhoniylar sinfi yoki funksiyasini ifodalagan. Ossuariylardagi tasvirlar mahalliy mazdakiylik va zardushtiylik e’tiqodlari, ajdodlarga sigʻinish va qayta tirilish gʻoyalari bilan bogʻliq holda oʻrganiladi. Mintaqaviy madaniyatlar oʻrtasidagi farqlar, diniy atributlarning oʻziga xosligi va Avesto koʻrsatmalari ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Ishtixon va Biyanayman ossuariylaridagi marosim sahnalari orqali mahalliy diniy e’tiqodlarning xususiyatlari ochib beriladi. Tadqiqot Miyonqol vohasining madaniy merosini oʻrganishga qaratilgan.

В данной статье анализируются форма, декор и религиозное содержание Иштиханских оссуариев VI-VIII веков на основе результатов археологических исследований под руководством Г.А.Пугаченковой. Важно отметить, что рельефные узоры Миёнкольских оссуариев резко отличаются от дизайна самаркандских оссуариев, что свидетельствует о своеобразии согдийской культуры в таких регионах, как Иштихан и Кушания. В Миёнкольских оссуариях изображены герои торжественных обрядов, связанных с местным культом, где набор атрибутов и предметов культа в любом религиозном обряде выражал богов, класс жрецов или функцию. Изображения на оссуариях изучаются в связи с местными маздаизмом и зороастризмом, почитанием предков и идеями о воскресении. Научно обосновываются различия между региональными культурами, своеобразие религиозных атрибутов и указания Авесты. На примере обрядовых сцен в Иштиханских и Биянаиманских оссуариях раскрываются особенности местных религиозных верований. Исследование направлено на изучение культурного наследия Миёнкольского оазиса.

This article analyzes the form, decoration, and religious content of the Ishtikhon ossuaries from the 6th-8th centuries, based on the results of archaeological research led by G.A.Pugachenkova. It is important to note that the relief patterns of the Miyonkol ossuaries differ sharply from the design of the Samarkand ossuaries, which indicates the uniqueness of Sogdian culture in regions such as Ishtikhon and Kushoniya. The Miyonkol ossuaries depict the heroes of solemn rituals associated with the local cult, where a set of attributes and cult objects in any religious ritual expressed the gods, the class of priests, or the function. The images on the ossuaries are studied in connection with local Mazdaism and Zoroastrianism, ancestor worship, and ideas about resurrection. The differences between regional cultures, the originality of religious attributes, and the indications of the Avesta are scientifically substantiated. The peculiarities of local religious beliefs are revealed through the example of ritual scenes in the Ishtikhon and Biyanayman ossuaries. The research focuses on the study of the cultural heritage of the Miyonkol oasis.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Miyonqol Ishtixon Sao So‘g‘d Samarqand tarixi zardushtiylik Kabudon Oqtepa ossuariylar Qang‘ davlati Biyanayman kohin Миянколь Иштихон Цао Согд история Самарканда зороастризм Кабудон Октепа оссуарии государство Канга Биянайман жрец Miyonkol Ishtikhon Cao Sogd history of Samarkand Zoroastrianism Kabudon Oqtepa ossuaries Kang state Biyanayman priest

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art12/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Адылов Ш. Т. (1996) Новые материалы к изучению рустака Файй // ИМКУ. Вып. 27. – Самарканд
  2. Бичурин Н. (2017) Собрание сведение. II. – С. 312-313
  3. Бартолд В.В. (1914) К истории орошения Туркестана. СПб. – 117 с
  4. Массон М.Е. (1973) Самарқанд осори атиқаларига оид уч воқеа. – Тошкент
  5. Пугаченкова Г.А. (1975) Иштиханский оссуарийновый памятник согдийского искусства // Общественные науки в Узбекистане. № 3
  6. Пугаченкова Г.А. (1989) Древности Мианкаля. – Ташкент: Фан. – 185 с
  7. Пугаченкова Г.А. (1950) Элементы Согдийской Архетиктуры на среднеазиатских терракотах // Труды института истории и археологии. Том II. – Ташкент
  8. Раҳмонов H.Ў. (2016) Илк ўрта аср суғд қишлоқ маконларининг ўрганилиш тарихига доир // Ўзбекистон археологияси. №2 (13) TARIX Al-BUXORIY 3-son, 2025-yil
  9. Тургунов Б. (1963) О метоположении средневекого города Иштихан // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар. №11. – С. 54-55
  10. Ғойибов Б. (2020) Суғд тарихидан лавҳалар. – Самарқанд: СамДУ
  11. Ғойибов Б. (2018) Миёнкол воҳаси – Иштихоннинг Суғд конфедерaциясининг ўрни ва ҳукмдорлик хусусиятлари // Марказий Осиё тарихи ва Археологияси муоммолари. 2-қисм. – Самарқанд

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.005.art12
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
3-son (3), 2025№ 3 (3), 2025No. 3 (3), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
119-126
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Miyonqol, Ishtixon, Sao, So‘g‘d, Samarqand tarixi, zardushtiylik, Kabudon, Oqtepa, ossuariylar, Qang‘ davlati, Biyanayman, kohin, “xaoma” ichimligiМиянколь, Иштихон, Цао, Согд, история Самарканда, зороастризм, Кабудон, Октепа, оссуарии, государство Канга, Биянайман, жрец, напиток «хаома»Miyonkol, Ishtikhon, Cao, Sogd, history of Samarkand, Zoroastrianism, Kabudon, Oqtepa, ossuaries, Kang state, Biyanayman, priest, “haoma” drink
ORCID
Norkulova Gulida Sodikovna — 0009-0006-9807-3233
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-29
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-18
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/