ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Huquqiy matnlarning kommunikativ tuzilmasida assertiv va direktiv aktlarning ahamiyati

Значение ассертивных и директивных актов в коммуникативной структуре правовых текстов

The importance of assertive and directive acts in the communicative structure of legal texts

Raxmatova Bahora Ibodulla qiziРахматова Бахора ИбодуллаевнаRaxmatova Bahora Ibodulla qizi

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada huquqiy matnlardagi assertiv (xabar) va direktiv (buyruq) nutq aktlarining kommunikativ tuzilmadagi o‘rni va funksional xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida ingliz va o‘zbek huquqiy matnlarining namunalari solishtirildi hamda ularning illokutsion kuchi aniqlashtirildi. Maqolada J.R. Searle, J.L. Austin, Y. Maley, A. Trosborg kabi olimlarning nutq aktlari haqidagi nazariy qarashlariga hamda o‘zbek tilshunoslaridan M.Hakimov va Sh.Safarov kabi olimlarning fikrlariga tayangan holda, huquqiy tilning informativ va regulativ funksiyalari o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, huquqiy matnlarning kommunikativ strukturasida assertiv aktlar huquqiy haqiqatni ifodalash vositasi bo‘lsa, direktiv aktlar shaxslarning xatti-harakatlarini tartibga soluvchi vosita sifatida namoyon bo‘ladi.

В данной статье анализируется роль и функциональные особенности ассертивных (сообщающих) и директивных (предписывающих) речевых актов в коммуникативной структуре правовых текстов. В ходе исследования были сопоставлены образцы английских и узбекских правовых текстов, а также определена их иллокутивная сила. Статья опирается на теоретические взгляды учёных, таких как Дж.Р. Серль, Дж.Л. Остин, Й. Мэли и А. Тросборг, по поводу речевых актов, а также на мнения узбекских лингвистов М. Хакимова и Ш. Сафарова, для изучения информативной и регулятивной функций юридического языка. Результаты исследования показывают, что в коммуникативной структуре правовых текстов ассертивные акты выступают средством выражения юридической реальности, в то время как директивные акты проявляются как инструмент регулирования поведения индивидов.

In this article, the role and functional characteristics of assertive (declarative) and directive (command) speech acts in the communicative structure of legal texts are analyzed. During the research, samples of English and Uzbek legal texts were compared, and their illocutionary force was determined. The study relies on the theoretical views of scholars such as J.R. Searle, J.L. Austin, Y. Maley, and A. Trosborg regarding speech acts, as well as the opinions of Uzbek linguists M. Hakimov and Sh. Safarov, to examine the informative and regulative functions of legal language. The research results indicate that in the communicative structure of legal texts, assertive acts serve as a means of expressing legal reality, while directive acts manifest as a tool for regulating individuals' behavior.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: nutq aktlari assertiv aktlar direktiv aktlar huquqiy diskurs kommunikativ tuzilma illokutsion kuch pragmalingvistika huquqiy til informativ funksiya речевые акты ассертивные акты директивные акты юридический дискурс коммуникативная структура иллокутивная сила прагмалингвистика юридический язык информативная функция speech acts assertive acts directive acts legal discourse communicative structure illocutionary force pragmalinguistics legal language informative function

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art04/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Austin J.L. (1962). How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press
  2. Bach K., Harnish R. (1979). Linguistic Communication and Speech Acts. MIT Press
  3. Brown P., Levinson S. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press
  4. Hakimov M. (2013). O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. Toshkent: Akademnashr
  5. Kharina R. S. (2015). Yuridicheskiy tekst kak obyekt lingvisticheskogo issledovaniya. Filologiya i Iskusstvovedenie, (3), 45–53
  6. Leech G. (1983). Principles of Pragmatics. London: Longman
  7. Mahmudov N., Nurmonov A. (1995). O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (sintaksis). Toshkent: O‘qituvchi, p. 4
  8. Maley Y. (1994). The Language of the Law. In: J. Gibbons (ed.), Language and the Law. London: Longman
  9. Maslova A. (2014). Vvedenie v pragmalingvistiku. Moskva: Flinta. FILOLOGIYA Al-BUXORIY 4 son, 2025-yil
  10. Parllaku Matilda. (28/2016) Linguistic Features In Legal Texts. Comparative Legilinguistics vol
  11. Raxmatova B. I. (2025) Legal texts and their functional analysis in applied linguistics. – DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15464154
  12. Rakhmatova B. (2024). Teoriya rechevykh aktov v uzbekskom pravovom diskurse i ikh pragmaticheskiy analiz. Zarubezhnaya lingvistika i lingvodidaktika, 2(4/S), 151–156. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/foreign- linguistics/article/view/68063
  13. Searle J.R. (1969). Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press
  14. Searle J.R. (1979). Expression and Meaning: Studies in the Theory of Speech Acts. Cambridge: Cambridge University Press
  15. Safarov Sh. (2008). Pragmalingvistika. Toshkent
  16. Tiersma P. M., Solan L. M. (Eds.). (2012). The Oxford handbook of language and law. Oxford: Oxford University Press
  17. Trosborg A. (1995). Interlanguage Pragmatics: Requests, Complaints, and Apologies. Berlin: Mouton de Gruyter
  18. Usmonov S. (2005). Yuristning nutq madaniyati. Toshkent: TDYU, p. 46
  19. Yule G. (1996). Pragmatics. Oxford: Oxford University Press
  20. G‘ulomov A., Asqarova M., (1979). Hozirgi o‘zbek adabiy tili: Sintaksis. Toshkent: O‘qituvchi, p. 26

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 4-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 4, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 4, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.006.art04
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
4-son (4), 2025№ 4 (4), 2025No. 4 (4), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
39-48
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
nutq aktlari, assertiv aktlar, direktiv aktlar, huquqiy diskurs, kommunikativ tuzilma, illokutsion kuch, pragmalingvistika, huquqiy til, informativ funksiyaречевые акты, ассертивные акты, директивные акты, юридический дискурс, коммуникативная структура, иллокутивная сила, прагмалингвистика, юридический язык, информативная функцияspeech acts, assertive acts, directive acts, legal discourse, communicative structure, illocutionary force, pragmalinguistics, legal language, informative function
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-12-23
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-18
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/