Maqola Статья Article
Huquqiy matnlarning kommunikativ tuzilmasida assertiv va direktiv aktlarning ahamiyati
Значение ассертивных и директивных актов в коммуникативной структуре правовых текстов
The importance of assertive and directive acts in the communicative structure of legal texts
Raxmatova Bahora Ibodulla qiziРахматова Бахора ИбодуллаевнаRaxmatova Bahora Ibodulla qizi
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada huquqiy matnlardagi assertiv (xabar) va direktiv (buyruq) nutq aktlarining kommunikativ tuzilmadagi o‘rni va funksional xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida ingliz va o‘zbek huquqiy matnlarining namunalari solishtirildi hamda ularning illokutsion kuchi aniqlashtirildi. Maqolada J.R. Searle, J.L. Austin, Y. Maley, A. Trosborg kabi olimlarning nutq aktlari haqidagi nazariy qarashlariga hamda o‘zbek tilshunoslaridan M.Hakimov va Sh.Safarov kabi olimlarning fikrlariga tayangan holda, huquqiy tilning informativ va regulativ funksiyalari o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, huquqiy matnlarning kommunikativ strukturasida assertiv aktlar huquqiy haqiqatni ifodalash vositasi bo‘lsa, direktiv aktlar shaxslarning xatti-harakatlarini tartibga soluvchi vosita sifatida namoyon bo‘ladi.
В данной статье анализируется роль и функциональные особенности ассертивных (сообщающих) и директивных (предписывающих) речевых актов в коммуникативной структуре правовых текстов. В ходе исследования были сопоставлены образцы английских и узбекских правовых текстов, а также определена их иллокутивная сила. Статья опирается на теоретические взгляды учёных, таких как Дж.Р. Серль, Дж.Л. Остин, Й. Мэли и А. Тросборг, по поводу речевых актов, а также на мнения узбекских лингвистов М. Хакимова и Ш. Сафарова, для изучения информативной и регулятивной функций юридического языка. Результаты исследования показывают, что в коммуникативной структуре правовых текстов ассертивные акты выступают средством выражения юридической реальности, в то время как директивные акты проявляются как инструмент регулирования поведения индивидов.
In this article, the role and functional characteristics of assertive (declarative) and directive (command) speech acts in the communicative structure of legal texts are analyzed. During the research, samples of English and Uzbek legal texts were compared, and their illocutionary force was determined. The study relies on the theoretical views of scholars such as J.R. Searle, J.L. Austin, Y. Maley, and A. Trosborg regarding speech acts, as well as the opinions of Uzbek linguists M. Hakimov and Sh. Safarov, to examine the informative and regulative functions of legal language. The research results indicate that in the communicative structure of legal texts, assertive acts serve as a means of expressing legal reality, while directive acts manifest as a tool for regulating individuals' behavior.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: nutq aktlari assertiv aktlar direktiv aktlar huquqiy diskurs kommunikativ tuzilma illokutsion kuch pragmalingvistika huquqiy til informativ funksiya речевые акты ассертивные акты директивные акты юридический дискурс коммуникативная структура иллокутивная сила прагмалингвистика юридический язык информативная функция speech acts assertive acts directive acts legal discourse communicative structure illocutionary force pragmalinguistics legal language informative function
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art04/
Raxmatova Bahora Ibodulla qizi. Huquqiy matnlarning kommunikativ tuzilmasida assertiv va direktiv aktlarning ahamiyati // Al-Buxoriy. — 2025. — 4-son (4). — B. 39-48. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art04/
Рахматова Бахора Ибодуллаевна. Значение ассертивных и директивных актов в коммуникативной структуре правовых текстов // Ал-Бухорий. — 2025. — № 4 (4). — С. 39-48. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art04/
Raxmatova Bahora Ibodulla qizi. The importance of assertive and directive acts in the communicative structure of legal texts // Al-Bukhari. — 2025. — No. 4 (4). — pp. 39-48. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art04/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Austin J.L. (1962). How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press
- Bach K., Harnish R. (1979). Linguistic Communication and Speech Acts. MIT Press
- Brown P., Levinson S. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press
- Hakimov M. (2013). O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. Toshkent: Akademnashr
- Kharina R. S. (2015). Yuridicheskiy tekst kak obyekt lingvisticheskogo issledovaniya. Filologiya i Iskusstvovedenie, (3), 45–53
- Leech G. (1983). Principles of Pragmatics. London: Longman
- Mahmudov N., Nurmonov A. (1995). O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (sintaksis). Toshkent: O‘qituvchi, p. 4
- Maley Y. (1994). The Language of the Law. In: J. Gibbons (ed.), Language and the Law. London: Longman
- Maslova A. (2014). Vvedenie v pragmalingvistiku. Moskva: Flinta. FILOLOGIYA Al-BUXORIY 4 son, 2025-yil
- Parllaku Matilda. (28/2016) Linguistic Features In Legal Texts. Comparative Legilinguistics vol
- Raxmatova B. I. (2025) Legal texts and their functional analysis in applied linguistics. – DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15464154
- Rakhmatova B. (2024). Teoriya rechevykh aktov v uzbekskom pravovom diskurse i ikh pragmaticheskiy analiz. Zarubezhnaya lingvistika i lingvodidaktika, 2(4/S), 151–156. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/foreign- linguistics/article/view/68063
- Searle J.R. (1969). Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press
- Searle J.R. (1979). Expression and Meaning: Studies in the Theory of Speech Acts. Cambridge: Cambridge University Press
- Safarov Sh. (2008). Pragmalingvistika. Toshkent
- Tiersma P. M., Solan L. M. (Eds.). (2012). The Oxford handbook of language and law. Oxford: Oxford University Press
- Trosborg A. (1995). Interlanguage Pragmatics: Requests, Complaints, and Apologies. Berlin: Mouton de Gruyter
- Usmonov S. (2005). Yuristning nutq madaniyati. Toshkent: TDYU, p. 46
- Yule G. (1996). Pragmatics. Oxford: Oxford University Press
- G‘ulomov A., Asqarova M., (1979). Hozirgi o‘zbek adabiy tili: Sintaksis. Toshkent: O‘qituvchi, p. 26
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoHuquqiy matnlarning kommunikativ tuzilmasida assertiv va direktiv aktlarning ahamiyatihttps://zenodo.org/records/23062324
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 4-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 4, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 4, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.006.art04
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 4-son (4), 2025№ 4 (4), 2025No. 4 (4), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 39-48
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- nutq aktlari, assertiv aktlar, direktiv aktlar, huquqiy diskurs, kommunikativ tuzilma, illokutsion kuch, pragmalingvistika, huquqiy til, informativ funksiyaречевые акты, ассертивные акты, директивные акты, юридический дискурс, коммуникативная структура, иллокутивная сила, прагмалингвистика, юридический язык, информативная функцияspeech acts, assertive acts, directive acts, legal discourse, communicative structure, illocutionary force, pragmalinguistics, legal language, informative function
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-12-23
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23062324
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059514
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



