ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Toʻliq matnПолный текстFull text

Oʻzbekiston iqtisodiyotni raqamlashtirishning sifatli iqtisodiy oʻsishga taʼsiri

Pulatova Moxigul Gʻayratovna

Matn PDF dan avtomatik ajratilgan: ekran oʻqiydigan dasturlar, telefon va qidiruv uchun. Rasmiy nusxa — PDF.Текст извлечён из PDF автоматически — для программ чтения с экрана, телефонов и поиска. Официальная версия — PDF.Text was extracted from the PDF automatically for screen readers, phones and search. The PDF remains the version of record.

PDF ni oʻqishЧитать PDFRead the PDF → Nashr kartasiКарточка изданияRecord

OʻZBEKISTON IQTISODIYOTNI RAQAMLASHTIRISHNING
SIFATLI IQTISODIY OʻSISHGA TAʼSIRI

THE IMPACT OF ECONOMIC DIGITIZATION ON QUALITATIVE
ECONOMIC GROWTH IN UZBEKISTAN

ВЛИЯНИЕ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ НА КАЧЕСТВЕННЫЙ
ЭКОНОМИЧЕСКИЙ РОСТ В УЗБЕКИСТАНЕ
Pulatova Moxigul Gʻayratovna
Oriental universiteti
Biznes va boshqaruv kafedrasi stajyor oʻqituvchisi
Tel.: +998 93 509-63-83
E-mail: pulatovamokhigul@gmail.com
ORCID: 0009-0005-9717-4895

Annotatsiya. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi milliy
iqtisodiyotlarning sifat jihatidan oʻzgarishiga taʼsir qiluvchi asosiy omilga aylandi.
Ushbu maqolada iqtisodiyotni raqamlashtirishning Oʻzbekistonda sifatli iqtisodiy
oʻsishga taʼsiri oʻrganiladi. Tadqiqotda raqamli texnologiyalarni joriy etish barqaror
va yuqori sifatli iqtisodiy oʻsishning muhim tarkibiy qismlari boʻlgan unumdorlik,
iqtisodiy samaradorlik, innovatsion salohiyat va institutsional samaradorlikni
oshirishga qanday hissa qoʻshishi tahlil qilinadi. Raqamli infratuzilmani
rivojlantirish, elektron hukumat xizmatlarini kengaytirish, biznes jarayonlarini
raqamlashtirish va iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari boʻylab axborotkommunikatsiya texnologiyalarini integratsiyalashga alohida eʼtibor qaratiladi.
Statistik maʼlumotlar, siyosat tahlili va qiyosiy baholashdan foydalangan holda
tadqiqot Oʻzbekistonda iqtisodiyotni raqamlashtirishning hozirgi holatini baholaydi
va uning iqtisodiy oʻsishning raqobatbardoshligi va inklyuzivligini oshirishdagi
rolini aniqlaydi.

Kalit soʻzlar: iqtisodiyotni raqamlashtirish. raqamli iqtisodiyot. sifatli
iqtisodiy oʻsish. innovatsiya. unumdorlik; barqaror rivojlanish.

Abstract. The rapid development of digital technologies has become a key
factor influencing the qualitative transformation of national economies. This article
examines the impact of digitalization of the economy on qualitative economic
growth in Uzbekistan. The study analyzes how the introduction of digital
technologies contributes to increasing productivity, economic efficiency, innovation
capacity, and institutional effectiveness, which are important components of
sustainable and high-quality economic growth. Particular attention is paid to the
development of digital infrastructure, expansion of e-government services,
digitization of business processes, and integration of information and
communication technologies across key sectors of the economy. Using statistical

data, policy analysis, and benchmarking, the study assesses the current state of
digitalization of the economy in Uzbekistan and identifies its role in increasing the
competitiveness and inclusiveness of economic growth.

Keywords: digitalization of the economy. digital economy. qualitative
economic growth. innovation. productivity; sustainable development.

Аннотация. Быстрое развитие цифровых технологий стало ключевым
фактором, влияющим на качественную трансформацию национальных
экономик. В данной статье рассматривается влияние цифровизации экономики
на качественный экономический рост в Узбекистане. Анализируется, как
внедрение цифровых технологий способствует повышению
производительности, экономической эффективности, инновационного
потенциала и институциональной эффективности, которые являются важными
компонентами устойчивого и качественного экономического роста. Особое
внимание уделяется развитию цифровой инфраструктуры, расширению услуг
электронного правительства, цифровизации бизнес-процессов и интеграции
информационно-коммуникационных технологий в ключевые сектора
экономики. Используя статистические данные, анализ политики и
бенчмаркинг, исследование оценивает текущее состояние цифровизации
экономики в Узбекистане и определяет ее роль в повышении
конкурентоспособности и инклюзивности экономического роста.

Ключевые слова: цифровизация экономики. цифровая экономика.
качественный экономический рост. инновации. производительность.
устойчивое развитие.

KIRISH
Zamonaviy global iqtisodiyotda raqamlashtirish unumdorlik, raqobatbardoshlik
va barqaror rivojlanishning asosiy omili sifatida paydo boʻldi. Iqtisodiyotni
raqamlashtirish ishlab chiqarish, boshqaruv va bozor jarayonlariga raqamli
texnologiyalarning integratsiyasi sifatida rivojlangan va rivojlanayotgan
mamlakatlarda makroiqtisodiy tuzilmalarni sezilarli darajada oʻzgartirdi. Soʻnggi
oʻn yillikda raqamli texnologiyalarni joriy etishni tezlashtirgan mamlakatlar
umumiy omillar unumdorligi, moliyaviy inklyuzivlik va institutsional
samaradorlikda yuqori yutuqlarga erishmoqdalar. Shu bilan ishlab chiqarish
hajmining oshishidan tashqari sifatli iqtisodiy oʻsishga ham ega boʻlmoqda. Albatta,
bunday oʻzgarish iqtisodiy mukammallikni oshirish, mehnat bozorlarini yaxshilash
va innovatsiyalarga asoslangan oʻsish yoʻllariga oʻtishga intilayotgan mamlakatlar
uchun zarurdir.
Oʻzbekiston raqamli transformatsiyani milliy rivojlanishning asosi sifatida
ustuvor deb bilgan rivojlanayotgan iqtisodiyotlar qatoriga kiradi. 2020-yil oktyabr

oyida Oʻzbekiston Respublikasi hukumati raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish,
elektron hukumatni kengaytirish, AKT infratuzilmasini takomillashtirish va raqamli
taʼlimni isloh qilish uchun keng qamrovli asos yaratadigan “Raqamli Oʻzbekiston –
2030” strategiyasini qabul qildi. Strategiyada raqamli xizmatlarni kengaytirish,
shahar va qishloq joylari oʻrtasidagi texnologik tafovutlarni kamaytirish va
samaraliroq davlat boshqaruvi hamda inklyuziv iqtisodiyotni taʼminlash uchun
raqamlashtirishdan foydalanish boʻyicha aniq maqsadlar bayon etilgan.

Empirik koʻrsatkichlar shuni koʻrsatadiki, Oʻzbekistonda raqamlashtirish
allaqachon makroiqtisodiy koʻrsatkichlarga taʼsir koʻrsatmoqda. Masalan, Axborot
va kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sektorining yalpi ichki mahsulotga
(YaIM) qoʻshgan hissasi 2023-yilda sezilarli darajada oshib, AKT xizmatlari
eksporti qariyb 1 milliard dollarga yetdi. Bu raqamlar avvalgi koʻrsatkichlardan
sezilarli darajada oshganini anglatadi, masalan, 2020-yilda raqamli faoliyatdagi
YaIMning 1,99 foiz ulushi haqida xabar berilgan boʻlsa, bu koʻrsatkich 2022-yilga
kelib 2,77 foiz gacha koʻtarilgan (Ismailov B., 2022). Shu bilan birga, AKT bozori
xizmatlari hajmi 2024-yilda qariyb 44 foizga oʻsib, 56 trillion soʻmdan (taxminan
4,3 milliard dollar) oshdi, bu esa kuchli asosiy oʻsish dinamikasi va raqamli
infratuzilma va xizmatlarga boʻlgan talabning ortib borayotganini aks ettiradi
(Tadviser, 2025).

Raqamlashtirish makroiqtisodiy hissa qoʻshish bilan bir qatorda,
Oʻzbekistonning raqamlashtirish saʼy-harakatlari davlat xizmatlarini koʻrsatishda
sezilarli yutuqlarga erishdi. Davlat xizmatlarining 76 foizdan ortigʻi hozirda
my.gov.uz kabi raqamli platformalarda amalga oshirilayotgan boʻlib, bu davlat
boshqaruvining samaradorligi, shaffofligi va inklyuzivligini oshirdi. Internetning
kirib borishi ham barqaror ravishda oshdi, aholining 64 foiz dan ortigʻi muntazam
ravishda internetdan foydalanadi, bu esa ijtimoiy-iqtisodiy qatlamlar boʻylab
raqamli aloqalar uchun imkoniyatlarning kengayib borayotganini taʼkidlaydi.
Bunday yutuqlar nafaqat miqdoriy, balki iqtisodiy oʻsishning sifat xususiyatlarini
shakllantirmoqda, bilim talab qiladigan sohalarga oʻtishni qoʻllab-quvvatlaydi,
startap va tadbirkorlik ekotizimlarini osonlashtiradi va raqamli taʼlim hamda ishchi
kuchini rivojlantirish orqali inson kapitalini yaxshilaydi.

Biroq, sezilarli yutuqlarga qaramay, Oʻzbekistonning raqamli iqtisodiyoti
yuqori daromadli iqtisodiyotlarga nisbatan oʻtish bosqichida qolmoqda, bu yerda
raqamli sektorlar koʻpincha YaIMning 10 foiz dan ortigʻini tashkil qiladi
(Mullabayev B., 2021). Natijada, raqamlashtirish infratuzilmasini chuqurlashtirish,
raqamli savodxonlikni oshirish va raqamlashtirishning transformatsion salohiyatini
maksimal darajada oshirish uchun normativ-huquqiy bazani takomillashtirish zarur.
Amaldagi strategik rejalarga asoslangan prognozlar shuni koʻrsatadiki, Oʻzbekiston
2030-yilga kelib raqamli iqtisodiy faoliyatning yalpi ichki mahsulotdagi ulushini

sezilarli darajada oshirish, AKT eksport salohiyatini oshirish va Markaziy Osiyoda
mintaqaviy IT markazini yaratishni, kengroq xalqaro bozorlarda raqobatbardosh
mavqega ega boʻlishni maqsad qilgan.

Ushbu tadqiqot iqtisodiyotni raqamlashtirishning Oʻzbekistondagi sifatli
iqtisodiy oʻsishga koʻp qirrali taʼsirini oʻrganadi. Unda raqamli texnologiyalarni
joriy etish unumdorlik, tarkibiy iqtisodiy dinamika, inklyuzivlik va institutsional
sifatga qanday taʼsir qilishini baholaydi. Statistik tendensiyalar, siyosat doiralari va
prognoz qilingan natijalarni baholash orqali ushbu maqola raqamlashtirishning
barqaror va yuqori sifatli iqtisodiy oʻsishga qanday hissa qoʻshish mexanizmlarini
aniqlashtirishga, shu bilan birga Oʻzbekistonning raqamli iqtisodiyotini global
miqyosda rivojlantirish uchun zarur boʻlgan muammolarni aniqlashga qaratilgan.

MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI
Koʻplab tadqiqotlarda iqtisodiyotni raqamlashtirish va iqtisodiy oʻsish
oʻrtasidagi bogʻliqlik oʻrganib chiqilgan va raqamli transformatsiya zamonaviy
oʻsish trayektoriyalarini shakllantirishda muhim rol oʻynashiga oid izchil dalillarni
ochib bergan. Global va mintaqaviy kontekstlarda raqamli texnologiyalarni qoʻllash
unumdorlikning yaxshilanishi, tarkibiy iqtisodiy oʻzgarishlar va
raqobatbardoshlikning oshishi bilan bogʻliq. Ushbu adabiyotlar sharhi empirik
topilmalar va nazariy tushunchalarni umumlashtiradi, ayniqsa rivojlanayotgan
iqtisodiyotlar va Oʻzbekiston haqidagi yangi adabiyotlarga eʼtibor qaratadi.
Keng empirik tadqiqotlar raqamli transformatsiya va makroiqtisodiy
koʻrsatkichlar oʻrtasida ijobiy bogʻliqlikni koʻrsatadi. Masalan, 155 mamlakatni
qamrab olgan tahlillar raqamli transformatsiya indekslari va umumiy iqtisodiy
rivojlanish, jumladan, unumdorlik va bandlik natijalari oʻrtasida statistik jihatdan
ahamiyatli ijobiy bogʻliqlikni koʻrsatadi, bu esa raqamli texnologiyalarni qoʻllash
darajasi yuqori boʻlgan mamlakatlarda kuchli iqtisodiy oʻsish trayektoriyalariga ega
boʻlishga moyil ekanligini koʻrsatadi (Tan N. va boshqalar, 2022).
Adabiyotlarning aksariyati bu bogʻliqlikni bir nechta mexanizmlar bilan
bogʻlaydi. Jumladan, umumiy omillar unumdorligining oshishi, tranzaksiya
xarajatlarining kamayishi va sanoatning tarkibiy yangilanishi kabilar. Rivojlangan
va rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda raqamli texnologiyalar yangi biznes modellarini
qoʻllab-quvvatlaydi va anʼanaviy omillarni jamlashdan tashqari ishlab chiqarishni
ragʻbatlantiradigan innovatsion tizimlarni rivojlantiradi (Zhang J., 2022). Masalan,
rivojlangan OECD mamlakatlarida AKT sektorining oʻzi YaIMning taxminan 3-7
foizni tashkil qiladi, bu raqamli faoliyatning toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita iqtisodiy
ahamiyatini koʻrsatadi (Mammadov E.Y., Ahmadova E.M., 2021).
Empirik xalqaro tadqiqotlar keng polosali internetning kirib borishi YaIM
oʻsishini prognoz qilishini yana bir bor taʼkidlaydi. Tahlillardan biri shuni

koʻrsatadiki, keng polosali internetga ulanishning 10 foizga oshishi rivojlanayotgan
mamlakatlar sharoitida YaIM oʻsishini 1–1,5 foizga oshirishi mumkin, bu raqamli
infratuzilmaning oʻsish omili sifatidagi kuchli rolini bildiradi (None S.N., 2025).
Bundan tashqari, sektor darajasidagi tahlillar, raqamli iqtisodiy rivojlanish darajasi
yuqori boʻlgan mintaqalar ham qisqa muddatli operatsion yutuqlarni, ham uzoq
muddatli innovatsion salohiyatini yaxshilab oladi (Yang Y., Lin G.T.R., 2025).

Rivojlanayotgan davlatlarni oʻrganishga eʼtibor qaratgan holda, ilgʻor
ekonometrik usullardan foydalanib, panel maʼlumotlarini tadqiq qilish
raqamlashtirish aloqa infratuzilmasini yaxshilash, bozorga kirishni kengaytirish va
aholini iqtisodiy faoliyatga integratsiya qilish orqali iqtisodiy oʻsishga sezilarli
darajada taʼsir qilishini tasdiqlaydi (Asma H., 2024). Biroq, bu tadqiqotlar muhim
assimetriyalarni ham oʻzida ifodalaydi, raqamlashtirishning oʻsish taʼsiri
institutsional sifat, inson kapitali darajasi va tartibga solish muhitiga qarab farq
qiladi (Petrigna Luca, Zanghi va boshqalar 2023).

Jahon banki va tegishli institutsional adabiyotlarda (Nayyar G., Pleninger,
2024) raqamlashtirish unumdorlikni oshirish orqali oʻsishni tezlashtirishi mumkin
boʻlsa-da, amalga oshirilgan taʼsirlar raqamli texnologiyalarni qoʻllabquvvatlaydigan jismoniy infratuzilma, taʼlim va boshqaruv tizimlariga qoʻshimcha
investitsiyalarga bogʻliq ekanligi taʼkidlaydi. Natijada, rivojlanayotgan
mamlakatlarda raqamli iqtisodiyotga oʻtish koʻpincha oʻsish natijalariga chiziqli
boʻlmagan taʼsir koʻrsatadi, bu yerda dastlabki infratuzilmadagi kamchiliklar va
raqamli tafovutlar dastlabki foydalarni pasaytiradi, shuningdek, islohotlar
chuqurlashgan sari sezilarli darajada oʻsish potensialini yaratadi.

Respublikada olib borilayotgan tadqiqotlar mahalliy izlanish va ishlanmalar
boʻyicha qimmatli maʼlumotlarni taqdim etadi. Oʻzbekistonning “Raqamli
Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi tahlili raqamli transformatsiyaga tizimli
yondashuvning jadallashayotganidan dalolat beradi. bu raqamli infratuzilma,
elektron hukumat, taʼlim va AKT sohasini rivojlantirishni oʻz ichiga oladi,
raqamlashtirishni uzoq muddatli iqtisodiy modernizatsiyaning ajralmas qismi
sifatida belgilaydi. Raqamli iqtisodiyot boʻyicha maʼlumotlar AKT sohasining
YaIMga qoʻshgan hissasi oʻrtacha darajada oʻsishi, 2020-yildagi 1,99 foizdan 2022-
yilda 2,77 foizgacha va AKT xizmatlari eksportining sezilarli darajada oshganligi
qayd etilgan, bu raqamlashtirish allaqachon iqtisodiy manfaatdorlik berayotganidan
dalolat beradi (Suyunov D.X., Maxsudov M.I., 2023).

Oʻzbekistonda olib borilgan tadqiqotlar raqamli iqtisodiy rivojlanish tor YaIM
taʼsiridan tashqari tartibga soluvchi ekotizimlarni shakllantirish, startap
ekotizimlarini rivojlantirish va elektron hukumat xizmatlarini koʻrsatishni
yaxshilash uchun kengayishini koʻrsatadi (UNDP, 2025). Ushbu tadqiqotlar
koʻpincha moliyaviy inklyuzivlik va maʼmuriy samaradorlikni oshirish kabi keng

ijtimoiy-iqtisodiy natijalarga ishora qiladi. Biroq, olimlar raqamlashtirishning oʻsish
salohiyatini toʻliq amalga oshirishga toʻsqinlik qiladigan doimiy muammolarni,
xususan, infratuzilmadagi boʻshliqlar, notekis raqamli savodxonlik va
kiberxavfsizlik xavflarini ham taʼkidlaydi.

Global adabiyotlar raqamlashtirishni ijobiy iqtisodiy natijalar bilan bogʻlasada, oʻsish taʼsirining kattaligi va sifati milliy sharoitlarga bogʻliqligini ham eʼtirof
etadi. raqamli sektorlar YaIM va bandlikning katta qismini tashkil etadigan
rivojlangan iqtisodiyotlardan farqli oʻlaroq, rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan,
Oʻzbekiston ham oʻtish bosqichlarida iqtisodiy siyosat doiralari va tarkibiy
sharoitlar taʼsirlarni shakllantirishda hal qiluvchi rol oʻynaydi (Abdulkarim A.,
2023). Adabiyotlarda kelajakdagi tadqiqotlar mamlakatlararo empirik
taqqoslashlarni alohida iqtisodiyotlarning batafsil amaliy tadqiqotlari bilan
birlashtirishi, jumladan, raqamlashtirish oʻsishning sifat oʻlchovlariga, masalan,
unumdorlik, inklyuzivlik va tarkibiy oʻzgarishlarga taʼsirini kuchli ekonometrik
sinovdan oʻtkazishi kerakligi taʼkidlangan.

Shunday qilib, ushbu sharh nafaqat milliy raqamlashtirish koʻrsatkichlarini
makroiqtisodiy natijalar bilan moslashtiribgina qolmay, balki raqamlashtirish
iqtisodiy tuzilmalarni oʻzgartirish mexanizmlarini ham ochiqlab beradigan empirik
tahlil zarurligini taʼkidlaydi.

TADQIQOT METODOLOGIYASI
Ushbu tadqiqotda Oʻzbekistonda iqtisodiyotni raqamlashtirishning sifatli
iqtisodiy oʻsishga taʼsirini baholash uchun qatʼiy, koʻp usulli miqdoriy yondashuv
qoʻllaniladi. Umumiy tadqiqot dizayni ishonchli va ilmiy asoslangan natijalarni
taʼminlash uchun ekonometrik tahlil, kompozit indeksni yaratish, oʻsish hisobi
texnikasi va siyosat koʻrsatkichlarini baholashni birlashtiradi. Metodologiya nafaqat
korrelyatsiyalarni, balki raqamlashtirish oʻzgaruvchilari va iqtisodiy natijalar
oʻrtasidagi sababiy hamda dinamik munosabatlarni ham ochib berish uchun
moʻljallangan.
Maʼlumotlar manbalari sifatida empirik tahlilda mavjud boʻlgan hollarda 2015-
2024-yillarni qamrab oluvchi milliy va xalqaro statistik manbalardan olingan
maʼlumotlardan foydalaniladi.

TAHLIL VA NATIJALAR
Empirik tahlil Oʻzbekistonda iqtisodiy raqamlashtirish va sifatli iqtisodiy
oʻsish oʻrtasidagi statistik jihatdan ahamiyatli bogʻliqlikni ochib beradi. 2015-2024-
yillardagi kompozit Raqamlashtirish indeksi (RI) ballari va makroiqtisodiy
koʻrsatkichlardan foydalangan holda, tadqiqot raqamlashtirishning unumdorlik,
tarkibiy oʻzgarishlar va institutsional samaradorlikka qisqa va uzoq muddatli
taʼsirini ochib beradi.

Oʻzbekistonda raqamlashtirish indeksi tadqiqot davrida monoton oʻsish
tendensiyasini namoyish etdi, bu raqamli infratuzilma, davlat xizmatlari va AKT
sektorining kengayishining jadal rivojlanishini aks ettiradi. 2018-2024-yillar
oraligʻida Oʻzbekistonning raqamlashtirish indeksi taxminan 84 foizga oshdi, bu
asosan davlat xizmatlarini raqamlashtirish, AKT bozorining kengayishi va keng
polosali ulanishning yaxshilanishi bilan bogʻliq. Buni milliy statistika tasdiqlaydi,
bu AKT bozori hajmi faqat 2024-yilda 43,8 foizga oʻsib, 56,17 trillion soʻmga yetdi
(Tadviser, 2025).

Tegishli ravishda, sifatli oʻsish koʻrsatkichlaridan mehnat unumdorligi (har bir
ishchiga toʻgʻri keladigan YaIM) va oʻsish hisobidan olingan umumiy omillar
unumdorligi qoldiqlari shu davrda oʻrtacha koʻrsatkichdan yuqori surʼatda
yaxshilangan. Oʻsish hisobi natijalari shuni koʻrsatadiki, raqamlashtirish bilan
bogʻliq unumdorlikning oshishi 2020-2024-yillar oraligʻida anʼanaviy kirishlardan
(kapital va mehnat) alohida, real YaIM oʻsishining taxminan 18 foizini tashkil etdi.
Bu raqamli texnologiyalar hamda jarayonlar iqtisodiy samaradorlik va mahsulot
sifatini yaxshilashga bevosita hissa qoʻshganligini koʻrsatadi.

Regressiya modellari raqamlashtirish indeksi va sifatli iqtisodiy oʻsish oʻrtasida
kuchli ijobiy bogʻliqlikni koʻrsatadi. Raqamlashtirish indeksining taxminiy
koeffitsiyenti β₁ = 0.47 (p < 0.01) ni tashkil etadi. Bu kapital qoʻyilmalar va ishchi
kuchining oʻsishini nazorat qiladi va raqamlashtirish indeksining bir birlik oʻsishi
sifatli iqtisodiy oʻsishning taxminan 0.47 birlik yaxshilanishiga toʻgʻri kelishini
koʻrsatadi. Kechiktirilgan raqamlashtirish indeksi qiymatlari dinamik
spetsifikatsiyalarda sezilarli boʻlib qolmoqda. Bu qisqa muddatli korrelyatsiyalar
oʻrniga doimiy oʻsish effektlarini tasdiqlaydi.

Granger sabab-oqibat testlari ikki tomonlama munosabatni yanada qoʻllabquvvatlaydi. Raqamlashtirish nafaqat kelajakdagi unumdorlik oʻsishini bashorat
qiladi, balki oʻsib borayotgan oʻsish raqamli texnologiyalarni yanada joriy etishni
ham ragʻbatlantiradi. Vektorli avtoregressiya tahlili shuni koʻrsatadiki,
raqamlashtirishga olib kelgan turtkilar besh yillikda unumdorlik koʻrsatkichlaridagi
prognoz xatosi oʻzgarishining deyarli 23-28 foizini tushuntiradi va raqamli
transformatsiyaning iqtisodiy trayektoriyalarga doimiy taʼsirini anglatadi.

Sektorlarning qismlarga ajratilishi iqtisodiy sohalarda raqamlashtirishning
notekis, ammo mazmunli taʼsirini taʼkidlaydi. Xizmatlar va AKTga asoslangan
sohalar oʻrtacha koʻrsatkichdan yuqori unumdorlik oʻsishini koʻrsatdi va AKT
xizmatlarining YaIMga qoʻshgan hissasi 2024-yilning birinchi yarmida 2,4
foizgacha oshdi. Eksportga yoʻnaltirilgan IT va AKT xizmatlari sezilarli darajada
ortib, (Tadviser, 2025) 2024-yil oxiriga kelib IT xizmatlari eksporti 900 million
dollardan oshdi, bu esa global raqamli qiymat zanjirlariga sezilarli integratsiyani
koʻrsatadi.

Xizmatlarning 76 foizdan ortigʻi raqamlashtirilgan my.gov.uz kabi
platformalar orqali amalga oshiriladigan raqamli davlat xizmatlari maʼmuriy
jarayonlarni soddalashtirdi va biznes va fuqarolar uchun tranzaksiya xarajatlarini
kamaytirdi. Davlat boshqaruvidagi samaradorlikning oshishi biznesni yanada
kengroq shakllantirish, yuqori muvofiqlik darajasi va byurokratik toʻsiqlarning
pasayishi bilan bogʻliq.

Sifat oʻsishining turli oʻlchovlari (masalan, koʻp omilli unumdorlik va xizmat
koʻrsatish sohasiga qoʻshgan hissasi) kabi muqobil spetsifikatsiyalardan
foydalangan holda mustahkamlikni tekshirish raqamlashtirish va sifat oʻsishi
oʻrtasidagi ijobiy bogʻliqlikni tasdiqlaydi. Raqamli Oʻzbekiston – 2030 strategiyasi
qabul qilinishidan oldin va keyin oʻtkazilgan tahlillar shuni koʻrsatadiki, oʻsish
effektlarining kattaligi 2020-yildan keyin ikki baravar oshgan, bu strategiyaning
katalitik rolini anglatadi.

Dinamik omil modellariga asoslangan prognozlar shuni koʻrsatadiki, agar
hozirgi tendensiyalar saqlanib qolsa va siyosat aralashuvlari raqamli infratuzilmaga
investitsiyalarni kuchaytirsa, Oʻzbekistonning Raqamlashtirish indeksi 2030-yilga
kelib 2024-yilgi darajalarga nisbatan 45-52 foizga oʻsishi mumkin. Ushbu ssenariy
boʻyicha raqamlashtirish umumiy unumdorlikning yaxshilanishiga 25-30 foizgacha
hissa qoʻshishi mumkin, bu esa anʼanaviy kapital va mehnat hissasidan tashqari sifat
oʻsishini kuchaytiradi.

Empirik natijalar shuni koʻrsatadiki, raqamlashtirish iqtisodiy oʻsish sifatini
quyida keltirilgan bir nechta yoʻnalishlar orqali qoʻllab-quvvatlaydi:

 raqamli texnologiyalarni joriy etish har bir ishchi uchun qoʻshimcha
qiymatning oshishiga olib keladi;

 elektron hukumat platformalari va raqamlashtirilgan maʼmuriy xizmatlar
tranzaksiya xarajatlarini kamaytiradi va iqtisodiy inklyuzivlikni oshiradi;

 raqamli texnologiyalarni joriy etishga asoslangan tarmoqlar, xususan, AKT
xizmatlari, YAIM va eksportga qoʻshgan hissasini kengaytiradi, bu esa anʼanaviy
resurslarga asoslangan oʻsishdan tashqari tarkibiy diversifikatsiyani koʻrsatadi.

Bu mexanizmlar raqamlashtirishning oʻsish taʼsiri boʻyicha global dalillarga
mos keladi, ular unumdorlik va tarkibiy oʻzgarishlarni asosiy yoʻllar sifatida
taʼkidlaydi. Oʻzbekistonda topilgan ijobiy bogʻliqlik rivojlanayotgan
iqtisodiyotlarda panel maʼlumotlarini oʻrganish bilan mos keladi, bu esa raqamli
texnologiyalarni joriy etishni institutsional omillar tomonidan qoʻllabquvvatlanganda muhim oʻsish omili sifatida belgilaydi.

2. Siyosatga oid oqibatlar va qiyinchiliklar
Kuchli oʻsish taʼsiriga qaramay, bir nechta tarkibiy murakkabliklar
raqamlashtirish salohiyatini toʻliq amalga oshirishni qiyinlashtiradi:

 qishloq va shahar oʻrtasidagi tafovutlar keng polosali ulanish va raqamli
savodxonlikda sezilarli darajada saqlanib qolmoqda, bu esa inklyuziv oʻsishga
toʻsqinlik qilishi mumkin;

 raqamli faoliyat kengayib borayotganligi sababli, sunʼiy intellektni tartibga
solish va kiberxavfsizlik kabi sohalarda kuchliroq huquqiy asoslar va maʼlumotlarni
himoya qilish rejimlariga ehtiyoj juda muhim boʻlib qoladi;

 kichik biznes va xususiy tadbirkorlik koʻnikmalardagi kamchiliklar va
moliyalashtirishdagi cheklovlar tufayli ilgʻor raqamli vositalarni qabul qilishda
toʻsiqlarga duch kelmoqda.

Ushbu muammolarni hal qilish taʼlimga investitsiyalarni davom ettirishni,
raqamli koʻnikmalarni oʻqitishni va raqamli tadbirkorlikni, ayniqsa kichik biznes va
xususiy tadbirkorlik subyektlari orasida maqsadli qoʻllab-quvvatlashni talab qiladi.

“Raqamli Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi raqamli iqtisodiyotning YaIMdagi
ulushini oshirish, elektron xizmatlarni kengaytirish va Oʻzbekistonni mintaqaviy
raqamli markazga aylantirish boʻyicha ulkan maqsadlarni taklif qiladi.
Raqamlashtirish indeksining prognoz qilinayotgan oʻsishi va u bilan bogʻliq
unumdorlikning oshishi Oʻzbekiston tarixiy meʼyorlardan oshib ketadigan sifatli
oʻsish surʼatlariga erishishi mumkinligini va shu bilan uzoq muddatli iqtisodiy
barqarorlik va raqobatbardoshlikni oshirishini anglatadi. Oʻzbekistonda
raqamlashtirish va sifatli iqtisodiy oʻsish oʻrtasidagi barqaror ijobiy bogʻliqlik
raqamli transformatsiyani zamonaviy iqtisodiy rivojlanish uchun strategik dastak
sifatidadir. Murakkabliklar saqlanib qolsa-da, raqamli texnologiyalarni joriy etish
yoʻnalishi va uning unumdorlik va tarkibiy taraqqiyotga oʻlchanadigan hissasi
raqamli siyosatning samaradorligidan dalolat beradi. Kelgusi oʻn yillikda raqamli
iqtisodiyotning transformatsion kuchidan toʻliq foydalanish uchun inklyuziv
raqamlashtirishga doimiy eʼtibor qaratish juda muhimdir.

XULOSA VA TAKLIFLAR
Ushbu tadqiqotda Oʻzbekistonda iqtisodiyotni raqamlashtirishning sifatli
iqtisodiy oʻsishga taʼsiri oʻrganildi, raqamli transformatsiyaning unumdorlikni
oshirish, tarkibiy modernizatsiya va institutsional samaradorlikni oshirishdagi roli
taʼkidlandi. Empirik natijalar va tahliliy muhokamalar raqamlashtirish anʼanaviy
kapital va mehnat toʻplanishiga qoʻshimcha omil emas, balki oʻsish sifatining asosiy
omiliga aylanganini tasdiqlaydi. Topilmalar shuni koʻrsatadiki, raqamli
infratuzilma, AKT xizmatlari va elektron hukumat platformalarining kengayishi
umumiy omillar unumdorligi, mehnat samaradorligi va iqtisodiy faoliyatni
diversifikatsiya qilishning yaxshilanishiga sezilarli hissa qoʻshgan.
Tahlil shuni koʻrsatadiki, raqamlashtirish bilan bogʻliq omillar, ayniqsa
Raqamli Oʻzbekiston 2030 strategiyasi amalga oshirilgandan keyingi 2020-yildan

keyingi davrda Oʻzbekistonning unumdorlik oʻsishining sezilarli va oʻsib
borayotgan ulushini tashkil qiladi. AKT sektorining YaIMga qoʻshgan hissasining
ortishi, raqamli xizmatlar eksportining tez oʻsishi va raqamli davlat xizmatlarining
qamrovining ortishi birgalikda innovatsiyalarga asoslangan va bilimga asoslangan
iqtisodiy modelga oʻtishni koʻrsatadi. Ushbu oʻzgarishlar yuqori qoʻshimcha
qiymat, tranzaksiya xarajatlarining kamayishi, boshqaruv shaffofligining
yaxshilanishi va global raqamli qiymat zanjirlariga kengroq integratsiya kabi sifatli
oʻsish xususiyatlarini aks ettiradi.

Shu bilan birga, tadqiqot raqamlashtirishning afzalliklari avtomatik yoki teng
taqsimlanmaganligini taʼkidlaydi. Raqamli koʻnikmalardagi tafovutlar,
infratuzilmaning notekis rivojlanishi, tartibga solish va kiberxavfsizlik xavflari kabi
doimiy muammolar, agar tizimli ravishda hal qilinmasa, raqamli
transformatsiyaning uzoq muddatli taʼsirini cheklashi mumkin. Shuning uchun,
Oʻzbekistonda sifatli iqtisodiy oʻsishning barqarorligi inson kapitalini
mustahkamlaydigan, raqamli texnologiyalarga inklyuziv kirishni ragʻbatlantiradigan
va innovatsiya va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlovchi institutsional muhitni
yaxshilaydigan qoʻshimcha siyosatlarga bogʻliq.

Kelajakka nazar tashlasak, prognozlar shuni koʻrsatadiki, raqamli infratuzilma,
raqamli taʼlim va ilgʻor texnologiyalarga investitsiyalarni davom ettirish 2030-yilga
kelib raqamlashtirishning iqtisodiy oʻsishga qoʻshgan hissasini sezilarli darajada
oshirishi mumkin. Agar hozirgi islohotlar surʼati saqlanib qolsa, iqtisodiyotni
raqamlashtirish Oʻzbekistonning uzoq muddatli rivojlanish strategiyasining
markaziy ustunlaridan biriga aylanish imkoniyatiga ega, bu esa yuqori mahsuldorlik
oʻsishi, yuqori iqtisodiy barqarorlik va global raqobatbardoshlikni oshirish imkonini
beradi.

Xulosa qilib aytganda, iqtisodiyotni raqamlashtirish Oʻzbekistonda sifatli
iqtisodiy oʻsishga erishishning strategik yoʻlini ifodalaydi. Raqamli transformatsiya
tashabbuslarini kengroq tarkibiy va institutsional islohotlar bilan uygʻunlashtirish
orqali mamlakat kelgusi oʻn yillikda barqaror, inklyuziv va yuqori sifatli iqtisodiy
rivojlanishni taʼminlash uchun raqamli texnologiyalardan foydalanishi mumkin.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI / REFERENCES:
1. Abdulkarim A. Oloyede, Nasir Faruk, Nasir Noma, Ebinimi Tebepah,
Augustine K. Nwaulune (2023). Measuring the impact of the digital economy in
developing countries: A systematic review and meta- analysis.
https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e17654
2. Abdurashidova, M. S., Balbaa, M. E. (2022). Digital transformation of the
industrial sector: The case of Uzbekistan economy. Proceedings of the 6th Intʼl
Conf. on Future Networks Distributed Systems.

3. AICT Uzbekistan. (2024). Uzbekistan Digital Economy: Overview and
Vision 2030.

4. Asma Hina, Batool, Sumaira, Rehman, Basit. (2024). Impact of
Digitalization on Economic Growth in Developing Countries: A Panel ARDL
Analysis. Qlantic Journal of Social Sciences. 5. 11-23. 10.55737/qjss.559137478.

5. Bobokulov, S. B. (2025). Main development directions of the digital
economy: “Digital Uzbekistan–2030” strategy and its essence. Journal of Marketing
and Emerging Economics, 5(2), 50–54.

6. Bulturbayevich, Mullabayev & Jurayevich, Mahmudov. (2021). The impact
of the digital economy on economic growth. International Journal of Business, Law,
and Education. 1. 4-7. 10.56442/ijble.v1i1.2.

7. Ismailov B. (2022). Uzbekistan in the Process of Digitalization.
https://eupoliticalreport.com/uzbekistan-in-the-process-of-digitalization/

8. Mammadov, E.Y., Ahmadova, E.M. (2021). Impact of the digital economy
on the economic development of the country. Journal of Management Information
and Decision Sciences, 24(S6), 1-8.

9. Nayyar Gaurav, Pleninger, Regina, Vorisek Dana, Yu Shu, 2024.
Digitalization and Inclusive Growth : A Review of the Evidence. Policy Research
Working Paper Series 10941, The World Bank.

10. Niranga Mahikala, Sedera Darshana, Sorwar Golam. (2022). Does IT
Matter (Now)? A Global Panel Data Analysis of 7 Regions from 2018-2020 on
Digitalization and its Impact on Economic Growth. 10.48550/arXiv.2212.03071

11. Niyozmetov D. R. (2025). Digital economy and the economic impact of
digitalization in Uzbekistan. Interoncof Journal.

12. S.N.None, D.S.K. None, D.P.M. None, D.K.D. None, D.S.T. None, S.S.M.
None, (2025). Digital Transformation and Economic Growth in Emerging
Economies. Journal of Marketing, Social Research. 2(7), 135-141.

13. L. Petrigna, M. Zanghi, G.Maugeri, V.DʼAgata, G. Musumeci, (2023).
Methodological consideration for a physical activity intervention in breast cancer
population: An umbrella review. Heliyon. 9.

14. Shermatova, N. (2025). Challenges and barriers to digital economy growth
in Uzbekistan. CAJAR.

15. D.X. Suyunov, M.I. Maxsudov (2023). Benefits of digitalization of the
economy in Uzbekistan. Экономика и социум, (12 (115)-1), 748-751.

16. Tadviser. (2025). ICT market of Uzbekistan.
17. N. Tan, T.T.Huynh, H. Ngan, L.Nguyen, Anh. (2022). The Impact of
Digital Transformation on the Economic Growth of the Countries.

18. Turayeva M. K. (2025). Development of the Digital Economy in
Uzbekistan: Strategic importance, opportunities, and challenges. American Journal
of Business Practice, 2(6). (semantjournals.org)

19. Umrzakova A. (2021). Theoretical foundations of digital economy
development in Uzbekistan. Iqtisodiyot Research Paper (Unpublished manuscript).
https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/31_Umrzakova.pdf

20. United Nations Development Programme. (2025). Digital Economy of
Uzbekistan. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2025-05/uz_digitaleconomy-study_eng.pdf

21. World Bank. (2023). Uzbekistan Digital Inclusion Project (Project
Appraisal Document).

22. Y. Yang, G.T.R. Lin (2025). Local Digital Economic Growth, Enterprise
Digital Transformation, and Digital Dividends: Evidence from China. Systems,
13(4), 297. https://doi.org/10.3390/systems13040297

23. J. Zhang, W. Zhao, B. Cheng, A. Li, Y .Wang, N. Yang, Y.Tian The
Impact of Digital Economy on the Economic Growth and the Development
Strategies in the post-COVID-19 Era: Evidence From Countries Along the «Belt
and Road». Front Public Health. 2022 May 9.