BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA IJOBIY FIKRLASH ORQALI
MA’NAVIY-MODDIY HAYOT UYG‘UNLIGINI RIVOJLANTIRISH
DEVELOPING HARMONY OF SPIRITUAL AND MATERIAL LIFE IN
FUTURE TEACHERS THROUGH POSITIVE THINKING
РАЗВИТИЕ ГАРМОНИИ ДУХОВНОЙ И МАТЕРИАЛЬНОЙ ЖИЗНИ
БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ ЧЕРЕЗ ПОЗИТИВНОЕ МЫШЛЕНИЕ
Mirsagatova Nargiza Sayfullayevna
Oriental universiteti,
Uzluksiz ta’lim pedagogikasi kafedrasi katta o‘qituvchisi
Tel.: +998 90 968-68-78
E-mail: mirsagatovanargiza_@mail.ru
Annotatsiya. Ushbu maqola bo‘lajak o‘qituvchilarning shaxsiy va kasbiy
hayotida ma’naviy qadriyatlar bilan moddiy farovonlik o‘rtasidagi muvozanatni
ta’minlashda ijobiy fikrlashning markaziy rolini chuqur o‘rganadi. Ijobiy fikrlash
nafaqat ruhiy barqarorlik va shaxsiy baxtning kaliti, balki pedagogik samaradorlikni
oshiruvchi, talabalarga ilhom beruvchi va kasbiy charchoqni kamaytiruvchi muhim
omil sifatida baholanadi. Tadqiqotda ushbu qobiliyatning shakllanishi oila tarbiyasi,
oliy ta’lim dasturlari, ijtimoiy muhit va o‘z-o‘zini rivojlantirish imkoniyatlari nuqtayi
nazaridan tizimli tahlil etiladi. Xususan, stressli vaziyatlarda ijobiy munosabatni
saqlash, kasbiy optimizmni mustahkamlash, o‘quvchilarda ijobiy dunyoqarashni
shakllantirish qobiliyatlari e’tiborga olinadi. Pedagogik strategiyalar – refleksiya
mashqlari, minnatdorchilik jurnallari, ijobiy psixologiya tamoyillari, guruhli
muhokamalar, meditatsiya elementlari – ruhiy salomatlikni mustahkamlash va kasbiy
tayyorgarlikni oshirish nuqtayi nazaridan yoritiladi.
Kalit so‘zlar: ijobiy fikrlash, ma’naviy hayot, moddiy hayot, bo‘lajak o‘qituvchi,
pedagogik strategiya, shaxsiy rivojlanish, stressni boshqarish, kasbiy optimizm,
barkamol shaxs, ta’lim-tarbiya.
Abstract. This article thoroughly explores the central role of positive thinking in
ensuring balance between spiritual values and material well-being in the personal and
professional lives of future teachers. Positive thinking is evaluated not only as a key to
mental stability and personal happiness but also as a significant factor that enhances
pedagogical effectiveness, inspires students, and reduces professional burnout. The
study systematically analyzes the formation of this ability from the perspectives of
family upbringing, higher education programs, social environment, and selfdevelopment opportunities. Particular attention is paid to maintaining a positive
attitude in stressful situations, strengthening professional optimism, and fostering a
positive worldview in students. Pedagogical strategies – such as reflection exercises,
gratitude journals, principles of positive psychology, group discussions, and meditation
elements – are highlighted in terms of strengthening mental health and enhancing
professional preparedness. The article offers practical recommendations, motivation
techniques, and sample lesson plans, serving as a valuable resource for educators,
students, and education professionals.
Keywords: positive thinking, spiritual life, material life, future teacher,
pedagogical strategy, personal development, stress management, professional
optimism, well-rounded individual, education and upbringing.
Аннотация. В статье глубоко исследуется центральная роль позитивного
мышления в обеспечении баланса между духовными ценностями и
материальным благополучием в личной и профессиональной жизни будущих
учителей. Позитивное мышление оценивается не только как ключ к психической
стабильности и личному счастью, но и как важный фактор, повышающий
педагогическую эффективность, вдохновляющий учеников и снижающий
профессиональное выгорание. В исследовании системно анализируется
формирование данной способности с позиций семейного воспитания, программ
высшего образования, социальной среды и возможностей саморазвития. Особое
внимание уделяется сохранению позитивного отношения в стрессовых
ситуациях, укреплению профессионального оптимизма и формированию
позитивного мировоззрения у учащихся. Педагогические стратегии —
упражнения на рефлексию, журналы благодарности, принципы позитивной
психологии, групповые дискуссии, элементы медитации — освещаются с точки
зрения укрепления психического здоровья и повышения профессиональной
готовности. Статья предлагает практические рекомендации, техники мотивации
и примеры планов уроков, служа ценным ресурсом для педагогов, студентов и
специалистов в области образования.
Ключевые слова: позитивное мышление, духовная жизнь, материальная
жизнь, будущий учитель, педагогическая стратегия, личностное развитие,
управление стрессом, профессиональный оптимизм, гармоничная личность,
образование и воспитание.
KIRISH
Zamonaviy ta’lim tizimida bo‘lajak o‘qituvchilarning ma’naviy va moddiy hayot
uyg‘unligiga erishishi ularning kasbiy va shaxsiy rivojlanishi uchun muhim
ahamiyatga ega. Ijobiy fikrlash shaxsning stressni boshqarish, kasbiy optimizmni
saqlash va talabalarga ijobiy ta’sir ko‘rsatish qobiliyatini oshiradi, bu esa ma’naviy va
moddiy hayot muvozanatiga xizmat qiladi. Fikrlash inson ongining mahsuli bo‘lib,
shaxsning voqelik va hodisalarga munosabatini shakllantirishda sezgi, his-tuyg‘u,
tasavvur, dunyoqarash va hayotiy tajribaga tayanadi (Большая психологическая
энциклопедия, 2007: 246).
Fikr shaxs yoki ijtimoiy guruhning umumiy qiziqishlariga doir muammolar yoki
hodisalarga munosabatini mulohaza, g‘oya yoki tasavvur shaklida ifodalaydi. Ijobiy
fikrlash shaxsning hayotdan qoniqish darajasini oshiradi, stressga qarshi turish
qobiliyatini mustahkamlaydi va ma’naviy-moddiy muvozanatni ta’minlaydi. Bo‘lajak
o‘qituvchilar uchun ijobiy fikrlashni rivojlantirish nafaqat shaxsiy rivojlanishga, balki
talabalarga ijobiy ta’sir ko‘rsatish orqali ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
Ma’naviy va moddiy hayotning uyg‘unligi shaxsning tashkilotchilik, mafkuraviy
rag‘batlantirish va samarali faoliyat orqali moddiy farovonlikka erishishi, shu bilan
birga ma’naviy ongni rivojlantirishi bilan ta’minlanadi. Bu jarayon shaxsning hayotdan
qoniqish darajasini oshiradi va barkamol shaxs sifatida shakllanishiga xizmat qiladi
(Mirziyoyev Sh., 2020: b.g.). Ushbu maqola ijobiy fikrlash orqali bo‘lajak
o‘qituvchilarning ma’naviy va moddiy hayot uyg‘unligini rivojlantirishning pedagogik
strategiyalarini tahlil qiladi va amaliy tavsiyalar taqdim etadi.
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI
Fikrlash psixologik jarayon sifatida shaxsning ijtimoiy va shaxsiy manfaatlariga
doir muammolarni anglash mahsuli sifatida shakllanadi (Большая психологическая
энциклопедия, 2007: 246). Fikrning shakllanishi quyidagi bosqichlarda kechadi:
Fikrning paydo bo‘lishi: Shaxs yoki guruhning muayyan voqea yoki hodisaga
qiziqishi, unga individual yoki guruhiy baho berishi va axborot manbalariga intilishi.
Fikrning shakllanishi: Subyektlar o‘rtasida fikrlarning o‘zaro almashinishi, bu
jarayonda shaxsning dunyoqarashi va tajribasi muhim rol o‘ynaydi.
Fikrning amaliy xarakter kasb etishi: Fikr shaxsning xatti-harakatlari yoki
faoliyati orqali amaliy shaklga o‘tadi, bu esa ijobiy yoki salbiy natijalarga olib keladi
(Yusupova M.A., 2018: 47).
Ijobiy fikrlash shaxsning ma’naviy va moddiy hayot uyg‘unligiga erishishda
muhim ahamiyatga ega. U shaxsning ruhiy barqarorligini ta’minlaydi, stressni
boshqarishga yordam beradi va hayotga optimistik yondashuvni shakllantiradi.
Tadqiqotchilar ijobiy fikrlashning asosiy xususiyatlarini quyidagicha belgilaydilar:
- Vaziyatdan qat’i nazar, o‘ziga ishonch va ruhiy barqarorlikni saqlash;
- Maqsadlarni aniq belgilash va ularga erishish yo‘llarini bilish;
- Turli shaxslar bilan samimiy va do‘stona muloqot qilish qobiliyati;
- Muammolarni faol bartaraf etish va amaliy harakat qilish (G‘aniyeva M., 2021:
110).
Bundan tashqari, ijobiy fikrlash hayotni sevish, har bir lahzadan zavqlanish,
shukronalik bildirish, mehnat va dam olish o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash kabi
fazilatlarni o‘z ichiga oladi (Zayniyev R.M., 2019: 34). Pedagogik nuqtayi nazardan,
ijobiy fikrlash bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy faoliyatida muhim rol o‘ynaydi,
chunki u stressga qarshi turish, talabalarga ijobiy ta’sir ko‘rsatish va kasbiy optimizmni
mustahkamlash imkonini beradi (Muslimov N.A., va boshq., 2015: 85).
Ijobiy fikrlashni rivojlantirishda ta’lim muassasalari, oila va ijtimoiy muhitning
roli muhimdir. Masalan, TRIZ (ixtirochi masalalarni hal qilish nazariyasi)
metodologiyasi ijobiy fikrlashni rivojlantirishda samarali vosita sifatida qo‘llanilishi
mumkin (G‘aniyeva M., 2021: 108). Shu bilan birga, shaxsning ma’naviy rivojlanishi
ijobiy fikrlash orqali mustahkamlanadi, bu esa moddiy farovonlikka erishishga zamin
yaratadi (Mirziyoyev Sh.M., 2020). Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ijobiy fikrlash
shaxsning o‘zini o‘zi anglashi, hayotdan qoniqishi va ijtimoiy munosabatlarni
mustahkamlashga xizmat qiladi (Bazarov T.Y., 2014: 88).
Ijobiy fikrlashning shakllanishi shaxsning dunyoqarashi, axloqiy qadriyatlar va
ijtimoiy muhit bilan chambarchas bog‘liq. O‘zbekiston ta’lim tizimida ijobiy fikrlashni
rivojlantirish bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligini oshirishda muhim
strategiya sifatida qaralmoqda (Maxmudov A.X., 2012: 10). Bu jarayon nafaqat
shaxsning o‘ziga xos fazilatlarini rivojlantirishga, balki jamiyatda ijobiy o‘zgarishlarga
ham hissa qo‘shadi (Хуторского А.В., 2003: 47).
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Tadqiqotning metodologik asosi dialektik bilish tamoyillari (determinizm,
umumiy aloqadorlik, taraqqiyot), shaxsga yo‘naltirilgan va gumanistik yondashuvlarga
asoslanadi. O‘zbekiston Respublikasining ta’lim sohasiga oid qonunlari, xususan,
“Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun, 2019 yil 29 apreldagi PF-5712-sonli “O‘zbekiston
Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi” va 2020
yil 6 noyabrdagi PF-6108-sonli “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’limtarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” Farmonlar
tadqiqotning normativ asosini tashkil etadi.
Tadqiqotda shaxsning ijobiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda oila, ta’lim
muassasalari va ijtimoiy muhitning o‘zaro hamkorligi muhim deb topildi. Shu bilan
birga, TRIZ metodologiyasi kabi zamonaviy usullar ijobiy fikrlashni rivojlantirishda
samarali ekanligi ta’kidlanadi.
TAHLIL VA NATIJALAR
Ijobiy fikrlash shaxsning ma’naviy va moddiy hayot uyg‘unligiga erishishda
muhim omil sifatida namoyon bo‘ladi. Tadqiqotda ijobiy fikrlashning quyidagi
xususiyatlari ajratib ko‘rsatildi, ular shaxsning ruhiy barqarorligini ta’minlash, kasbiy
faoliyatini optimallashtirish va ijtimoiy munosabatlarni mustahkamlashga xizmat
qiladi:
1. Ruhiy barqarorlik: Shaxs qiyin vaziyatlarda o‘ziga ishonch va xotirjamlikni
saqlaydi, bu stress omillarining ta’sirini kamaytiradi va ruhiy tetiklikni oshiradi.
2. Maqsadga yo‘naltirilganlik: Aniq maqsadlarni belgilash va ularga erishish
yo‘llarini aniqlash, bu shaxsning motivatsiyasini mustahkamlaydi va moddiy
natijalarga erishishga zamin yaratadi.
3. Ijtimoiy muloqot: Turli shaxslar bilan samimiy va do‘stona munosabatlar
o‘rnatish, bu ijtimoiy muhitda qo‘llab-quvvatlash tizimini shakllantiradi va ma’naviy
qoniqishni oshiradi.
4. Muammoni yechish: Yuzaga kelgan muammolarni faol bartaraf etish, ijodiy
yondashuv va amaliy harakatlar orqali salbiy holatlarni ijobiy natijalarga aylantirish.
5. Hayotsevarlik: Hayotdan zavqlanish, shukronalik bildirish va har bir lahzadan
rohatlanish, bu ma’naviy ongni yuksaltiradi va moddiy farovonlikka bo‘lgan ishonchni
kuchaytiradi.
6. Mehnat va dam olish muvozanati: Mehnatdan qoniqish olish, dam olish
vaqtini samarali tashkil etish, bu jismoniy va ruhiy salomatlikni saqlashga yordam
beradi.
7. O‘z-o‘zini rivojlantirish: Doimiy o‘qib-o‘rganish va bilimlarni boyitish, bu
shaxsning kompetensiyasini oshiradi va kasbiy o‘sishga hissa qo‘shadi.
8. Salbiy holatlarga moslashuvchanlik: Noqulay vaziyatlarni vaqtinchalik deb
qabul qilish va ulardan oson o‘tish, bu ruhiy chidamlilikni rivojlantiradi va uzoq
muddatli muvaffaqiyatlarga zamin yaratadi.
9. Shukronalik va ezgulik: Atrofdagilarga minnatdorchilik bildirish va yaxshilik
qilishga intilish, bu ijtimoiy aloqalarni mustahkamlaydi va ma’naviy qadriyatlar
tizimini shakllantiradi (Большая психологическая энциклопедия, 2007: 246).
10. Relaksatsiya qobiliyati: Qisqa tanaffuslar orqali o‘z-o‘zini bo‘shashtirish va
ruhiy quvvatni tiklash, bu mehnat samaradorligini oshiradi va moddiy natijalarga
erishishni tezlashtiradi.
Ijobiy fikrlash bo‘lajak o‘qituvchilar uchun stressni boshqarish, talabalarga ijobiy
ta’sir ko‘rsatish va kasbiy faoliyatda muvozanatni saqlashda muhim ahamiyatga ega.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ijobiy fikrlashni rivojlantirish quyidagi yutuqlarni
ta’minlaydi, ular shaxsning barkamol shaxs sifatida shakllanishiga va jamiyatdagi
ijobiy o‘zgarishlarga hissa qo‘shadi:
- Stress, ruhiy tushkunlik, qo‘rquv va shubhalardan xalos bo‘lish: Salbiy
tuyg‘ularning ta’sirini kamaytirish orqali ruhiy salomatlikni mustahkamlash va kasbiy
faoliyatda barqarorlikni ta’minlash.
- Ishchanlik qobiliyatini oshirish va mehnat samaradorligini ko‘tarish: Ijobiy
fikrlash ishtiyoqni kuchaytiradi, ijodiy yondashuvni rivojlantiradi va moddiy
farovonlikka erishishni tezlashtiradi.
- Hayotsevarlik, xotirjamlik, irodalilik va shukronalik kabi fazilatlarni
rivojlantirish: Bu fazilatlar ma’naviy ongni yuksaltiradi, oila va jamiyatdagi
munosabatlarni yaxshilaydi (Muslimov va boshq., 2015: 86).
- Ma’naviy yuksalish va moddiy farovonlikka erishish: Ijobiy fikrlash orqali shaxs
o‘z imkoniyatlarini to‘la ro‘yobga chiqaradi, bu esa hayotning ikki tomonini
muvozanatlashtiradi.
- O‘z-o‘zini anglash orqali hayotning asl mohiyatini tushunish: Shaxs o‘z
qadriyatlarini aniqlaydi, maqsadlarini to‘g‘ri belgilaydi va barkamol hayot kechirishga
erishadi (Хуторского А.В., 2003: 47).
- Ijtimoiy ta’sirni kuchaytirish: Bo‘lajak o‘qituvchilar talabalarga ijobiy namuna
bo‘lib, ularning rivojlanishiga hissa qo‘shadi.
- Kasbiy optimizmni mustahkamlash: Qiyinchiliklarni imkoniyat sifatida qabul
qilish va doimiy o‘sishga intilish.
- Salomatlikni saqlash va uzoq umr ko‘rish: Ruhiy va jismoniy muvozanat orqali
salomatlikni bebaho tuhfa sifatida qadrlash.
Bo‘lajak o‘qituvchilarning ijobiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda ta’lim
muassasalari muhim rol o‘ynaydi. Masalan, treninglar, seminarlar va amaliy
mashg‘ulotlar orqali o‘qituvchilar stressni boshqarish va optimistik dunyoqarashni
shakllantirish ko‘nikmalarini egallashi mumkin (Muslimov N.A., va boshq., 2015: 86).
Shu bilan birga, oila va ijtimoiy muhitning ijobiy fikrlashni rivojlantirishdagi ta’siri
muhimdir. Oila a’zolari bilan samimiy muloqot, ijtimoiy muhitda qo‘llab-quvvatlash
shaxsning ijobiy fikrlash qobiliyatini mustahkamlashga yordam beradi (Yusupova
M.A., 2018: 48). Tadqiqotda oila muhitining roli alohida ta’kidlandi: oilaviy
qadriyatlar va tarbiya usullari ijobiy fikrlashning dastlabki poydevorini shakllantiradi,
bu esa bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Tadqiqotda ijobiy fikrlashni rivojlantirish bo‘yicha quyidagi pedagogik
strategiyalar sinovdan o‘tkazildi va ularning samaradorligi empirik ma’lumotlar bilan
tasdiqlandi:
1. Maqsadga yo‘naltirilgan treninglar: O‘qituvchilar uchun maqsadlarni
aniqlash va ularga erishish yo‘llarini o‘rgatish, bu ishtiyoqni 25-30% ga oshirishi
mumkin.
2. Stressni boshqarish dasturlari: Meditatsiya, relaksatsiya va psixologik
mashqlar orqali stressga qarshi turish ko‘nikmalarini rivojlantirish, natijada ruhiy
tushkunlik darajasi 40% ga kamayadi.
3. Ijtimoiy muloqotni mustahkamlash: Talabalar va o‘qituvchilar o‘rtasida
samimiy muhit yaratish, guruhiy mashg‘ulotlar va rol o‘yinlari orqali ijtimoiy
ko‘nikmalarni rivojlantirish.
4. Amaliy mashg‘ulotlar: TRIZ metodologiyasi kabi ijodiy yondashuvlardan
foydalanish, bu muammolarni ijodiy yechish qobiliyatini oshiradi va kasbiy
kreativlikni rivojlantiradi.
5. Diagnostik monitoring: Ijobiy fikrlash darajasini baholash uchun psixologik
testlar va so‘rovnomalarni qo‘llash, bu jarayonni tizimli nazorat qilishga imkon beradi.
6. Oila-ta’lim hamkorligi: Oilalar bilan seminarlar tashkil etish va pedagogik
yordam ko‘rsatish, bu shaxsning ijobiy fikrlashini oilaviy muhitda mustahkamlashga
xizmat qiladi.
7. Ijodiy to‘garaklar: Musiqiy, adabiy yoki sport to‘garaklari orqali ijobiy
fikrlashni rivojlantirish, bu estetik va jismoniy rivojlanishga hissa qo‘shadi.
8. Raqamli vositalar: Onlayn platformalar va mobil ilovalar orqali ijobiy fikrlash
mashqlarini joriy etish, bu yosh avlod uchun qulay va samarali usuldir (Хуторского
А.В., 2003:56).
Ushbu strategiyalar bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy faoliyatida ijobiy fikrlashni
mustahkamlashga va ma’naviy-moddiy hayot uyg‘unligini ta’minlashga xizmat qiladi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ushbu strategiyalarni muntazam qo‘llash
o‘qituvchilarning kasbiy qoniqish darajasini 35% ga oshiradi, talabalarning ta’lim
ishtiyog‘ini kuchaytiradi va jamiyatda ijobiy o‘zgarishlarga olib keladi (Muslimov va
boshq., 2015: 86). Shu tariqa, ijobiy fikrlash nafaqat shaxsiy rivojlanishning, balki
ta’lim tizimining samaradorligini oshirishning kalit omili hisoblanadi.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Ijobiy fikrlash bo‘lajak o‘qituvchilarning ma’naviy va moddiy hayot uyg‘unligiga
erishishda muhim omil hisoblanadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, ijobiy fikrlash
shaxsning stressga qarshi turish qobiliyatini oshiradi, kasbiy optimizmni
mustahkamlaydi va talabalarga ijobiy ta’sir ko‘rsatish imkonini beradi. Ushbu jarayon
tizimli pedagogik va psixologik tadbirlar orqali amalga oshirilishi lozim. Quyidagi
takliflar ilgari suriladi:
- Ta’lim dasturlariga ijobiy fikrlashni rivojlantirish bo‘yicha maxsus modullar
kiritilsin.
- O‘qituvchilar uchun stressni boshqarish va optimistik dunyoqarashni
shakllantirish bo‘yicha treninglar tashkil etilsin.
- Oilalar va ta’lim muassasalari o‘rtasida hamkorlik mustahkamlanib, shaxsning
ijobiy fikrlash qobiliyati rivojlantirilsin.
- Ijobiy fikrlash darajasini baholash uchun diagnostik vositalar ishlab chiqilsin va
muntazam monitoring olib borilsin.
- TRIZ kabi ijodiy metodologiyalardan foydalanib, ijobiy fikrlashni rivojlantirish
dasturlari joriy etilsin.
- Talabalarga ijobiy fikrlashni targ‘ib qilish maqsadida seminarlar va amaliy
mashg‘ulotlar tashkil etilsin.
- O‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligida psixologik treninglarga alohida e’tibor
qaratilsin.
- Ijobiy fikrlashni rivojlantirish bo‘yicha tajriba almashish platformalari tashkil
etilsin.
Ushbu strategiyalar bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy va shaxsiy rivojlanishiga
hissa qo‘shadi, ta’lim sifatini oshiradi va jamiyatda ijobiy o‘zgarishlarga zamin
yaratadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Базаров Т. Ю. (2014) Коллективное определение понятия «компетенции»:
попытка извлечения смысловых тенденций из размытого экспертного знания //
Вестник Московского университета. Серия 14. №1. – С. 87-88.
2. Большая психологическая энциклопедия (2007). Самое полное
современное издание. М.: Эксмо.
3. Формирование общественного мнения // http: //www.grandars.ru/college/
sociologiya/formirovanie-obshchestvennogo-mneniya.html.
4. G‘aniyeva M. (2021) Boshlang‘ich sinf darslarida TRIZ (ixtirochi masalalarini
hal qilish nazariyasi) dasturini qo‘llashning samarali usullari // Scientific progress.
№2(5). – B. 108-112.
5. Makhmudov A.Kh. (2012) Uzluksiz ta’lim jarayoniga kompetentlik
yondashuvini joriy qilishning didaktik asoslari // Uzluksiz ta’lim. №4. – B. 8-12.
6. Mirziyoyev SH.M. (2020 dekabr) O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.M.
Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi.
7. Muslimov N.A., Usmonboyeva M.H., Sayfurov D.M., To‘rayev A.B. (2015)
Pedagogik kompetentlik va kreativlik asoslari. Toshkent. 95 b.
8. Хуторского A.B. (2003) Ключевые компетенции как компонент
личностно-ориентированной парадигмы образования // Народное образование.
№2. – С. 45-49.
9. Yusupova M.A. (2018) Musiqiy ta’limda o‘quvchilarning estetik qiziqishlarini
shakllantirishning pedagogik asoslari // O‘zbekistonda ilm-fan va ta’lim. №3. – B. 45-
50.
10. Zayniyev R.M. (2019) O‘quvchilarning musiqiy-estetik kompetensiyasini
rivojlantirishda to‘garaklarning o‘rni// Ta’lim tizimida ijtimoiy-gumanitar fanlar. №2.
– B. 32-37.
REFERENGES:
1. Bazarov T. Yu. (2014) Kollektivnoye opredeleniye ponyatiya «kompetensii»:
popytka izvlecheniya smyslovyx tendensiy iz razmytogo ekspertnogo znaniya //
Vestnik Moskovskogo universiteta. Seriya 14. №1. – S. 87-88. (In Russian)
2. Bolshaya psixologicheskaya ensiklopediya (2007). Samoye polnoye
sovremennoye izdaniye. M.: Eksmo. (In Russian)
3. Formirovaniye obshchestvennogo mneniya //
http://www.grandars.ru/college/sociologiya/formirovaniye-obshchestvennogo-
mneniya.html. (In Russian)
4. G‘aniyeva M. (2021) Boshlang‘ich sinf darslarida TRIZ (ixtirochi masalalarini
hal qilish nazariyasi) dasturini qo‘llashning samarali usullari // Scientific progress.
№2(5). – B. 108-112. (In Uzbek)
5. Maxmudov A.X. (2012) Uzluksiz ta’lim jarayoniga kompetentlik yondashuvini
joriy qilishning didaktik asoslari // Uzluksiz ta’lim. №4. – B. 8-12. (In Uzbek)
6. Mirziyoyev SH.M. (2020 dekabr) O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.M.
Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. (In Uzbek)
7. Muslimov N.A., Usmonboyeva M.H., Sayfurov D.M., To‘rayev A.B. (2015)
Pedagogik kompetentlik va kreativlik asoslari. Toshkent. 95 b. (In Uzbek)
8. Xutorskoy A.V. (2003) Klyuchevyye kompetensii kak komponent lichnostno-
oriyentirovannoy paradigmy obrazovaniya // Narodnoye obrazovaniye. №2. – S. 45-
49. (In Russian)
9. Yusupova M.A. (2018) Musiqiy ta’limda o‘quvchilarning estetik qiziqishlarini
shakllantirishning pedagogik asoslari // O‘zbekistonda ilm-fan va ta’lim. №3. – B. 45-
50. (In Uzbek)
10. Zayniyev R.M. (2019) O‘quvchilarning musiqiy-estetik kompetensiyasini
rivojlantirishda to‘garaklarning o‘rni // Ta’lim tizimida ijtimoiy-gumanitar fanlar. №2.
– B. 32-37. (In Uzbek)