Maqola Статья Article
Til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri
Взаимодействие языка, культуры и перевода
The interaction between language, culture, and translation
Usmanova Gulruh ShokirjonovnaУсманова Гулрух ШокиржоновнаUsmanova Gulruh Shokirjonovna
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada “Firdavs-ul-iqbol” asari materiallari asosida til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri lingvokulturologik va tarjimashunoslik nuqtayi nazaridan kompleks tahlil qilinadi. Asarda aks etgan tarixiy voqelik, ijtimoiy-madaniy muhit hamda milliy qadriyatlarning til birliklari orqali ifodalanish xususiyatlari aniqlanib, matndagi realiyalar, etnografik unsurlar, tarixiy terminlar va frazeologik birliklarning tarjimada adekvat ifodalanishi muammolari ko‘rib chiqiladi. Tarjima jarayonida semantik muvofiqlik, pragmatik adekvatlik va madaniy ekvivalentlikni ta’minlash masalalari ilmiy asosda yoritilib, tarjimonning interpretativ faoliyati alohida e’tiborga olinadi. “Firdavs -ul-iqbol” asari misolida manba til va maqsad til o‘rtasidagi madaniy tafovutlarning tarjima sifatiga ta’siri ochib beriladi.
В данной статье на основе материала произведения «Фирдавс-ул-икбол» проводится комплексный анализ взаимодействия языка, культуры и перевода с позиций лингвокультурологии и переводоведения. В работе выявляются особенности выражения исторической действительности, социально-культурной среды и национальных ценностей через языковые единицы. Также рассматриваются проблемы адекватной передачи реалий, этнографических элементов, исторических терминов и фразеологических единиц в процессе перевода. Особое внимание уделяется вопросам обеспечения семантической эквивалентности, прагматической адекватности и культурной эквивалентности, а также интерпретативной деятельности переводчика. На примере произведения «Фирдавс-ул-икбол» раскрывается влияние культурных различий между языком-источником и языком перевода на качество перевода.
This article provides a comprehensive analysis of the interaction between language, culture, and translation based on the material of the “Firdavs- ul-iqbol” work from a linguocultural and translation studies perspective. The study identifies the features of how historical reality, socio-cultural environment, and national values reflected in the work are expressed through linguistic units. It also examines the issues of adequate translation of realia, ethnographic elements, historical terms, and phraseological units found in the text. The problems of ensuring semantic equivalence, pragmatic adequacy, and cultural equivalence in the translation process are scientifically substantiated, with particular attention paid to the translator’s interpretative activity. Using the example of “Firdavs-ul-iqbol”, the impact of cultural differences between the source and target languages on translation quality is revealed.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: til va madaniyat madaniy ekvivalentlik semantik muvofiqlik pragmatik adekvatlik tarixiy leksika tarjima strategiyalari interpretatsiya язык и культура культурная эквивалентность семантическая эквивалентность прагматическая адекватность историческая лексика стратегии перевода интерпретация language and culture cultural equivalence semantic equivalence pragmatic adequacy historical lexicon translation strategies interpretation
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art04/
Usmanova Gulruh Shokirjonovna. Til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri // Al-Buxoriy. — 2026. — 2-son (2). — B. 37-45. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art04/
Усманова Гулрух Шокиржоновна. Взаимодействие языка, культуры и перевода // Ал-Бухорий. — 2026. — № 2 (2). — С. 37-45. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art04/
Usmanova Gulruh Shokirjonovna. The interaction between language, culture, and translation // Al-Bukhari. — 2026. — No. 2 (2). — pp. 37-45. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art04/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Eugene Nida (1993). Language, Culture and Translating. – Shanghai: Shanghai Foreign Language Education Press, – P.200
- Firdavs-ul-iqbol (nashr yili ko‘rsatilmagan). – Toshkent: Sharq, – B.300
- Маслова В. (2001). Лингвокультурология. – Москва: Академия, – Б.208
- Мусаев Қ. (2000). Тилшунослик назарияси асослари. – Тошкент: Фан, – Б.256
- Очилов Э. (2010). Бадииий матн лингвистикаси. – Тошкент: Akademnashr, – Б.180
- Peter Newmark (1988). A Textbook of Translation. – London: Prentice Hall, – P.292 FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil
- Рахматуллаев Ш. (2006). Ҳозирги ўзбек адабий тили лексикологияси. – Тошкент: Университет, – Б.220
- Саломов Ғ. (1983). Таржима назариясига кириш. – Тошкент: Ўқитувчи, – Б.120
- Usmanova G. Sh. (2025). “Firdavs ul-iqbol” asaridagi tarixiy-madaniy leksikani tarjima qilishda lingvomadaniy xususiyatlar. Fan, ta’lim, madaniyat va innovatsiya jurnali | Journal of science, education, culture and innovation, 4(10), 130-134
- Usmanova G.Sh. (2026). Theoretical foundations of the concept of culture in modern translation studies. In International journal of artificial intelligence Vol. 6, Number 03, pp. 1080-1084
- Usmanova G.Sh. Theoretical foundations of the concept of culture in modern translation studies. https://doi.org/10.5281/zenodo.1926040
- Wilhelm von Humboldt (1988). On Language: The Diversity of Human Language Structure. – Cambridge: Cambridge University Press, – p.326
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoTil, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’sirihttps://zenodo.org/records/23063395
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoTIL, MADANIYAT VA TARJIMANING O'ZARO TA'SIRIhttps://zenodo.org/records/20666897
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.002.art04
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 37-45
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- til va madaniyat, madaniy ekvivalentlik, semantik muvofiqlik, pragmatik adekvatlik, tarixiy leksika, tarjima strategiyalari, interpretatsiyaязык и культура, культурная эквивалентность, семантическая эквивалентность, прагматическая адекватность, историческая лексика, стратегии перевода, интерпретацияlanguage and culture, cultural equivalence, semantic equivalence, pragmatic adequacy, historical lexicon, translation strategies, interpretation
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-04-28
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-11-07
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23063395
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.20666897
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059639
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



