ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Toʻliq matnПолный текстFull text

Til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri

Usmanova Gulruh Shokirjonovna

Matn PDF dan avtomatik ajratilgan: ekran oʻqiydigan dasturlar, telefon va qidiruv uchun. Rasmiy nusxa — PDF.Текст извлечён из PDF автоматически — для программ чтения с экрана, телефонов и поиска. Официальная версия — PDF.Text was extracted from the PDF automatically for screen readers, phones and search. The PDF remains the version of record.

PDF ni oʻqishЧитать PDFRead the PDF → Nashr kartasiКарточка изданияRecord

TIL, MADANIYAT VA TARJIMANING O‘ZARO TA’SIRI

THE INTERACTION BETWEEN LANGUAGE, CULTURE, AND
TRANSLATION

ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ ЯЗЫКА, КУЛЬТУРЫ И ПЕРЕВОДА
https://zenodo.org/records/20666897
Usmanova Gulruh Shokirjonovna
Oriental Universiteti
Tillar-2 kafedrasi katta o‘qituvchi
Tel:+998 97-131-40-80
E-mail: gulrukhusmanova@gmail.com

Annotatsiya. Mazkur maqolada “Firdavs-ul-iqbol” asari materiallari asosida
til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri lingvokulturologik va tarjimashunoslik
nuqtayi nazaridan kompleks tahlil qilinadi. Asarda aks etgan tarixiy voqelik,
ijtimoiy-madaniy muhit hamda milliy qadriyatlarning til birliklari orqali
ifodalanish xususiyatlari aniqlanib, matndagi realiyalar, etnografik unsurlar, tarixiy
terminlar va frazeologik birliklarning tarjimada adekvat ifodalanishi muammolari
ko‘rib chiqiladi. Tarjima jarayonida semantik muvofiqlik, pragmatik adekvatlik va
madaniy ekvivalentlikni ta’minlash masalalari ilmiy asosda yoritilib, tarjimonning
interpretativ faoliyati alohida e’tiborga olinadi. “Firdavs-ul-iqbol” asari misolida
manba til va maqsad til o‘rtasidagi madaniy tafovutlarning tarjima sifatiga ta’siri
ochib beriladi.

Kalit so‘zlar: til va madaniyat, madaniy ekvivalentlik, semantik muvofiqlik,
pragmatik adekvatlik, tarixiy leksika, tarjima strategiyalari, interpretatsiya.

Annotation. This article provides a comprehensive analysis of the interaction
between language, culture, and translation based on the material of the “Firdavsul-iqbol” work from a linguocultural and translation studies perspective. The study
identifies the features of how historical reality, socio-cultural environment, and
national values reflected in the work are expressed through linguistic units. It also
examines the issues of adequate translation of realia, ethnographic elements,
historical terms, and phraseological units found in the text. The problems of
ensuring semantic equivalence, pragmatic adequacy, and cultural equivalence in
the translation process are scientifically substantiated, with particular attention paid
to the translator’s interpretative activity. Using the example of “Firdavs-ul-iqbol”,
the impact of cultural differences between the source and target languages on
translation quality is revealed.

Keywords: language and culture, cultural equivalence, semantic

equivalence, pragmatic adequacy, historical lexicon, translation strategies,

interpretation

Аннотация. В данной статье на основе материала произведения

«Фирдавс-ул-икбол» проводится комплексный анализ взаимодействия языка,

культуры и перевода с позиций лингвокультурологии и переводоведения. В

работе выявляются особенности выражения исторической действительности,

социально-культурной среды и национальных ценностей через языковые

единицы. Также рассматриваются проблемы адекватной передачи реалий,

этнографических элементов, исторических терминов и фразеологических

единиц в процессе перевода. Особое внимание уделяется вопросам

обеспечения семантической эквивалентности, прагматической адекватности

и культурной эквивалентности, а также интерпретативной деятельности

переводчика. На примере произведения «Фирдавс-ул-икбол» раскрывается

влияние культурных различий между языком-источником и языком перевода

на качество перевода.

Ключевые слова: язык и культура, культурная эквивалентность,

семантическая эквивалентность, прагматическая адекватность,

историческая лексика, стратегии перевода, интерпретация

KIRISH

Zamonaviy tilshunoslik va tarjimashunoslikda til va madaniyatning o‘zaro

aloqadorligi fundamental ilmiy muammolardan biri sifatida qaraladi. Til inson

tafakkuri va madaniyatining ifodasi bo‘lib, u millatning tarixiy tajribasi, ijtimoiy

hayoti hamda qadriyatlar tizimini o‘zida aks ettiradi. Bu borada E.Sapir

ta’kidlaganidek, “til – bu madaniyatning mahsuli bo‘lib, u jamiyatning fikrlash

tarzini shakllantiradi”. Shu fikrni Benjamin Lee Whorf ham davom ettirib, til va

tafakkur o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni asoslab bergan.

Tarjima esa turli madaniyatlar o‘rtasida vositachilik qiluvchi murakkab

kommunikativ jarayon hisoblanadi. E.Nida tarjimani “bir tildagi xabarni boshqa

tilga eng yaqin va tabiiy ekvivalentda yetkazish jarayoni” sifatida izohlaydi (Nida

E., 1993:120). Bu jarayonda nafaqat lingvistik, balki madaniy omillar ham hal

qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Chunki har qanday matn o‘zida muayyan madaniy

kontekstni mujassam etadi va uni tarjimada to‘liq ifodalash tarjimon zimmasiga

yuklatiladi. Ayniqsa, tarixiy asarlar tarjimasida madaniy birliklar, realiyalar va

milliy xususiyatlarni adekvat yetkazish muammosi dolzarb hisoblanadi. Bu

jihatdan “Firdavs-ul-iqbol” asari muhim tadqiqot manbai sifatida e’tiborga

loyiqdir. Asarda muayyan tarixiy davrning siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayoti o‘z

aksini topgan bo‘lib, u til birliklari orqali ifodalangan boy lingvokulturologik

materialni o‘z ichiga oladi.

Mazkur maqolaning maqsadi – “Firdavs-ul-iqbol” asari misolida til,

madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’sirini ilmiy jihatdan tahlil qilishdan iborat.

Tadqiqot jarayonida lingvokulturologik yondashuv asosida matndagi realiyalar,

tarixiy terminlar hamda frazeologik birliklarning tarjimada ifodalanish

xususiyatlari o‘rganiladi. Shu bilan birga, tarjimada semantik muvofiqlik va

madaniy ekvivalentlikni ta’minlash masalalari ham ko‘rib chiqiladi. P.Newmark

fikriga ko‘ra, “tarjima jarayonida madaniy elementlarni uzatish tarjimonning

asosiy vazifalaridan biridir”, bu esa tarjimonning nafaqat til bilimiga, balki

madaniy kompetensiyasiga ham bog‘liq ekanligini ko‘rsatadi. Demak, til va

madaniyat uyg‘unligi tarjima sifatini belgilovchi asosiy omillardan biri bo‘lib, u

ilmiy tadqiqotlarda alohida e’tibor talab etadi.

MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI

Til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri masalasi jahon va o‘zbek

tilshunosligida keng qamrovda o‘rganilgan. Mazkur muammoning nazariy asoslari

Yevropa va Amerika olimlari tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lsa, o‘zbek olimlari

bu nazariyalarni milliy til materiallari asosida rivojlantirgan.

Avvalo, Yevropa tarjimashunosligida P.Newmark tarjima jarayonida madaniy

birliklarni yetkazish masalasiga alohida e’tibor qaratadi. U semantik va

kommunikativ tarjima tushunchalarini farqlab, madaniy elementlarni tarjima

qilishda turli strategiyalarni qo‘llash zarurligini ta’kidlaydi (Newmark P., 1988:

95). H.Vermeer tomonidan ilgari surilgan “Skopos nazariyasi” tarjimaning

maqsadga yo‘naltirilgan jarayon ekanligini asoslab beradi. Bu nazariyaga ko‘ra,

tarjima usuli matnning funksiyasi va auditoriyaga bog‘liq holda tanlanadi. Yevropa

lingvokulturologiyasida Wilhelm von Humboldt tilni “xalq ruhi”ning ifodasi

sifatida talqin qilib, til va madaniyatning ajralmasligini asoslab bergan, uning

qarashlari keyingi tarjimashunoslik tadqiqotlari uchun muhim metodologik asos

bo‘lib xizmat qiladi (Humboldt W., 1988: 60).

O‘zbek olimlari orasida G‘.Salomov tarjima nazariyasining milliy maktabini

shakllantirgan yetakchi tadqiqotchilardan biri hisoblanadi. U tarjimada milliy

koloritni saqlash, madaniy moslik va adekvatlik masalalarini chuqur tahlil qiladi.

Olimning fikricha, tarjima jarayonida asliyatdagi madaniy mazmunni yo‘qotmaslik

asosiy vazifa hisoblanadi (Саломов Ғ., 1983: 67). Q.Musayev tilning ijtimoiy va

madaniy mohiyatini o‘rganib, til va tafakkur, til va jamiyat o‘rtasidagi uzviy

bog‘liqlikni ilmiy asosda yoritadi. Bu qarashlar tarjimada semantik va madaniy

ekvivalentlikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega (Мусаев Қ., 2000:115).

E.Ochilov esa tarixiy va badiiy matnlarni lingvistik hamda madaniy jihatdan tahlil

qilib, ularni tarjima qilishda davr ruhini va ijtimoiy muhitni aks ettirish zarurligini

ta’kidlaydi (Очилов Э., 2010: 74). Ayniqsa, tarixiy asarlar tarjimasida realiyalar

va milliy qadriyatlarni to‘g‘ri yetkazish masalasi uning tadqiqotlarida muhim o‘rin

tutadi.

Yuqoridagi ilmiy qarashlar shuni ko‘rsatadiki, til va madaniyat o‘zaro

chambarchas bog‘liq tizim bo‘lib, tarjima esa ushbu tizimlar o‘rtasida vositachilik

qiluvchi murakkab jarayondir. “Firdavs-ul-iqbol” asari misolida bu jarayonni

o‘rganish lingvokulturologik va tarjimashunoslik yondashuvlarini

uyg‘unlashtirishni talab etadi. Mazkur tadqiqotda Yevropa va o‘zbek olimlari

tomonidan ishlab chiqilgan nazariy konsepsiyalar integrativ tarzda qo‘llaniladi.

TADQIQOT METODOLOGIYASI

Mazkur tadqiqotda til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’sirini o‘rganish

uchun kompleks va tizimli yondashuvdan foydalanildi. Tadqiqot metodologiyasi

lingvokulturologiya, tarjimashunoslik va matnshunoslik yo‘nalishlari uyg‘unligida

shakllantirildi (Маслова В., 2001:35). Tadqiqotning nazariy asosini til va

madaniyatning uzviy bog‘liqligini yorituvchi ilmiy qarashlar tashkil etadi.

Jumladan, Wilhelm von Humboldt tilni xalq ruhining ifodasi sifatida talqin qilgan

bo‘lsa, P.Newmark tarjimada semantik va kommunikativ yondashuvlarni asoslab

bergan. O‘zbek tarjimashunosligida esa G‘.Salomov tomonidan ilgari surilgan

milliylik va madaniy adekvatlik tamoyillari ushbu tadqiqot uchun muhim

metodologik asos bo‘lib xizmat qildi.

Tadqiqot jarayonida “Firdavs-ul-iqbol” asari asosiy manba sifatida tanlanib,

undagi til birliklari lingvokulturologik jihatdan tahlil qilindi. Xususan, asarda

uchraydigan realiyalar, tarixiy terminlar, frazeologik birliklar va etnografik

unsurlar ajratib olinib, ularning madaniy mazmuni ochib berildi. Shu bilan birga,

asliyat matni va uning tarjimalari qiyosiy-tahliliy metod asosida o‘rganilib,

madaniy birliklarning tarjimada qay darajada adekvat ifodalanganligi

aniqlashtirildi.

Tahlil davomida semantik metod orqali til birliklarining ma’no qatlamlari,

konnotativ va denotativ jihatlari o‘rganildi, pragmatik yondashuv asosida esa

matnning kommunikativ vazifasi va o‘quvchiga ko‘rsatadigan ta’siri baholandi.

Bundan tashqari, interpretativ metod yordamida matndagi yashirin ma’nolar va

madaniy kontekst tahlil qilinib, tarjimonning ijodiy yondashuvi ham hisobga

olindi. Shu tarzda qo‘llanilgan metodologik yondashuv tadqiqot muammosini har

tomonlama yoritish, til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni chuqur anglash

hamda tarjima jarayonida madaniy ekvivalentlikni ta’minlash mexanizmlarini

ilmiy asosda ochib berishga xizmat qiladi.

TAHLIL VA NATIJALAR

Mazkur tadqiqot doirasida “Firdavs-ul-iqbol” asari lingvokulturologik va

tarjimashunoslik yondashuvlari asosida chuqur tahlil qilindi. Tahlil jarayonida

asarda qo‘llanilgan til birliklari – tarixiy terminlar, realiyalar, frazeologik birliklar

hamda etnografik unsurlar tizimli ravishda o‘rganildi va ularning tarjimada

ifodalanish xususiyatlari aniqlashtirildi.

Avvalo, realiyalar (milliy-madaniy tushunchalarni ifodalovchi birliklar) tahlili

shuni ko‘rsatdiki, ular tarjimada eng murakkab qatlamni tashkil etadi. Masalan,

asarda uchraydigan “bek”, “mingboshi”, “devonbegi” kabi ijtimoiy lavozim

nomlari bevosita boshqa tillarga to‘liq ekvivalentga ega emas. Ayrim tarjimalarda

bu birliklar transliteratsiya (masalan, “bek” → “bek”) orqali berilgan bo‘lsa,

boshqa holatlarda izohli tarjima (“devonbegi” → davlat moliya ishlari boshlig‘i)

qo‘llangan. Biroq umumlashtirish yo‘li (“official”) bilan berilgan variantlar

madaniy aniqlikni yo‘qotganligi kuzatildi (Usmanova G.S., 2025: 130-131).

Ikkinchidan, tarixiy terminlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, ular ko‘pincha

konnotativ (qo‘shimcha ma’no) yuklamaga ega bo‘ladi. Masalan, “saroy”, “ark”,

“xonzoda” kabi birliklar nafaqat denotativ ma’noni, balki muayyan tarixiy

ierarxiya va ijtimoiy tizimni ham ifodalaydi. Tarjimada bu birliklar oddiy

“palace” yoki “prince” tarzida berilganda, ularning tarixiy-madaniy mazmuni

to‘liq aks etmaydi.

Frazeologik birliklar tahlili esa tarjimada badiiy-estetik muammolar

mavjudligini ko‘rsatdi. Masalan, “ko‘ngli tog‘dek ko‘tarildi” iborasi bevosita

tarjima qilinsa (“his heart rose like a mountain”), bu ifoda ma’no jihatdan

tushunarsiz bo‘lishi mumkin. Shu sababli bunday hollarda semantik mos variant

(“he became very encouraged”) tanlanadi, ammo bunda obrazlilik darajasi

pasayadi. Bu holat tarjimada ekvivalentlik va badiiylik o‘rtasidagi muvozanatni

saqlash muammosini yuzaga keltiradi (Usmanova G.S., 2025: 132-134).

Etnografik unsurlar ham muhim tahlil obyektini tashkil etdi. Masalan, “to‘y

marosimi”, “kuyovnavkar”, “kelin salom” kabi birliklar o‘zbek xalqining

an’anaviy turmush tarzini aks ettiradi. Ularni tarjima qilishda izohlash usuli

(“traditional wedding ceremony where the bride greets elders”) samarali

hisoblanadi, chunki bu usul madaniy axborotni yo‘qotmasdan yetkazishga imkon

beradi. Olib borilgan qiyosiy tahlillar shuni ko‘rsatdiki, tarjimada quyidagi

strategiyalar keng qo‘llanadi: transliteratsiya, izohlash, moslashtirish va

umumlashtirish. P.Newmark ta’kidlaganidek, madaniy birliklarni tarjima qilishda

birgina usul yetarli emas, balki kontekstga qarab turli strategiyalar

kombinatsiyasidan foydalanish zarur. Tadqiqot natijalari aynan shu yondashuvning

samarali ekanligini tasdiqladi. G‘.Salomov ilgari surgan milliy koloritni saqlash

tamoyili ham amaliy jihatdan o‘z tasdig‘ini topdi. Tahlil natijalariga ko‘ra,

transliteratsiya va izohli tarjima birgalikda qo‘llanganda (masalan, “devonbegi –

head of state treasury”) madaniy mazmunni to‘liqroq yetkazish mumkinligi

aniqlandi (Usmanova G.S., 2025: 133-134).

Umuman olganda, tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, “Firdavs-ul-iqbol”

asari tarjimasida til va madaniyatning o‘zaro ta’siri ko‘p qatlamli va murakkab

jarayon hisoblanadi. Tarjimada faqat lingvistik moslik emas, balki madaniy

adekvatlikni ta’minlash muhim ahamiyat kasb etadi. Bu esa tarjimondan nafaqat til

bilimini, balki tarixiy va madaniy kompetensiyani ham talab qiladi. Mazkur

natijalar tarjimashunoslikda madaniy birliklarni uzatish strategiyalarini

takomillashtirishga hamda tarixiy asarlar tarjimasining sifatini oshirishga xizmat

qiladi.

XULOSA VA TAKLIFLAR

Mazkur tadqiqot natijalari asosida shuni xulosa qilish mumkinki, “Firdavs-

ul-iqbol” asari til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’sirini o‘rganish uchun

muhim lingvokulturologik manba hisoblanadi. Asar matnida aks etgan tarixiy

voqelik, ijtimoiy munosabatlar, milliy qadriyatlar va an’analar til birliklari orqali

mujassamlashgan bo‘lib, ular tarjima jarayonida murakkab semantik va madaniy

transformatsiyalarga uchraydi. Tadqiqot davomida aniqlanishicha, tarjima

jarayonida faqat denotativ ma’noni yetkazish yetarli bo‘lmay, konnotativ,

pragmatik va madaniy qatlamlarni ham adekvat ifodalash zarur hisoblanadi.

Lingvokulturologik tahlil shuni ko‘rsatdiki, asarda uchraydigan realiyalar,

tarixiy terminlar va etnografik birliklar milliy-madaniy axborotning asosiy

tashuvchisi sifatida namoyon bo‘ladi. Ularni tarjima qilishda yuzaga keladigan

muammolar, asosan, maqsad tilida to‘liq ekvivalentning mavjud emasligi bilan

bog‘liq. Tarjimon turli strategiyalar – transliteratsiya, izohlash, moslashtirish va

funksional almashtirish kabi usullardan foydalanishga majbur bo‘ladi. Tadqiqot

natijalari P.Newmark tomonidan taklif etilgan madaniy birliklarni tarjima qilish

strategiyalarining amaliy jihatdan asosli ekanligini tasdiqladi.

Bundan tashqari, tahlillar G‘.Salomov tomonidan ilgari surilgan milliy

koloritni saqlash tamoyilining dolzarbligini yana bir bor ko‘rsatdi. Tarjimada

milliylikni yo‘qotish matnning badiiy-estetik qiymatini pasaytiradi va tarixiy

asarning autentikligini buzadi. Shu sababli tarjimon asliyat va tarjima o‘rtasida

muvozanatni saqlagan holda, madaniy ekvivalentlikni ta’minlashga intilishi lozim.

Pragmatik tahlil natijalari esa tarjima matnining qabul qiluvchi auditoriyaga

ta’siri asliyat matniga nisbatan farqlanishi mumkinligini ko‘rsatdi. Bu esa tarjima

jarayonida matnning funksional yo‘nalishi va kommunikativ maqsadini hisobga

olish zarurligini anglatadi. Tarjima faqat lingvistik transformatsiya emas, balki

interpretativ va rekonstruktiv jarayon ekanligi yana bir bor o‘z tasdig‘ini topdi.

Tadqiqotning muhim natijalaridan biri shundan iboratki, til va madaniyatning

o‘zaro aloqadorligi tarjima sifatini belgilovchi asosiy omillardan biri hisoblanadi.

Tarjimada madaniy komponentlarni yetarli darajada hisobga olmaslik semantik

yo‘qotishlar va kommunikativ noaniqliklarga olib keladi. Shu bois

lingvokulturologik yondashuv tarjimashunoslik tadqiqotlarida ustuvor metod

sifatida qaralishi lozim.

Mazkur tadqiqot natijalaridan kelib chiqib, quyidagi ilmiy-amaliy takliflar

ilgari suriladi:

Birinchidan, tarixiy va badiiy asarlarni tarjima qilishda madaniy birliklar

uchun maxsus izohli lug‘atlar va elektron korpuslar yaratish zarur. Bu

tarjimonlarga realiyalar va tarixiy terminlarni to‘g‘ri talqin qilishda yordam beradi.

Ikkinchidan, tarjimonlarni tayyorlash tizimida lingvokulturologik

kompetensiyani rivojlantirishga alohida e’tibor qaratish lozim. Tarjimon nafaqat

ikki tilni bilishi, balki ularning ortida turgan madaniy tizimlarni ham chuqur anglay

olishi kerak.

Uchinchidan, “Firdavs-ul-iqbol” kabi asarlarni tarjima qilishda

kombinatsiyalangan strategiyalarni qo‘llash (transliteratsiya + izoh + kontekstual

moslashtirish) eng samarali yondashuv sifatida tavsiya etiladi.

To‘rtinchidan, tarjima jarayonida madaniy realiyalarni umumlashtirishdan

imkon qadar qochish, aksincha, ularni izohlash orqali saqlab qolish maqsadga

muvofiq.

Beshinchidan, kelgusida ushbu yo‘nalishda qiyosiy tadqiqotlarni kengaytirish,

turli tillarga qilingan tarjimalarni solishtirish asosida universal va milliy tarjima

strategiyalarini ishlab chiqish zarur.

Xulosa qilib aytganda, til, madaniyat va tarjimaning o‘zaro ta’siri masalasi

tarjimashunoslikning markaziy muammolaridan biri bo‘lib, uni chuqur o‘rganish

ilmiy va amaliy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur tadqiqot ushbu

yo‘nalishda olib boriladigan keyingi izlanishlar uchun nazariy asos va metodologik

yo‘nalish sifatida xizmat qilishi mumkin.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1. Eugene Nida (1993). Language, Culture and Translating. – Shanghai:

Shanghai Foreign Language Education Press, – P.200

2. Firdavs-ul-iqbol (nashr yili ko‘rsatilmagan). – Toshkent: Sharq, – B.300

3. Маслова В. (2001). Лингвокультурология. – Москва: Академия, –

Б.208

4. Мусаев Қ. (2000). Тилшунослик назарияси асослари. – Тошкент: Фан,

– Б.256

5. Очилов Э. (2010). Бадииий матн лингвистикаси. – Тошкент:

Akademnashr, – Б.180

6. Peter Newmark (1988). A Textbook of Translation. – London: Prentice

Hall, – P.292

7. Рахматуллаев Ш. (2006). Ҳозирги ўзбек адабий тили лексикологияси.

– Тошкент: Университет, – Б.220

8. Саломов Ғ. (1983). Таржима назариясига кириш. – Тошкент:

Ўқитувчи, – Б.120

9. Usmanova G. Sh. (2025). “Firdavs ul-iqbol” asaridagi tarixiy-madaniy

leksikani tarjima qilishda lingvomadaniy xususiyatlar. Fan, ta’lim, madaniyat va

innovatsiya jurnali | Journal of science, education, culture and innovation, 4(10),

130-134.

10. Usmanova G.Sh. (2026). Theoretical foundations of the concept of culture

in modern translation studies. In International journal of artificial intelligence Vol.

6, Number 03, pp. 1080-1084.

11. Usmanova G.Sh. Theoretical foundations of the concept of culture in

modern translation studies. https://doi.org/10.5281/zenodo.1926040

12. Wilhelm von Humboldt (1988). On Language: The Diversity of Human

Language Structure. – Cambridge: Cambridge University Press, – p.326

REFERENCES:

1. Eugene Nida (1993). Language, Culture and Translating. – Shanghai:

Shanghai Foreign Language Education Press, – P. 200. (in English)

2. Firdavs-ul-iqbol (nashr yili ko‘rsatilmagan). – Toshkent: Sharq, – B. 300.

(in Uzbek)

3. Maslova V. (2001). Lingvokulturologiya. – Moskva: Akademiya, – B. 208.

(in Russian)

4. Musayev Q. (2000). Tilshunoslik nazariyasi asoslari. – Toshkent: Fan, – B.

256. (in Uzbek)

5. Ochilov E. (2010). Badiiy matn lingvistikasi. – Toshkent: Akademnashr, –

B. 180. (in Uzbek)

6. Peter Newmark (1988). A Textbook of Translation. – London: Prentice

Hall, – P. 292. (in English)

7. Rahmatullayev Sh. (2006). Hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi. –

Toshkent: Universitet, – B. 220. (in Uzbek)

8. Salomov G‘. (1983). Tarjima nazariyasiga kirish. – Toshkent: O‘qituvchi, –

B. 120. (in Uzbek)

9. Usmanova G. Sh. (2025). “Firdavs ul-iqbol” asaridagi tarixiy-madaniy

leksikani tarjima qilishda lingvomadaniy xususiyatlar. Fan, ta’lim, madaniyat va

innovatsiya jurnali | Journal of science, education, culture and innovation, 4(10),

130-134. (in Uzbek)

10. Usmanova G.Sh. (2026). Theoretical foundations of the concept of

culture in modern translation studies. In International journal of artificial

intelligence Vol. 6, Number 03, pp. 1080-1084. (in English)

11. Usmanova G.Sh. Theoretical foundations of the concept of culture in

modern translation studies. https://doi.org/10.5281/zenodo.1926040 (in English)

12. Wilhelm von Humboldt (1988). On Language: The Diversity of Human

Language Structure. – Cambridge: Cambridge University Press, – p. 326. (in

English)