Maqola Статья Article
Hozirgi zamon ingliz va o‘zbek tillarida vaqt kategoriyasining frazeologik birliklar yordamida ifodalanishi
Выражение категории времени в современном английском и узбекском языках с помощью фразеологических единиц
Expression of the category of time in modern English and Uzbek through phraseological units
Qudratova Muxlisa Izatilla qiziКудратова Мухлиса Изатилла кизиQudratova Muxlisa Izatilla qizi
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada tilshunoslikda frazeologik birliklarning vaqtni obrazli ifodalash i haqida ochib berilgan. Bunda vaqt ma’nosi ikki y o‘sinda, ya’ni asosiy (yetakchi) ma’no yoki asosiy ma’noni tashkil etuvchi komponent (sema) sifatida ifodalanadi.Qolaversa, vaqt kategoriyasining ingliz va o‘zbek tillaridagi verbalizatsiyasi va uning tilshunoslikdagi muhim jihatlari ifodalangan . Vaqt kategoriyasining strukturaviy tahlili hamda uning frazeologik birliklarda qo‘llash usullari kabi tahlillar amalga oshirilgan. Hozirgi zamon ingliz va o‘zbek tillarida vaqtning muhimligi va uni jamiyatdagi odamlar bilan muloqot qilishdagi o‘rni tahlil qilingan. Ingliz va o‘zbek tillarining temporal maydonida leksik- frazeologik hamda paremiologik birliklarning tutgan o‘rni ifodalangan bo‘lib, vaqt ma’noli lug‘aviy birliklar komponent tahlil qilinib, tasnif etildi
В данной статье раскрывается образное выражение времени с помощью фразеологических единиц в лингвистике. При этом значение времени выражается двумя способами: либо как основное (ведущее) значение, либо как компонент (сема), формирующий основное значение. Кроме того, рассматривается вербализация категории времени в английском и узбекском языках, а также её важные аспекты в лингвистике. Проведён структурный анализ категории времени и рассмотрены способы её использования во фразеологических единицах. Проанализированы значимость времени в современном английском и узбекском языках, а также его роль в общении людей в обществе. Определено место лексико-фразеологических и паремиологических единиц в темпоральном поле английского и узбекского языков, проведён компонентный анализ и классификация лексических единиц со значением времени.
This article explores the figurative expression of time through phraseological units in linguistics. In this regard, the meaning of time is expressed in two ways: either as a primary (leading) meaning or as a component (seme) that constitutes the core meaning. Furthermore, the verbalization of the category of time in English and Uzbek, as well as its important aspects in linguistics, are discussed. Structural analysis of the time category and its usage in phraseological units are also carried out. The significance of time in modern English and Uzbek, along with its role in communication among people in society, is analyzed. The place of lexical-phraseological and paremiological units within the temporal field of English and Uzbek is highlighted, and lexical units expressing time are analyzed componentially and classified.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: vaqt kategoriya komponent sema semantika yadro pereferiya distributsiya zamon время категория компонент сема семантика ядро периферия дистрибуция время (грамматическое) time category component seme semantics core (nucleus) periphery distribution tense
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art07/
Qudratova Muxlisa Izatilla qizi. Hozirgi zamon ingliz va o‘zbek tillarida vaqt kategoriyasining frazeologik birliklar yordamida ifodalanishi // Al-Buxoriy. — 2026. — 2-son (2). — B. 66-77. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art07/
Кудратова Мухлиса Изатилла кизи. Выражение категории времени в современном английском и узбекском языках с помощью фразеологических единиц // Ал-Бухорий. — 2026. — № 2 (2). — С. 66-77. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art07/
Qudratova Muxlisa Izatilla qizi. Expression of the category of time in modern English and Uzbek through phraseological units // Al-Bukhari. — 2026. — No. 2 (2). — pp. 66-77. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art07/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Аюпова С.Б. Категории пространства и времени языковой художественной картине мира (на материале художественной прозы И.С.Тургенева). Автореф. ...д-ра канд. филол. наук. –Уфа, 2012
- Бушуй А. М. Язык и действителност. – Ташкент. Фан, 2005. – 150 с
- Вакуров В.Н.Фразеологический каламбур в современной публицистике. // Русская реч, 1994, №6. -340 с
- Девкин В. Д. Немецкая разговорная реч: Синтаксис и методика.- М.: Высшая школа, 1979. - 253 с
- Дударева З.М. Контрастное исследование концептуальной сферы “время” в русской и башкирской языковых картинах мира. Автореф. дисс… д-ра филол. наук. – Екатеринбург, 2005. –48 с
- M.T. Irisqulov. Tilshunoslikka kirish – Darslik “Yoshlar matbuoti” – 2009
- Кунин А.В. Курс фразеологии современного английского языка. - М.: Высшая школа, 1986.- 380 с
- Лукянова Н.А. Экспрессивная лексика разговорного употребления. - Новосибирск: Наука, сиб. отд-е, 1989. -230 с. FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil
- Михеева Л.Н. Время в русской языковой картине мира: лингвокультурологический аспект. Автореф. ...д-ра филол. наук. – М.,2004
- Солодуб Ю.П., Албрехт Ф.Б. Современный русский язык. Лексика и фразеология (сопоставителный аспект). - М.: Флинта. Наука, 2002. - 264 с
- Umarxo‘jayeva M. E. “Umumiy tilshunoslik” Andijon-2010, 85
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoHozirgi zamon ingliz va o‘zbek tillarida vaqt kategoriyasining frazeologik birliklar yordamida ifodalanishihttps://zenodo.org/records/23063423
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoHOZIRGI ZAMON INGLIZ VA O'ZBEK TILLARIDA VAQT KATEGORIYASINING FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR YORDAMIDA IFODALANISHIhttps://zenodo.org/records/20666959
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.002.art07
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 66-77
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- vaqt, kategoriya, komponent, sema, semantika yadro, pereferiya, distributsiya, zamonвремя, категория, компонент, сема, семантика, ядро, периферия, дистрибуция, время (грамматическое)time, category, component, seme, semantics, core (nucleus), periphery, distribution, tense
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-04-28
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-11-07
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23063423
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.20666959
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059639
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



