ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Ali Xorazmiy va uning ilmiy merosi

Али аль-Хорезми и его научное наследие

Ali al-khwarazmi and his scientific heritage

Aminov Hamidulloh AbdirahimovichАминов Хамидуллох АбдирахимовичAminov Hamidulloh Abdirahimovich

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada XVI asrda ilmiy faoliyat olib borgan huquqshunos olim (faqih) Ali ibn Muhammad Ali Xorazmiy hayoti va ilmiy merosi o‘rganilgan. Olimning otasi ham mazkur davrning taniqli huquqshunoslaridan bo‘lgan. Ali Xorazmiy Buxoroda muftiy lavozimida faoliyat olib borgan bo‘lib, Shayboniyxon va Ubaydullohxonga atab yozgan fatvolar to‘plami bilan tanilgan. Bundan tashqari olim o‘nga yaqin asarlar muallifi hisoblanadi. Ali Xorazmiy ilmiy ada biyotlarda kam o‘rganilgan, lekin o‘z davri uchun muhim va mashhur shaxsiyatlardan biridir. Maqolada olimning t o‘liq nomi, Buxorodagi faoliyati t o‘g‘risida ham yangi ma’lumotlar berilgan. Maqolada olimning ilmiy merosi b o‘yicha izlanishlar olib borilgan. U ning asarlarining q o‘lyozma nusxalari t o‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan. Asarlarining tarkibiy tuzilishi va ma’no -mazmuni tahlil qilingan.

В статье рассматривается жизнь и научное наследие Али ибн Мухаммада Али аль-Хорезми, правоведа (факиха), занимавшегося научной деятельностью в XVI веке. Отец учёного также был видным юристом того времени. Али аль-Хорезми был ученым, служившим муфтием в Бухаре и известным своим сборником фетв, посвященных Шейбани-хану и Убайдулле-хану. Кроме того, ученый является автором около десяти работ. Хотя Али аль-Хорезми мало изучен исследователями, он является одной из самых важных и известных фигур своего времени. В статье также приводятся новые сведения о полном имени ученого и его деятельности в Бухаре. В статье исследуется научное наследие ученого. Приведены сведения о рукописных копиях его произведений. Анализируется структурная структура и смысл его произведений.

This article examines the life and scientific legacy of Ali ibn Muhammad Ali al-Khwarazmi, a jurist (faqih) who conducted scientific activities in the 16th century. The scientist's father was also a prominent lawyer of the time. Ali al-Khwarazmi was a scholar who worked as a mufti in Bukhara and was known for his collection of fatwas dedicated to Shaybani Khan and Ubaydullah Khan. In addition, the scientist is the author of about ten works. Although the activities and scientific heritage of Ali al-Khwarazmi have been little studied by researchers, he is one of the most important and famous figures of his time. The article also provides new information about the scholar’s full name and his activities in Bukhara. The article explores the scholar’s scientific legacy. Information about manuscript copies of his works is given. The structure and meaning of his works are analyzed.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: fiqh fatvo qo‘lyozma manba muftiy muhtasib shayboniylar Shayboniyxon Ubaydullohxon фикх фетва рукопись источник муфтий мухтасиб Шейбаниды Шейбани-хан Убайдулла-хан fiqh fatwa manuscript source mufti muhtasib Shaybanids Shaybani Khan Ubaydullah Khan

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art12/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Abdulkadir Macit (2024). Shayboniylar davlati. Turk tilidan Iqboljon Usmon tarjimasi. – Toshkent: “Nasim Kutub”, 2024
  2. Али ибн Мухаммад Али Хоразмий (1566). Favoid. O‘zR FA SHI-1, № 6133
  3. Али Хоразмий (1850). Sharh Faroiz as-Sirojiya // Muhammad Yusuf Rojiy. Jo‘ngi Rojiy. O‘zR FA SHI-1, № 7502/XX
  4. Aminov H. (2012). Ali ibn Muhammad Ali al-Xorazmiy hayoti va ijodi xususida ilk ma’lumotlar // “Markaziy Osiyo xalqlari tarixi manbashunosligi va tarixnavisligi masalalari” Respublika IV ilmiy-nazariy konferensiyasi materiallari. – Toshkent: Toshkent davlat sharqshunoslik instituti
  5. Aminov H. (2015). Ali Harizmi’nin Fevaid Eseri: Hukumdarlar uchun Dusturu’l-Amel // “Uluslararasi Orta ve Bati Asya’da Yonetim Kulturu” Sempozyumi tesislari. – Istanbul, 21–23 Ekim 2015
  6. Бурҳониддин ал-Марғиноний (2014). Ал-Мажмуъ ал-усмоний / Tarjimonlar, tadqiqot va izohlar mualliflari O. Қориyev va H. Aminov. – Toshkent: Movarounnahr
  7. Муминов А., Сзуппе М., Идрисов А. (2007). Manuscrits en écriture arabe du Musée régional de Nukus (République autonome du Karakalpakstan, Ouzbékistan): Fonds arabe, persan, turki et karakalpak. – Roma: Instituto per l’Oriente C.A. Nallino
  8. Мухаммад ибн Бобо калон муфтий Самарқандий (1600). Фавоиди Мулла Калон. O‘zR FA SHI qo‘lyozmalar fondi, qo‘lyozma № 2638/VI
  9. Собрание восточных рукописей Академии наук Узбекской ССР (СВР) (1963). Том VI. № 4845 / Под редакцией и при участии А. А. Семенова и Д. Г. Вороновского. – Ташкент: Издательство Академии наук УзССР
  10. Собрание восточных рукописей Академии наук Узбекской ССР (СВР) (1967). Том VIII. № 5858–5872 / Под редакцией и при участии А. А. TARIX Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil Семенова и Д. Г. Вороновского. – Ташкент: Издательство Академии наук УзССР
  11. Собрание восточных рукописей Академии наук Узбекской ССР (СВР) (1975). Том X. № 6905–6906 / Под редакцией и при участии Д. Г. Вороновского. – Ташкент: Фан
  12. Шайбонийлар қабртошларидаги битиклар (Schaibanidische Grabinschriften) (1997) / Nashrga tayyorlovchilar: B. Bobojonov, A. Mo‘minov, Yu. Paul. – Висбаден: Доктор Людвиг Рейхерт нашриёти
  13. Ханыков Н. (1843). Описание Бухарского ханства. – Санкт- Петербург: Типография Императорской Академии наук

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.002.art12
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
122-131
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
fiqh, fatvo, q o‘lyozma, manba, muftiy, muhtasib, shayboniylar, Shayboniyxon, Ubaydullohxonфикх, фетва, рукопись, источник, муфтий, мухтасиб, Шейбаниды, Шейбани-хан, Убайдулла-ханfiqh, fatwa, manuscript, source, mufti, muhtasib, Shaybanids, Shaybani Khan, Ubaydullah Khan
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/