Maqola Статья Article
Turkiston jadidlarining davlat boshqaruv g‘oyalari va dastlabki siyosiy partiyalar faoliyati
Идеи туркестанских джадидов о государственном управлении и деятельность первых политических партий
Ideas on governance of the Turkestan Jadids and the activities of the first political parties
Rahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li iDРахимжонов Мирзохид Мирсайдулло угли iDRahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li iD
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada Turkistonda jadidlarning davlat boshqaruvi haqidagi ilg‘or g‘oyalar i hamda XX asr boshlarida shakllangan dastlabki siyosiy partiyalar faoliyati ilmiy asosda tahlil qilinadi. Jadidchilik harakati Turkiston o‘lkasida milliy uyg‘onish, ijtimoiy -siyosiy islohotlar va zamonaviy boshqaruv tizimini shakllantirishga qaratilgan mu him tarixiy jarayon sifatida namoyon bo‘lgan. Shuningdek, maqolada Turkistonda siyosiy ongning shakllanishi jarayonida vujudga kelgan dastlabki siyosiy tashkilotlar va partiyalarning faoliyati, ularning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda mustamlakachilik siyosatiga qarshi kurashdagi roli keng tahlil qilinadi. Jadidlarning siyosiy faoliyati nafaqat ma’rifiy harakat doirasida, balki davlat boshqaruvi tizimini zamonaviylashtirishga qaratilgan dastlabki siyosiy tajribalar sifatida ham baholanadi. Mavzuni yorit ishda ushbu sohaga oid tegishli me’yoriy hujjatlar, ilmiy tadqiqotlar, adabiyot va davriy matbuot materiallaridan foydalanilgan.
В данной статье на научной основе анализируются прогрессивные идеи джадидов Туркестана о государственном управлении, а также деятельность первых политических партий, сформировавшихся в начале ХХ века. Жадидское движение в Туркестанском крае проявилось как важный исторический процесс, направленный на национальное пробуждение, проведение общественно-политических реформ и формирование современной системы управления. Кроме того, в статье рассматривается процесс становления политического сознания в Туркестане, анализируется деятельность первых политических организаций и партий, их место в общественном развитии, а также роль в борьбе против колониальной политики. Политическая активность джадидов оценивается не только в рамках просветительского движения, но и как один из первых политических опытов, направленных на модернизацию системы государственного управления. При освещении темы использованы соответствующие нормативные документы, научные исследования, литература и материалы периодической печати.
This article provides a scholarly analysis of the progressive ideas of the Jadids in Turkestan regarding state governance, as well as the activities of the first political parties that emerged in the early twentieth century. The Jadid movement represented an important historical process in Turkestan, aimed at fostering national awakening, implementing socio-political reforms, and establishing a modern system of administration. Furthermore, the article examines the formation of political consciousness in Turkestan and explores the activities of the earliest political organizations and parties, their role in societal development, and their significance in the struggle against colonial policy. The political engagement of the Jadids is evaluated not only within the framework of an educational and enlightenment movement, but also as one of the first political experiences directed toward the modernization of the state governance system. In addressing this topic, relevant normative documents, scholarly research, academic literature, and materials from periodical press sources have been utilized.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: jadidchilik Turkiston davlat boshqaruvi siyosiy partiyalar milliy uyg‘onish siyosiy islohotlar ma’rifatparvarlik джадидизм Туркестан государственное управление политические партии национальное пробуждение политические реформы просветительство Jadidism Turkestan state governance political parties national awakening political reforms enlightenment
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art14/
Rahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li. Turkiston jadidlarining davlat boshqaruv g‘oyalari va dastlabki siyosiy partiyalar faoliyati // Al-Buxoriy. — 2026. — 2-son (2). — B. 142-152. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art14/
Рахимжонов Мирзохид Мирсайдулло угли. Идеи туркестанских джадидов о государственном управлении и деятельность первых политических партий // Ал-Бухорий. — 2026. — № 2 (2). — С. 142-152. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art14/
Rahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li. Ideas on governance of the Turkestan Jadids and the activities of the first political parties // Al-Bukhari. — 2026. — No. 2 (2). — pp. 142-152. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art14/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Алимова Д. (2022). Жадидчилик феномени. – Тошкент: Akademnashr, – Б 274
- Аьзамхўжаев С. (2000). Туркистон Мухторияти миллий-демократик давлатчилик қурилиш тажрибаси. – Тошкент: Маьнавият, – Б 176
- Д. Алимова, Д. Рашидова (1998). Махмудхўжа Беҳбудий и его исторические воззрения. – Тошкент: Маънавият
- Эшов. Б. (2012). Ўзбекистон давлатчилиги ва бошқаруви тарихи. – Тошкент, – Б 383
- Зиёев Х. (1998). Туркистонда Россия тажовузи ва ҳукмронлигига қарши кураш. – Тошкент: Шарқ
- M.Жўраев, Р.Нуруллин, С.Камолов, Р.Ражапова, А.Голованов, Қ.Ражабов, А.Маврулов, Р.Абдуллаев, С.Аъзамхўжаев, Д.Алимова. Н.Каримов, Б.Кошанов, К.Оқилов, З.Орифхонова, Л.Тетенева, Ш.Турдиев (2000). Ўзбекистоннинг янги тарихи II-китоб Ўзбекистон Совет Мустамлакачилиги даврида. – Тошкент: Шарқ, – Б 688
- Қосимов Б. (2002). Миллий уйғониш: жасорат маьрифат фидойилик. - Тошкент: Маьнавият, – Б 404
- Мустафо Чўқай ўғли (1992). Истиқлол жаллодлари (1917 йил хотиралари). – Тошкент: Ғ. Ғулом номидаги нашриёт-матбаа бирлашмаси
- Тошқулов Ж. (1996). Ўзбекистон халқлари сиёсий-ҳуқуқий фикрлари тарихидан. – Тошкент: Ўзбекистон. TARIX Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil
- Шарипов Р. (2002). Туркистон жадидчилик ҳаракати тарихидан. – Тошкент: Ўқитувчи, – Б 176
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoTurkiston jadidlarining davlat boshqaruv g‘oyalari va dastlabki siyosiy partiyalar faoliyatihttps://zenodo.org/records/23063498
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoTURKISTONDA JADIDLARNING DAVLAT BOSHQARUV G'OYALARI VA DASTLABKI SIYOSIY PARTIYALAR FAOLIYATIhttps://zenodo.org/records/20667132
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.002.art14
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 142-152
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- jadidchilik, Turkiston, davlat boshqaruvi, siyosiy partiyalar, milliy uyg‘onish, siyosiy islohotlar, ma’rifatpar varlikджадидизм, Туркестан, государственное управление, политические партии, национальное пробуждение, политические реформы, просветительствоJadidism, Turkestan, state governance, political parties, national awakening, political reforms, enlightenment
- ORCID
- Rahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li — 0009-0004-1763-6184
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-04-28
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-11-07
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23063498
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.20667132
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059639
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



