Maqola Статья Article
Temuriylar davridagi ilmiy-adabiy jarayon manbalari
Источники научно-литературного процесса эпохи Тимуридов
Sources of the scientific and literary process during the Timurid era
Hamroyeva Orzigul JalolovnaХамроева Орзигул ДжалоловнаHamroyeva Orzigul Jalolovna
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Temuriylar davrida adabiyot bilan bir qatorda ilm-fan ham yuqori pog‘onaga ko‘tarildi. Shoirlar nafaqat mahoratga ega b o‘lishlari, shu bilan birgalikda she ’r ilmi nazariyasini ham mukammal bilishlari kerak ligi zarurat b o‘lib qoldi. Temuriy hukmdor va shaxzodalarning e ’tibor va adabiy ta ’sir natijasida mavjud manbalardagi poetikaga oid nazariy masalalar davr she ’riyatiga hamohang tarzda mukammallikka erishdi. Mavjud an ’ana va nazariy qoliplar fors va turkiy she’riyatga moslashtirilgan holda qayta ishlandi, kamchiliklar tuzatildi. Poetika ilmi, ilmi bayon va ilmi maon haqidagi risolalarga sharhlar yozildi. Maqolada temuriylar davridagi qofiya ilmiga doir risolalar tadqiq etiladi.
В эпоху Тимуридов наряду с литературой на высокий уровень поднялась и наука. Для поэтов стало необходимым не только обладать мастерством, но и в совершенстве знать теорию поэзии. В результате внимания и литературного влияния тимуридских правителей и принцев теоретические вопросы поэтики, отражённые в существующих источниках, достигли высокой степени совершенства в гармонии с поэзией своего времени. Существующие традиции и теоретические модели были переработаны и адаптированы к персидской и тюркской поэзии, а их недостатки устранены. Были написаны комментарии к трактатам по поэтике, науке изложения и науке значения. В статье исследуются трактаты, посвящённые науке рифмы в эпоху Тимуридов.
During the Timurid period, alongside literature, science also rose to a high level. It became necessary for poets not only to possess skill, but also to have a thorough knowledge of the theory of poetry. As a result of the attention and literary influence of Timurid rulers and princes, theoretical issues related to poetics in existing sources reached a high degree of perfection in harmony with the poetry of the time. Existing traditions and theoretical frameworks were reworked and adapted to Persian and Turkic poetry, and their shortcomings were corrected. Commentaries were written on treatises concerning poetics, the science of expression, and the science of meaning. This article examines treatises on the science of rhyme from the Timurid period.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: qofiya ilmi poetika risola manba sharh matn qofiya harflari qofiya harakatlari наука рифмы поэтика трактат источник комментарий текст буквы рифмы огласовки рифмы science of rhyme poetics treatise source commentary text rhyme letters rhyme vowels
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art03/
Hamroyeva Orzigul Jalolovna. Temuriylar davridagi ilmiy-adabiy jarayon manbalari // Al-Buxoriy. — 2026. — Maxsus son. — B. 24-32. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art03/
Хамроева Орзигул Джалоловна. Источники научно-литературного процесса эпохи Тимуридов // Ал-Бухорий. — 2026. — Специальный выпуск. — С. 24-32. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art03/
Hamroyeva Orzigul Jalolovna. Sources of the scientific and literary process during the Timurid era // Al-Bukhari. — 2026. — Special issue. — pp. 24-32. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art03/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Abdurahmon Jomiy. (2008) Risolayi qofiya. // Sharq mumtoz poetikasi. Hamidulla Boltaboyev talqinida. –T.: O‘zbekiston Milliy ensiklopedisi, -B. 274- 314
- Abdurahmon Jomiy. (1867) Risolayi qofiyayi Mulla Jomiy. Kalkutta
- Atoulloh Husayniy. (1981) Badoyi’ us-sanoyi’ (Forschadan A.Rustamov tarjimasi) –T., B. 397
- Atoulloh Husayniy. (h.1393) Risolayi qofiya. (Doktor Yusufbek Bobopur). Tehron
- Hamroyeva O.J. (2022)Temuriylar davridagi poetikaga oid risolalarda qofiya ilmiyning qiyosiy tadqiqi. Monografiya. -T., Bookprint
- Hamroyeva O.J. (2022)Mumtoz qofiyaning nazariy asoslari. O‘quv qo‘llanma. -T., Bookprint
- Jalolovna, HO (2022). Temuriylar davri risolalarida qofiya fanining takomillashtirilishi. Amerika fanlararo tadqiqotlar va ishlanmalar jurnali , 10 , 342-348. Al-BUXORIY Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag‘ishlangan maxsus son
- Камал ад-Дин Хусайн Ва-’из Кашифи.(1977) Бадаи- ал-афка-р фи- сана-и ‘ал-аш’ар (Новые мысли о поэтическом искусстве). Издание текста, предисловие, примечания и указатели Р. Мусульманкулова. – Москва: Наука
- Мусульманкулов Р. (1989) Персидско-таджикская классическая поэтика (X-XVвв) – Москва: Наука, –Б.240
- Shayx Ahmad ibn Xudoydod Taroziy.(2016) Fununu-l-balog‘a. (Nashrga tayyorlovchilar H.Boltaboyev, J.Jo‘rayev) - T.: Mumtoz so‘z
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoTemuriylar davridagi ilmiy-adabiy jarayon manbalarihttps://zenodo.org/records/23063575
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag'ishlangan maxsus son Ал-Бухорий. Научный журнал. Специальный выпуск к 690-летию Амира Темура Al-Bukhari. Scientific journal. Special issue for the 690th anniversary of Amir Temur
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.003.art03
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- Maxsus son, 2026Специальный выпуск, 2026Special issue, 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 24-32
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- qofiya ilmi, p oetika, risola, manba, sharh, matn, qofiya harflari, qofiya harakatlariнаука рифмы, поэтика, трактат, источник, комментарий, текст, буквы рифмы, огласовки рифмыscience of rhyme, poetics, treatise, source, commentary, text, rhyme letters, rhyme vowels
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-04-28
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-20
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23063575
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059641
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



