Maqola Статья Article
Hijriy ilk uch asrda vafayot ilmining shakllanishi va taraqqiyoti
Становление и развитие науки о вефейат в первые три века хиджры
The formation and development of the science of wafayat in the first three centuries of Hijra
Jo‘rayev Muxriddin Xasanovich iDДжураев Мухриддин Хасанович iDJo‘rayev Muxriddin Xasanovich iD
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada hadis ilmining muhim tarmoqlaridan biri bo‘lgan vafayot (vafotlar) ilmining hijriy ilk uch asrdagi shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida vafayot ma’lumotlarining dastlab Siyar va Mag‘oziy asarlari tarkibida paydo bo‘lishi, keyinchalik esa mustaqil rijol ilmining asosi sifatida shakllanish jarayoni tahlil qilingan. Islom tarixnavisligining ilk davriga oid manbalar, xususan, Ibn Shihob az-Zuhriy, Ibn Sa’d va Imom al- Buxoriy kabi olimlarning asarlaridagi vafot qaydlari qiyosiy o‘rganilgan. Maqolada vafot sanalarining hadis roviylari ishonchliligini aniqlash hamda sanad uzilishlarini (inqito) topishdagi metodologik ahamiyati ochib berilgan.
В данной статье исследуются этапы формирования и развития науки о вефейат (датах смерти), одной из важных отраслей хадисоведения, в первые три века хиджры. В ходе исследования анализируется процесс возникновения сведений о смерти первоначально в составе трудов по Сире и Магази, а в дальнейшем — их становление как основы независимой науки о передатчиках (риджал). Проведен сравнительный анализ упоминаний о смерти в источниках раннего периода исламской историографии, в частности, в трудах таких ученых, как Ибн Шихаб аз-Зухри, Ибн Сад и Имам аль-Бухари. В статье раскрывается методологическое значение дат смерти в определении достоверности передатчиков хадисов и выявлении разрывов в цепи передачи (инкита).
This article examines the stages of formation and development of the science of Wafayat (dates of death), one of the crucial branches of Hadith studies, during the first three centuries of the Hijra. The research analyzes the process by which information regarding deaths initially appeared within the works of Seerah and Maghazi, and subsequently evolved into the foundation of the independent science of Rijal. A comparative study was conducted on death records in early Islamic historiographical sources, specifically in the works of scholars such as Ibn Shihab al-Zuhri, Ibn Sa'd, and Imam al-Bukhari. The article highlights the methodological significance of death dates in determining the reliability of Hadith narrators and identifying gaps in the chains of transmission (inqita).
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Hadis ilmi vafayot rijol ilmi tabaqot siyar mag‘oziy roviy hijriy ilk uch asr xronologiya metodologiya Хадисоведение вефейат наука о риджал табакат сира магази передатчик (рави) первые три века хиджры хронология методология Hadith studies Wafayat Science of Rijal Tabaqat Seerah Maghazi Narrator (Rawi) First three centuries of Hijra Chronology Methodology
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art15/
Jo‘rayev Muxriddin Xasanovich. Hijriy ilk uch asrda vafayot ilmining shakllanishi va taraqqiyoti // Al-Buxoriy. — 2026. — 3-son (3). — B. 143-155. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art15/
Джураев Мухриддин Хасанович. Становление и развитие науки о вефейат в первые три века хиджры // Ал-Бухорий. — 2026. — № 3 (3). — С. 143-155. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art15/
Jo‘rayev Muxriddin Xasanovich. The formation and development of the science of wafayat in the first three centuries of Hijra // Al-Bukhari. — 2026. — No. 3 (3). — pp. 143-155. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art15/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Âşıkkutlu E. (1997). Hadiste Ricâl Tenkidi (Cerh ve Ta’dîl İlmi). – İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, – 223 s
- Abu Zahv M. M. (1958). al-Hadis va-l-muhaddisun. Qohira: Dar al-kutub al-ʻarabiy ~300-400 s
- Dûrî A. (2002). İbn Şihâb ez-Zührî ve İslâm Tarih Yazıcılığının Başlamasındaki Rolü (çev. C. Avcı). Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (6), – İstanbul:Sakarya. – S. 57-76
- Ertürk M. (1997). Tecdid Hadisinin Metin Tenkidi Açısından Değerlendirilmesi. İslami Araştırmalar Dergisi, 10(1-2-3), – Ankara. –S.125-137
- Ibn al-Saloh. (1404/1984). Ulum al-hadis – Muqaddimat Ibn al-Saloh (tahq. Nuriddin Itr). – Dimashq/Bayrut: Dar al-fikr, – 252 s
- Koçyiğit T. (1980). Hadis Istılahları. – Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. –508 s
- Koçyiğit T. (2013). Hadis Usulü. – Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, –392 s
- al-Kalbiy. (1407/1986). Jamharat al-nasab (tahq. N. Hasan). – Bayrut: Alam al-kutub – Maktabat al-nahda al-arabiyya. – 736 s. TARIX Al-BUXORIY 3- son, 2026-yil
- Öz Ş. (2008). İlk Siyer Kaynakları ve Müellifleri. – İstanbul: İSAR Vakfı Yayınları, XVIII – 521 s
- al-Sadusiy. (1986). Kitab al-hadaf min nasab Quraysh (tahq. Salohiddin al-Munajjid). – Bayrut/Qohira: Dar al-kitab al-jadid. –120 s
- al-Suyutiy Jaloliddin. (1415/1995). Tadrib al-roviy fi sharh taqrib al- Navaviy (tahq. al-Faryobiy). – Dimashq/Bayrut: Maktabat al-kavtsar – 800 s
- al-Zuhriy Ibn Shihob. (1401/1981). al-Mag‘oziy al-nabaviyya (tahq. S. Zakkar). – Dimashq/Bayrut: Dar al-fikr –200 s
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.007.art15
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 3-son (3), 2026№ 3 (3), 2026No. 3 (3), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 143-155
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Hadis ilmi, vafayot, rijol ilmi, tabaqot, siyar, mag‘oziy, roviy, hijriy ilk uch asr, xronologiya, metodologiyaХадисоведение, вефейат, наука о риджал, табакат, сира, магази, передатчик (рави), первые три века хиджры, хронология, методологияHadith studies, Wafayat, Science of Rijal, Tabaqat, Seerah, Maghazi, Narrator (Rawi), First three centuries of Hijra, Chronology, Methodology
- ORCID
- Jo‘rayev Muxriddin Xasanovich — 0009-0000-5532-0616
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-08-27
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-11-07



