ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

Ko‘ptilli lug‘atlarda tarjima masalasi

Проблема перевода в многоязычных словарях

The problem of translation in multilingual dictionaries

Islomov ZohidИсломов ЗохидIslomov Zohid

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Alloma Mahmud Zamaxshariyning tilshunoslik, lug‘atshunoslik, adabiyotshunoslikka oid ilmiy merosiga mansub 86 ta asar aniqlangan. Olim ilmiy merosida “Muqaddamatu-l-adab” asarining alohida o‘rni bor. Birinchi ko‘ptilli lug‘at sifatida e’tirof etilgan ushbu asarning arabcha-forscha-turkiy-mo‘g‘ulcha to‘rt tilli qo‘lyozmalari mavjud. Asar ismlar, fe’llar, yordamchi so‘zlar, ismlarning turlanishi va fe’llarning tuslanishiga oid qismlardan iborat. Dunyo olimlari tomonidan asar matni, so‘zligi va ularning tarjimasiga oid ko‘plab tadqiqotlar amalga oshirilgan. Mo‘g‘ulshunos olim N.Poppe tomonidan lug‘atning mo‘g‘uliy va turkiy so‘zligi o‘rganilgan va “Mongolskiy slovar «Mukaddamat al-adab»” nomli kitobida chop etilgan. Tadqiqotda mo‘g‘uliy so‘zlik tadqiqiga alohida urg‘u berilgan va qiyos uchun turkiy so‘zlik keltirilgan. Maqolada olimning tadqiqotdagi uslubi, o‘ziga xosligi, tarjimalariga munosabat bildirilgan

Выявлено 86 трудов из научного наследия Махмуда Замахшари по языкознанию, лексикографии и литературе. Значительное место в нём занимает сочинение «Мукаддимат аль-адаб». Сохранились его арабско-персидско-тюркско-монгольские четырёхъязычные рукописи; оно считается самым ранним многоязычным словарём. Сочинение состоит из разделов об именах, глаголах и служебных словах, склонении имён и спряжении глаголов. Учёные мира провели многочисленные исследования текста, лексики и переводов этого труда. В частности, монголовед Н. Поппе изучил монгольскую и тюркскую лексику словаря и опубликовал работу «Монгольский словарь „Мукаддимат аль-адаб“». В ней основное внимание уделено монгольской лексике, а тюркская привлечена для сравнения. В статье описываются метод исследования учёного, его своеобразие, а также переводы.

86 Works of Mahmud Zamakhshariʼs scientific heritage on Linguistics, Lexicography and Literature have been found out. The work “Muqaddamat al-Adab” has a significant place in his scientific heritage. There are Arabic-Persian-Turkic- Mongolian four-lingual manuscripts of this work and it is considered as the earliest multilingual dictionary. The works consists of chapters of nouns, verbs, and auxiliary words, declension of nouns and inflection of verbs. Scholars of the world have carried out numerous studies on text and vocabulary of the work, and its translations as well. Especially, a specialist on Mongol Studies N.Poppe has studied Mongolian and Turkic vocabulary of the dictionary publishing a work “Mongolian Dictionary of “Muqaddamat al-Adab”. There was more emphasis on Mongolian vocabulary in this study and Turkic vocabulary has been included for comparison. The article describes the scholarʼs research method, and its uniqueness and translations as well

Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Mahmud Zamaxshariy “Muqaddamatu-l-adab” mo‘g‘uliy turkiy so‘zlik ko‘ptilli lug‘at Махмуд Замахшари «Мукаддимат аль-адаб» монгольский язык тюркская лексика многоязычный словарь Mahmud Zamakhshari Muqaddamat al-Adab Mongolian Turkic vocabulary multilingual dictionary

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap02/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2025.001.pap02
YilГодYear
2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
10-15
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Mahmud Zamaxshariy, “Muqaddamatu-l-adab”, mo‘g‘uliy, turkiy so‘zlik, ko‘ptilli lug‘atМахмуд Замахшари, «Мукаддимат аль-адаб», монгольский язык, тюркская лексика, многоязычный словарьMahmud Zamakhshari, Muqaddamat al-Adab, Mongolian, Turkic vocabulary, multilingual dictionary
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-10-14
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mahmudxo‘ja Behbudiyning publitsistik merosida milliy tarbiya g‘oyalarining yoritilishi Идеи национального воспитания в публицистическом наследии Махмудходжи Бехбуди Ideas of national upbringing in the journalistic legacy of Mahmudkhoja Behbudi Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · 103-105-b.Алмуратова Гулбахор Мансур кизи · 2026 · с. 103-105Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · pp. 103-105TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap19/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Zamonaviy nasrda fojiaviy anglash va shaxs inqirozi Трагическое осознание и кризис личности в современной прозе Tragic awareness and the crisis of the individual in contemporary prose Mustafoyeva X. X. · 2026 · 236-239-b.Мустафоева Х. Х. · 2026 · с. 236-239Mustafoyeva X. X. · 2026 · pp. 236-239TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap50/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Arab va o‘zbek tillarida badiiy metaforalarning konseptual maydoni Концептуальное поле художественных метафор в арабском и узбекском языках The conceptual field of literary metaphors in Arabic and Uzbek Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · 205-209-b.Азимов Азамхон Усмонжон угли, Каримова Шахло Ганиевна · 2026 · с. 205-209Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · pp. 205-209TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap43/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Inglizcha siyosiy frazeologik birliklarning leksik-semantik guruhlari Лексико-семантические группы английских политических фразеологизмов Lexical-semantic groups of English political phraseological units Halbekova Nigora Ummatkulovna · 2026 · 210-214-b.Халбекова Нигора Умматкуловна · 2026 · с. 210-214Halbekova Nigora Ummatkulovna · 2026 · pp. 210-214TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap44/