ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

“Devonu lug‘oti-t-turk”dagi ayrim undovlar va ularning o‘zbek tilidagi saqlanish holati

Некоторые междометия в «Диван лугат ат-тюрк» и их сохранность в узбекском языке

Some interjections in the “Diwan Lughat al-Turk” and their preservation in Uzbek

Dustmurodov Ma’rufjon Mansur o‘g‘liДустмуродов Маъруфжон Мансур углиDustmurodov Ma’rufjon Mansur o‘g‘li

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

“Kishilarning his-tuyg‘usini, emotsiya va ruhiy holatini bildiruvchi undovlar bo‘lib, eng katta gruppani tashkil qiladi. Bu gruppaga kirgan undovlar ma’no jihatdan juda rang-barangdir” [1, b. 53]. Mahmud Qoshg‘ariyning “Devonu lug‘ati-t-turk” – “Turk so‘zlari devoni” asarida ham turkiy tildagi his-hayajon bilan bog‘liq so‘zlar – undovlar, taqlid so‘zlar ko‘plab uchraydi. Ularning ayrimlari shakliy jihatdan turli darajada o‘zgarishga uchragan, ayrimlari esa XI asrdagi leksik ko‘rinishini yo‘qotmagan holda bir qator turkiy tillarda saqlanib qolgan. Shu jumladan, “Devon”da uchraydigan ko‘plab undov so‘zlarning o‘zbek tilida ancha ko‘p saqlanib qolganligi ko‘zga tashlanadi. Biz ushbu maqolada o‘zbek tilidagi undov so‘zlarning XI asr ko‘rinishi, hozir holati yoki o‘sha davr so‘zlariga ma’noviy jihatdan yaqinligini yoritishga harakat qildik

«Междометия, выражающие чувства, эмоции и душевные состояния людей, составляют самую большую группу. Междометия этой группы весьма разнообразны по значению» [1, с. 53]. В сочинении Махмуда Кашгари «Диван лугат ат-тюрк» («Собрание тюркских слов») часто встречаются слова, связанные с эмоциями, – междометия и звукоподражания. Одни из них в той или иной мере изменили форму, другие сохранились в ряде тюркских языков, не утратив лексического облика XI века. Многие междометия «Дивана» хорошо сохранились в узбекском языке. В статье сделана попытка осветить формы узбекских междометий в XI веке, их современное состояние и смысловую близость к словам той эпохи.

"Interjections expressing peopleʼs feelings, emotions, and mental states constitute the largest group. The interjections included in this group are very diverse in meaning" [1, p. 53]. In Mahmud Kashgariʼs work "Devonu lugʻati-t-turk" - "Compendium of Turkic Words" - words related to emotions in the Turkic language, such as interjections and onomatopoeic words, are frequently encountered. Some of these have undergone varying degrees of formal changes, while others have been preserved in several Turkic languages without losing their 11th-century lexical form. Notably, many interjections found in the "Devon" have been well-preserved in the Uzbek language. In this article, we attempt to illuminate the 11th-century forms of Uzbek interjections, their current state, and their semantic proximity to words from that period

Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: “Devonu lug‘ati-t-turk” eski turkiy til o‘zbek tili undovlar «Диван лугат ат-тюрк» древнетюркский язык узбекский язык междометия “Dīwān Lughāt al-Turk” old turkic language uzbek language interjections

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap30/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2025.001.pap30
YilГодYear
2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
142-145
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
“Devonu lug‘ati-t-turk”, eski turkiy til, o‘zbek tili, undovlar«Диван лугат ат-тюрк», древнетюркский язык, узбекский язык, междометия“Dīwān Lughāt al-Turk”, old turkic language, uzbek language, interjections
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-10-14
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mahmudxo‘ja Behbudiyning publitsistik merosida milliy tarbiya g‘oyalarining yoritilishi Идеи национального воспитания в публицистическом наследии Махмудходжи Бехбуди Ideas of national upbringing in the journalistic legacy of Mahmudkhoja Behbudi Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · 103-105-b.Алмуратова Гулбахор Мансур кизи · 2026 · с. 103-105Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · pp. 103-105TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap19/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Zamonaviy nasrda fojiaviy anglash va shaxs inqirozi Трагическое осознание и кризис личности в современной прозе Tragic awareness and the crisis of the individual in contemporary prose Mustafoyeva X. X. · 2026 · 236-239-b.Мустафоева Х. Х. · 2026 · с. 236-239Mustafoyeva X. X. · 2026 · pp. 236-239TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap50/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Arab va o‘zbek tillarida badiiy metaforalarning konseptual maydoni Концептуальное поле художественных метафор в арабском и узбекском языках The conceptual field of literary metaphors in Arabic and Uzbek Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · 205-209-b.Азимов Азамхон Усмонжон угли, Каримова Шахло Ганиевна · 2026 · с. 205-209Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · pp. 205-209TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap43/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Inglizcha siyosiy frazeologik birliklarning leksik-semantik guruhlari Лексико-семантические группы английских политических фразеологизмов Lexical-semantic groups of English political phraseological units Halbekova Nigora Ummatkulovna · 2026 · 210-214-b.Халбекова Нигора Умматкуловна · 2026 · с. 210-214Halbekova Nigora Ummatkulovna · 2026 · pp. 210-214TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap44/