To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
“Devonu lug‘oti-t-turk”dagi ayrim undovlar va ularning o‘zbek tilidagi saqlanish holati
Некоторые междометия в «Диван лугат ат-тюрк» и их сохранность в узбекском языке
Some interjections in the “Diwan Lughat al-Turk” and their preservation in Uzbek
Dustmurodov Ma’rufjon Mansur o‘g‘liДустмуродов Маъруфжон Мансур углиDustmurodov Ma’rufjon Mansur o‘g‘li
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
“Kishilarning his-tuyg‘usini, emotsiya va ruhiy holatini bildiruvchi undovlar bo‘lib, eng katta gruppani tashkil qiladi. Bu gruppaga kirgan undovlar ma’no jihatdan juda rang-barangdir” [1, b. 53]. Mahmud Qoshg‘ariyning “Devonu lug‘ati-t-turk” – “Turk so‘zlari devoni” asarida ham turkiy tildagi his-hayajon bilan bog‘liq so‘zlar – undovlar, taqlid so‘zlar ko‘plab uchraydi. Ularning ayrimlari shakliy jihatdan turli darajada o‘zgarishga uchragan, ayrimlari esa XI asrdagi leksik ko‘rinishini yo‘qotmagan holda bir qator turkiy tillarda saqlanib qolgan. Shu jumladan, “Devon”da uchraydigan ko‘plab undov so‘zlarning o‘zbek tilida ancha ko‘p saqlanib qolganligi ko‘zga tashlanadi. Biz ushbu maqolada o‘zbek tilidagi undov so‘zlarning XI asr ko‘rinishi, hozir holati yoki o‘sha davr so‘zlariga ma’noviy jihatdan yaqinligini yoritishga harakat qildik
«Междометия, выражающие чувства, эмоции и душевные состояния людей, составляют самую большую группу. Междометия этой группы весьма разнообразны по значению» [1, с. 53]. В сочинении Махмуда Кашгари «Диван лугат ат-тюрк» («Собрание тюркских слов») часто встречаются слова, связанные с эмоциями, – междометия и звукоподражания. Одни из них в той или иной мере изменили форму, другие сохранились в ряде тюркских языков, не утратив лексического облика XI века. Многие междометия «Дивана» хорошо сохранились в узбекском языке. В статье сделана попытка осветить формы узбекских междометий в XI веке, их современное состояние и смысловую близость к словам той эпохи.
"Interjections expressing peopleʼs feelings, emotions, and mental states constitute the largest group. The interjections included in this group are very diverse in meaning" [1, p. 53]. In Mahmud Kashgariʼs work "Devonu lugʻati-t-turk" - "Compendium of Turkic Words" - words related to emotions in the Turkic language, such as interjections and onomatopoeic words, are frequently encountered. Some of these have undergone varying degrees of formal changes, while others have been preserved in several Turkic languages without losing their 11th-century lexical form. Notably, many interjections found in the "Devon" have been well-preserved in the Uzbek language. In this article, we attempt to illuminate the 11th-century forms of Uzbek interjections, their current state, and their semantic proximity to words from that period
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: “Devonu lug‘ati-t-turk” eski turkiy til o‘zbek tili undovlar «Диван лугат ат-тюрк» древнетюркский язык узбекский язык междометия “Dīwān Lughāt al-Turk” old turkic language uzbek language interjections
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap30/
Dustmurodov Ma’rufjon Mansur o‘g‘li. “Devonu lug‘oti-t-turk”dagi ayrim undovlar va ularning o‘zbek tilidagi saqlanish holati // Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — B. 142-145. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap30/
Дустмуродов Маъруфжон Мансур угли. Некоторые междометия в «Диван лугат ат-тюрк» и их сохранность в узбекском языке // Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I. — Ташкент: Oriental University, 2025. — С. 142-145. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap30/
Dustmurodov Ma’rufjon Mansur o‘g‘li. Some interjections in the “Diwan Lughat al-Turk” and their preservation in Uzbek // Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I. — Tashkent: Oriental University, 2025. — pp. 142-145. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap30/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodo"ДЕВОНУ ЛУҒАТИ-Т-ТУРК"ДАГИ АЙРИМ УНДОВЛАР ВА УЛАРНИНГ ЎЗБЕК ТИЛИДАГИ САҚЛАНИШ ҲОЛАТИhttps://zenodo.org/records/17339757
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.001.pap30
- YilГодYear
- 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 142-145
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- “Devonu lug‘ati-t-turk”, eski turkiy til, o‘zbek tili, undovlar«Диван лугат ат-тюрк», древнетюркский язык, узбекский язык, междометия“Dīwān Lughāt al-Turk”, old turkic language, uzbek language, interjections
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-10-14
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.17339757
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059697



