ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy rivojlanish faoliyat jarayoni

Процесс умственного развития детей дошкольного возраста в процессе деятельности

The process of intellectual development in preschool children

Boymatova Anorxol Gulmurodovna

Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy rivojlanishida faoliyat jarayonining tutgan o‘rni pedagogik-psixologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Erta bolalik davrida idrok, diqqat, xotira, tafakkur, nutq va tasavvur kabi bilish jarayonlari aynan o‘yin faoliyati davomida shakllanishi, rivojlanishi, mazmunan boyib borishi ilmiy mulohazalar asosida yoritiladi. O‘yin, mehnat, muloqot, tasviriy faoliyat, konstruktiv mashg‘ulotlar hamda elementar bilish topshiriqlari bolaning aqliy faolligini kuchaytiruvchi muhim omillar sifatida baholanadi. Maqolada faoliyatning tashkiliy sifati, kattalar rahbarligi, rivojlantiruvchi muhit va individual yondashuvning ahamiyati ochib beriladi. Shuningdek, maktabgacha ta’lim tashkilotida faoliyatni maqsadli tashkil etish orqali bolalarda mustaqil fikrlash, muammo yechish, sabab-oqibat bog‘lanishlarini anglash va ijodiy tafakkurni rivojlantirish imkoniyatlari asoslab beriladi.

В статье с педагогико-психологической точки зрения анализируется значение процесса деятельности в умственном развитии детей дошкольного возраста. Обосновывается, что восприятие, внимание, память, мышление, речь и воображение формируются и обогащаются именно в процессе активной деятельности ребёнка. Игра, трудовые поручения, общение, изобразительная деятельность, конструирование и элементарные познавательные задания рассматриваются как важные факторы активизации умственной деятельности. Раскрывается значение качества организации деятельности, руководства со стороны взрослых, развивающей среды и индивидуального подхода. Также доказывается, что целенаправленная организация деятельности в дошкольном образовании способствует развитию самостоятельного мышления, умения решать задачи, понимать причинно-следственные связи и формировать творческое мышление.

This article examines the role of activity processes in the intellectual development of preschool children from pedagogical and psychological perspectives. It explains that cognitive processes such as perception, attention, memory, thinking, speech, and imagination are formed and enriched primarily through activity in early childhood. Play, work habits, communication, drawing, constructive tasks, and elementary cognitive exercises are interpreted as major factors that intensify children’s mental activity. The paper also highlights the importance of the quality of organized activity, adult guidance, a developmental environment, and an individual approach. In addition, it substantiates that the purposeful organization of activity in preschool education creates favorable conditions for developing independent thinking, problem solving, understanding cause-and-effect relations, and creative cognition in children.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: maktabgacha yosh aqliy rivojlanish faoliyat o‘yin faoliyati tafakkur idrok nutq bilish jarayoni дошкольный возраст умственное развитие деятельность игровая деятельность мышление восприятие речь познавательный процесс preschool age intellectual development activity play activity thinking perception speech cognitive process

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.006.art12/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Выготский Л. С. (1991). Педагогическая психология. Москва: Педагогика. 480 с
  2. Леонтьев А. Н. (1975). Деятельность. Сознание. Личность. Москва: Политиздат. 304 с
  3. Эльконин Д. Б. (1999). Психология детства. Москва: Академия. 384 с
  4. Piaget J. (2002). The Psychology of the Child. New York: Basic Books. 192 p
  5. Montessori M. (2005). The Montessori Method. New York: Barnes Noble
  6. Hasanboyeva O. (2020). Maktabgacha pedagogika. Toshkent: Fan va texnologiya. 352 b
  7. G‘oziev E. (2019). Yosh davrlari psixologiyasi. Toshkent: O‘qituvchi. 288 b
  8. Nishonova Z.T, Alimuhamedova, D. (2021). Bolalar psixologiyasi va uni o‘qitish metodikasi. Toshkent: Tafakkur. 240 b. 2-son, 2026-yil
  9. Usmonova M. (2022). Maktabgacha yoshdagi bolalarda bilish jarayonlarini rivojlantirishning pedagogik omillari. Maktabgacha ta’lim jurnali, 4(2), 56-63
  10. Qodirova F. (2023). O‘yin faoliyatining maktabgacha yoshdagi bolalar tafakkuriga ta’siri. Pedagogik mahorat, 6(1), 91-97
  11. Nurmatova D. (2021). Tasviriy faoliyat asosida bolalarda ijodiy va intellektual rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash. Uzluksiz ta’lim, 5(3), 44-50
  12. Смирнова Е. О. (2018). Дошкольная педагогика: развитие ребенка в деятельности. Санкт-Петербург: Питер. 256 с

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 2-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 2, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 2, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.006.art12
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
2181-4465
SonВыпускIssue
2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
101-108
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
maktabgacha yosh, aqliy rivojlanish, faoliyat, o‘yin faoliyati, tafakkur, idrok, nutq, bilish jarayoniдошкольный возраст, умственное развитие, деятельность, игровая деятельность, мышление, восприятие, речь, познавательный процессpreschool age, intellectual development, activity, play activity, thinking, perception, speech, cognitive process
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Raqamli iqtisodiyot sharoitida kichik biznes va tadbirkorlikni logistika tizimi orqali rivojlantirish Развитие малого бизнеса и предпринимательства посредством логистической системы в условиях цифровой экономики Developing small business and entrepreneurship through the logistics system in the digital economy Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · 142-149-b.Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · с. 142-149Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · pp. 142-149TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art14/ Maqola Статья Article Talabalarda emotsional introvertlikning namoyon bo‘lishiga ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri Влияние социальных сетей на проявление эмоциональной интровертированности у студентов The impact of social media on the manifestation of emotional introversion among students Sanayev Alisher Komiljon o‘g‘li · 2026 · 126-137-b.Санаев Алишер Комилжон ўғли · 2026 · с. 126-137Sanayev Alisher Komiljon o‘g‘li · 2026 · pp. 126-137TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art13/ Maqola Статья Article Inklyuziv ta’limdan inklyuziv jamiyatga oʻtishda maktab direktorlarining innovatsion boshqaruv salohiyatini takomillashtirish Совершенствование инновационного управленческого потенциала директоров школ в процессе перехода от инклюзивного образования к инклюзивному обществу Enhancing the innovative management capacity of school principals in the transition from inclusive education to an inclusive society Mo‘minov Sulton Akbar o‘g‘li · 2026 · 63-77-b.Mo‘minov Sulton Akbar o‘g‘li · 2026 · с. 63-77Mo‘minov Sulton Akbar o‘g‘li · 2026 · pp. 63-77TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art07/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/