ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Ontogenezda psixologik himoya mexanizmlarining rivojlanishi

Развитие психологических механизмов защиты в онтогенезе

Development of psychological defense mechanisms in ontogenesis

Parpiyeva Shaxnoza Abdullayevna

Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada shaxs ontogenezi jarayonida psixologik himoya mexanizmlarining shakllanishi, dinamikasi va rivojlanish qonuniyatlari tizimli ravishda tahlil qilingan. Inson ulgʻayishi davomida dastlabki ibtidoiy (inkor etish, proeksiya) himoya shakllaridan oliy va konstruktiv (sublimatsiya, ratsionalizatsiya) mexanizmlarga oʻtish bosqichlari yoritilgan. Tadqiqotda yosh inqirozlari, oilaviy tarbiya va ijtimoiy muhitning shaxs adaptiv imkoniyatlariga hamda himoya tizimlari transformatsiyasiga koʻrsatadigan taʼsiri ochib berilgan. Olingan xulosalar shaxsiy inqirozlarni bartaraf etish va psixokorreksiya ishlarini tashkil etishda muhim amaliy ahamiyatga ega.

В данной статье осуществляется системный анализ закономерностей формирования, динамики и развития психологических механизмов защиты в процессе онтогенеза личности. Рассматриваются этапы перехода от первичных примитивных форм защиты (отрицание, проекция) к более зрелым и конструктивным механизмам (сублимация, рационализация) по мере взросления человека. В исследовании особое внимание уделяется влиянию возрастных кризисов, семейного воспитания и социальной среды на трансформацию защитных систем и адаптивный потенциал личности. Полученные выводы имеют высокую практическую ценность для преодоления личностных кризисов и организации психокоррекционной работы.

This article provides a systematic analysis of the patterns of formation, dynamics, and development of psychological defense mechanisms throughout the process of personality ontogenesis. It highlights the stages of transition from initial primitive forms of defense (denial, projection) to higher and constructive mechanisms (sublimation, rationalization) as a person matures. The study emphasizes the influence of age-related crises, family upbringing, and the social environment on the transformation of defense systems and the adaptive potential of the individual. The findings hold significant practical value for overcoming personal crises and organizing psychocorrrective work.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: ontogenez psixologik himoya mexanizmlari shaxs rivojlanishi yosh inqirozlari ijtimoiy adaptatsiya destruktiv himoya intellektualizatsiya онтогенез психологические механизмы защиты развитие личности возрастные кризисы социальная адаптация деструктивная защита интеллектуализация ontogenesis psychological defense mechanisms personality development age crises social adaptation destructive defense intellectualization

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.006.art14/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Берн Р. (1986). «Развитие Я-концепции и воспитание». M.: Прогрес. – C.30- 36
  2. Василюк Ф. (1984). «Психология переживания». М.: Издательство Московского университета. – С.27-34
  3. Зейгарник Б. В. (1986). Патопсихология. М.: Издательство Московского университета. – C.163-164. 2-son, 2026-yil
  4. Cramer P. (2006). Protecting the Self: Defense Mechanisms in Action. – New York: Guilford Press. – 384 p
  5. Никольская И. М., Грановская Р. М. (2000). Психологическая защита у детей. – СПб.: Речь. – 507 с
  6. Plutchik R., Kellerman H., Conte H. R. (1979). Emotion: Theory, Research, and Experience: Volume 1, Theories of Emotion. New York: Academic Press, 1979. – P.229-257
  7. Романова Е. С., Гребенников Л. Р. (1996). Механизмы психологической защиты: Генезис, функционирование, диагностика. – 144 c
  8. Соколова Е. Т. (2007). Феномен психологической защиты // Вопросы психологии. – № 4. – C. 68-72
  9. Фрейд А. (1993). Психология Я и защитные механизмы. М.: Педагогика- Пресс. – 144 с
  10. Фромм У. (2020). “Бегство от свободы”. М.: Прогресс. – С.121-164

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 2-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 2, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 2, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.006.art14
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
2181-4465
SonВыпускIssue
2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
116-126
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
ontogenez, psixologik himoya mexanizmlari, shaxs rivojlanishi, yosh inqirozlari, ijtimoiy adaptatsiya, destruktiv himoya, intellektualizatsiyaонтогенез, психологические механизмы защиты, развитие личности, возрастные кризисы, социальная адаптация, деструктивная защита, интеллектуализацияontogenesis, psychological defense mechanisms, personality development, age crises, social adaptation, destructive defense, intellectualization
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Raqamli iqtisodiyot sharoitida kichik biznes va tadbirkorlikni logistika tizimi orqali rivojlantirish Развитие малого бизнеса и предпринимательства посредством логистической системы в условиях цифровой экономики Developing small business and entrepreneurship through the logistics system in the digital economy Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · 142-149-b.Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · с. 142-149Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · pp. 142-149TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art14/ Maqola Статья Article Talabalarda emotsional introvertlikning namoyon bo‘lishiga ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri Влияние социальных сетей на проявление эмоциональной интровертированности у студентов The impact of social media on the manifestation of emotional introversion among students Sanayev Alisher Komiljon o‘g‘li · 2026 · 126-137-b.Санаев Алишер Комилжон ўғли · 2026 · с. 126-137Sanayev Alisher Komiljon o‘g‘li · 2026 · pp. 126-137TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art13/ Maqola Статья Article Inklyuziv ta’limdan inklyuziv jamiyatga oʻtishda maktab direktorlarining innovatsion boshqaruv salohiyatini takomillashtirish Совершенствование инновационного управленческого потенциала директоров школ в процессе перехода от инклюзивного образования к инклюзивному обществу Enhancing the innovative management capacity of school principals in the transition from inclusive education to an inclusive society Mo‘minov Sulton Akbar o‘g‘li · 2026 · 63-77-b.Mo‘minov Sulton Akbar o‘g‘li · 2026 · с. 63-77Mo‘minov Sulton Akbar o‘g‘li · 2026 · pp. 63-77TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art07/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/