To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
X–XI asrlar Abbosiylar hukmronligi davri allomalaridan – Abulhasan Movardiyning ijtimoiy, siyosiy va huquqiy faoliyatiga bir nazar
Взгляд на общественную, политическую и правовую деятельность Абу-ль-Хасана аль-Маварди – учёного эпохи Аббасидов X–XI веков
A look at the social, political and legal activity of Abu al-Hasan al-Mawardi, a scholar of the Abbasid era (10th–11th centuries)
Jo‘rayev Ziyovuddin MuhitdinovichДжураев Зиёвуддин МухитдиновичJo‘rayev Ziyovuddin Muhitdinovich
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
“X–XI asrlar Abbosiylar hukmronligi davri allomalaridan – Abulhasan Movardiyning ijtimoiy, siyosiy va huquqiy faoliyatiga bir nazar” nomli ushbu ilmiy maqolada inqirozga yuz tutgan Arab xalifaligining Abbosiylar davri qisqacha tavsiflanadi. Abbosiy hukmdorlar bosh vazir Abulhasan Movardiy rahbarligida va o‘sha davr turklari bilan hamkorlikda bu xavfli vaziyatlarni muvaffaqiyatli yengib o‘tgani va bu ularga yaxshi natijalar bergani ta’kidlanadi. Xususan, Qodir Billoh va uning o‘g‘li Qoim Biamrilloh davrida mashhur faqih, jamiyatshunos, mufassir, adib bo‘lgan, siyosiy arbob, diplomat, qozi, taniqli elchi, adliya vaziri va bosh vazir sifatida ijtimoiy-siyosiy faoliyat yuritgan allomalar haqida qisqacha so‘z yuritiladi. Abulhasan Movardiyning Abbosiy xalifalarga maslahatchi sifatidagi ko‘rsatmalari, saltanat qurishdagi eng yangi nazariy va amaliy ta’limotlari hamda ilmiy merosi asosida buyuk saltanat siyosiy va huquqiy jihatdan asoslanib, jadal amalga oshirilgan. Tarix g‘ildiragining ijtimoiy barqarorligini ta’minlash, samarali jamoa va jamiyatlar yaratishga qaratilgan “Ahli sunna val-jamoa” mazhabiy tuzilmalarini rasmiylashtirish sa’y-harakatlari boshlangan. Abulhasan Movardiy jahon davlatchiligi tarixi va taraqqiyotida ilk bor ushbu ezgu maqsad yo‘lida turklardan G‘aznaviylar va Saljuqiylarga sultonlik maqomi berilishini asoslab bergan. Ularning adolatli hukmronligi uchun “Al-Ahkom as-sultoniyya val-valoyot ad-diniyya” (“Saltanat tuzish qoidalari va boshqaruv haqidagi ta’limotlar”) asarini yozgani hamda ularga saltanat qurish imkoniyati berilishi orqali Abbosiylar uchun barqarorlikka erishilgani tushuntiriladi.
В данной научной статье под названием «Взгляд на общественную, политическую и правовую деятельность Абулхасана Маварди, исследователя правления Аббасидов X–XI веков» кратко описывается период правления Аббасидов в Арабском халифате, который постепенно погружался в кризис. В то же время подчеркивается, что правители Аббасидов под руководством премьер-министра Абулхасана Маварди и в координации с турками того времени успешно преодолели эти опасные ситуации, что принесло им хорошие результаты. В частности, кратко упоминается, что Кадир Биллах и его сын Каим Биамриллах жили и работали в период Аббасидов: они были известными правоведами, социологами, комментаторами, писателями и занимались общественно-политической деятельностью: были политическими деятелями, дипломатами, судьями, известными послами, министрами юстиции и премьер-министрами. На основе указаний Абулхасана Маварди как советника халифов Аббасидов, новейших теоретических и практических учений по строительству империи и его научного наследия был политически и юридически обоснован и быстро воплощен в жизнь великолепный султанат. В этот короткий период Аббасиды были обречены на период полной стагнации. Начались усилия по формализации сектантских структур «Ахли сунна валь-джамаа», призванных обеспечить социальную стабильность колеса истории, создать эффективные сообщества и общества. Абулхасан Моварди обнаружил, что впервые в истории и развитии мировой государственности статус султаната был предоставлен Газневидам и Слуджикам турками на пути к этой благородной цели. За их праведное правление. Объясняется, что он написал труд «Аль-Ахком ас-султанийя валь-валайот ад-динийя» («Правила создания государства и учения об управлении») и что стабильность была достигнута Аббасидами, поскольку им была предоставлена возможность создать государство
This scientific article, titled "A Look at the Social, Political and Legal Activities of Abulhasan Mawardi, a Scholar of the Abbasid Rule of the 10th-11th Centuries," briefly describes the Abbasid period of the Arab Caliphate, which was collapsing into a crisis. At the same time, it is emphasized that the Abbasid rulers successfully overcame these dangerous situations under the leadership of Prime Minister Abulhasan Mawardi and in coordination with the Turks of that time, which brought good results to them. In particular, it is briefly mentioned that Qadir Billah and his son Qaim Biamrillah lived and worked during the Abbasid period: they were famous jurist, sociologist, commentator, writer, and worked in sociopolitical activities: as political figures, diplomats, judges, famous ambassadors, ministers of justice, and prime ministers. Based on Abulhasan Mawardi's instructions as an advisor to the Abbasid caliphs, the latest theoretical and practical teachings in empire building, and his scientific heritage, the magnificent sultanate was politically and legally proven and rapidly and rapidly implemented. During this short period, the Abbasids were doomed to experience a period of complete stagnation. Efforts aimed at formalizing the sectarian structures of "Ahli sunna wal-jama'a" aimed at ensuring the social stability of the wheel of history, creating effective communities and societies have begun. Abulhasan Movardi discovered that for the first time in the history and development of world statehood, the status of sultanate was given to the Ghaznavids and Slujikis from the Turks in the path of this noble goal. For their righteous reign it is explained that he wrote the work al- Ahkom al-sultaniyya wal-walayot ad-diniyya ("The rules of establishing a kingdom and the teachings of management") and that stability was gained for the Abbasids by giving them the opportunity to establish a kingdom
Annotatsiya tarjimasi nashriyot tomonidan qilingan, muallif matni emas.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Sulton saltanat xalifa hukmdor sulola ahkom mazhab huquq fiqh shari’at ta’limot va hokazo султан королевство халиф правитель династия постановления секта закон юриспруденция шариат доктрина и т Sultan kingdom caliph ruler dynasty rulings sect law jurisprudence Sharia doctrine etc
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap16/
Jo‘rayev Ziyovuddin Muhitdinovich. X–XI asrlar Abbosiylar hukmronligi davri allomalaridan – Abulhasan Movardiyning ijtimoiy, siyosiy va huquqiy faoliyatiga bir nazar // Turkiston ilk o‘rta asrlarda: tarix va tarixiy geografiya (VI–VIII va IX–XIII asrlar). Shamsiddin Kamoliddin ustozning 70 yillik yubiley konferensiyasi maqolalar to‘plami. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap16/
Джураев Зиёвуддин Мухитдинович. Взгляд на общественную, политическую и правовую деятельность Абу-ль-Хасана аль-Маварди – учёного эпохи Аббасидов X–XI веков // Туркестан в раннее Средневековье: история и историческая география (VI–VIII и IX–XIII века). Сборник статей юбилейной конференции к 70-летию профессора Шамсиддина Камолиддина. — Ташкент: Oriental University, 2025. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap16/
Jo‘rayev Ziyovuddin Muhitdinovich. A look at the social, political and legal activity of Abu al-Hasan al-Mawardi, a scholar of the Abbasid era (10th–11th centuries) // Turkestan in the Early Middle Ages: History and Historical Geography (6th–8th and 9th–13th Centuries). Proceedings of the Conference Marking the 70th Birthday of Professor Shamsiddin Kamoliddin. — Tashkent: Oriental University, 2025. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap16/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoX–XI asrlar Abbosiylar hukmronligi davri allomalaridan – Abulhasan Movardiyning ijtimoiy, siyosiy va huquqiy faoliyatiga bir nazarhttps://zenodo.org/records/23064847
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.003.pap16
- YilГодYear
- 2025
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Sulton, saltanat, xalifa, hukmdor, sulola, ahkom, mazhab, huquq, fiqh, shari’at, ta’limot va hokazoсултан, королевство, халиф, правитель, династия, постановления, секта, закон, юриспруденция, шариат, доктрина и тSultan, kingdom, caliph, ruler, dynasty, rulings, sect, law, jurisprudence, Sharia, doctrine, etc
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-11-20
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23064847
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059719



