ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

Xorazm o‘g‘uz shevalarida polisemiyaning vujudga kelishi

Возникновение полисемии в хорезмских огузских говорах

The emergence of polysemy in the Oghuz dialects of Khorezm

Suvonova Aziza, Sa’dullayeva MohiraСувонова Азиза, Садуллаева МохираSuvonova Aziza, Sa’dullayeva Mohira

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada oʻzbek tili dialektologiyasining qadimiy va noyob qatlamlarini oʻzida saqlab kelayotgan Xorazm oʻgʻuz shevalarining leksik-semantik va fonetik xususiyatlari kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — Xorazm oʻgʻuz shevalaridagi polisemiya (koʻp ma’nolilik) hodisasining namoyon boʻlish sabablari, soʻz ma’nosi taraqqiyoti va semantik oʻzgarishlarning ichki mexanizmlarini ilmiy jihatdan tahlil qilishdir. Ish jarayonida shevadagi soʻzlar Mahmud Koshgʻariy asarlari bilan qiyoslanib, ularning tarixiy ildizlari hamda bugungi kunda qoʻllanilish xususiyatlari aniqlandi. Tadqiqotda fonetik qisqarishlar, arxaik leksik qatlamning barqarorligi va tashqi til taʻsirlari polisemiyaning asosiy shakllanish omillari sifatida belgilandi

В данной статье комплексно исследуются лексико-семантические и фонетические особенности хорезмских огузских говоров, сохранивших в себе древние и уникальные пласты узбекской диалектологии. Основная цель исследования заключается в научном анализе причин проявления явления полисемии (многозначности) в хорезмских огузских говорах, развития значений слов и внутренних механизмов семантических изменений. В ходе работы слова данных говоров сопоставлялись с материалами трудов Махмуда Кашгари, в результате чего были выявлены их исторические корни, а также особенности современного употребления. В исследовании фонетические сокращения, устойчивость архаического лексического слоя и внешние языковые влияния определены как основные факторы формирования полисемии

This article provides a comprehensive study of the lexical-semantic and phonetic features of the Khorezm Oghuz dialects, which preserve ancient layers of the Uzbek language. The primary aim of the research is to scientifically analyze the causes of polysemy (multiple meanings) in these dialects, the development of word meanings, and the internal mechanisms of semantic change. During the research, words in the dialect were compared with the works of Mahmud Kashgari to identify their historical roots and current usage. Phonetic reductions, the stability of the archaic lexical layer, and external linguistic influences were identified as the main factors in the formation of polysemy

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Xorazm oʻgʻuz shevalari polisemiya koʻp ma’nolilik leksik-semantik fonetik qisqarish tarixiy leksika Mahmud Koshgʻariy dialektologiya arxaizm хорезмские огузские говоры полисемия многозначность лексико-семантика фонетическое сокращение историческая лексика Махмуд Кашгари диалектология архаизм Khorezm Oghuz dialects polysemy multiple meanings lexical semantics phonetic reduction historical lexicon Mahmud Kashgari dialectology archaism

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap04/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Abdullayev F. Oʻzbek tili oʻgʻuz shevalari. – Toshkent: Fan nashriyoti, 1967. – B. 12–45
  2. Ashirboyev S. Oʻzbek dialektologiyasi. – Toshkent: Navroʻz, 2017. – B. 89–112
  3. Bozorova M. J., Karimovna V. A., Mahmudiyeva Sh. F. Oʻzbek dialektologiyasi. – Toshkent, 2021. – B. 56–78
  4. Koshgʻariy M. Devonu lugʻotit turk. I–III jildlar. – Toshkent: Fan, 1960–1963
  5. Mirzayev M., Kononov A., Karimov S. Oʻzbek shevashunosligi. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1978. – B. 104–130
  6. Sa’dullayeva M.S. Oʻzbek shevalarida polisemiya (oʻgʻuz lahjasi misolida). (f.f.f.d. (PhD) dissertatsiyasi). Jizzax, 2025. 170 b
  7. Tojimamatova H. Oʻzbek shevalari leksikasining lingvistik tahlili // unilibrary.uz. – 2023. – B. 15–20
  8. Yoqub S. Oʻzbek dialektologiyasi: Xorazm shevalari fonetikasi va grammatikasi. – Toshkent: Fan, 2010. – B. 77–102
  9. Yoʻldoshev B. Oʻzbek tilshunosligi: leksikologiya va semantika. – Toshkent: Akademiya, 2015. – B. 34–56. 18

Tarkibida:Входит в:Part of: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2026.001.pap04
YilГодYear
2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
15-18
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Xorazm oʻgʻuz shevalari, polisemiya, koʻp ma’nolilik, leksik-semantik, fonetik qisqarish, tarixiy leksika, Mahmud Koshgʻariy, dialektologiya, arxaizmхорезмские огузские говоры, полисемия, многозначность, лексико-семантика, фонетическое сокращение, историческая лексика, Махмуд Кашгари, диалектология, архаизмKhorezm Oghuz dialects, polysemy, multiple meanings, lexical semantics, phonetic reduction, historical lexicon, Mahmud Kashgari, dialectology, archaism
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-05-13
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper O‘zbek tili terminologiyasida o‘zlashma so‘zlarning o‘rni va ularning semantik o‘zgarishi xususida О месте заимствованных слов в терминологии узбекского языка и их семантических изменениях On the place of loanwords in Uzbek terminology and their semantic change Abduhamidova Gulnoza · 2026 · 6-8-b.Абдухамидова Гулноза · 2026 · с. 6-8Abduhamidova Gulnoza · 2026 · pp. 6-8TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap01/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Rus va o‘zbek tillaridagi tabu leksikaning tarjimada berilishi: lingvokognitiv va madaniy moslashuv muammolari Передача табуированной лексики русского и узбекского языков в переводе: лингвокогнитивные и культурно-адаптационные проблемы Rendering taboo vocabulary of Russian and Uzbek in translation: linguocognitive and cultural adaptation problems Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · 258-262-b.Юсупова Шохсанам Мирзали кизи · 2026 · с. 258-262Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · pp. 258-262TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap56/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Ta’lim tizimining transformatsiyasi: an’analardan innovatsiyalarga Трансформация системы образования: от традиций к инновациям Transformation of the education system: from traditions to innovations Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · 293-298-b.Рузметова Хилола Абдушариповна, Моминова Мадина Шукурулла кизи · 2026 · с. 293-298Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · pp. 293-298TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap63/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mustag‘firiy hadis qabul qilib olish va yetkazishda qo‘llagan so‘zlar tahlili Анализ слов, употребляемых аль-Мустагфири при получении и передаче хадисов An analysis of the terms used by al-Mustaghfiri in receiving and transmitting hadith Mirzayev Bahodir · 2026 · 288-292-b.Мирзаев Баходир · 2026 · с. 288-292Mirzayev Bahodir · 2026 · pp. 288-292TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap62/