To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
Xorazm o‘g‘uz shevalarida polisemiyaning vujudga kelishi
Возникновение полисемии в хорезмских огузских говорах
The emergence of polysemy in the Oghuz dialects of Khorezm
Suvonova Aziza, Sa’dullayeva MohiraСувонова Азиза, Садуллаева МохираSuvonova Aziza, Sa’dullayeva Mohira
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada oʻzbek tili dialektologiyasining qadimiy va noyob qatlamlarini oʻzida saqlab kelayotgan Xorazm oʻgʻuz shevalarining leksik-semantik va fonetik xususiyatlari kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — Xorazm oʻgʻuz shevalaridagi polisemiya (koʻp ma’nolilik) hodisasining namoyon boʻlish sabablari, soʻz ma’nosi taraqqiyoti va semantik oʻzgarishlarning ichki mexanizmlarini ilmiy jihatdan tahlil qilishdir. Ish jarayonida shevadagi soʻzlar Mahmud Koshgʻariy asarlari bilan qiyoslanib, ularning tarixiy ildizlari hamda bugungi kunda qoʻllanilish xususiyatlari aniqlandi. Tadqiqotda fonetik qisqarishlar, arxaik leksik qatlamning barqarorligi va tashqi til taʻsirlari polisemiyaning asosiy shakllanish omillari sifatida belgilandi
В данной статье комплексно исследуются лексико-семантические и фонетические особенности хорезмских огузских говоров, сохранивших в себе древние и уникальные пласты узбекской диалектологии. Основная цель исследования заключается в научном анализе причин проявления явления полисемии (многозначности) в хорезмских огузских говорах, развития значений слов и внутренних механизмов семантических изменений. В ходе работы слова данных говоров сопоставлялись с материалами трудов Махмуда Кашгари, в результате чего были выявлены их исторические корни, а также особенности современного употребления. В исследовании фонетические сокращения, устойчивость архаического лексического слоя и внешние языковые влияния определены как основные факторы формирования полисемии
This article provides a comprehensive study of the lexical-semantic and phonetic features of the Khorezm Oghuz dialects, which preserve ancient layers of the Uzbek language. The primary aim of the research is to scientifically analyze the causes of polysemy (multiple meanings) in these dialects, the development of word meanings, and the internal mechanisms of semantic change. During the research, words in the dialect were compared with the works of Mahmud Kashgari to identify their historical roots and current usage. Phonetic reductions, the stability of the archaic lexical layer, and external linguistic influences were identified as the main factors in the formation of polysemy
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Xorazm oʻgʻuz shevalari polisemiya koʻp ma’nolilik leksik-semantik fonetik qisqarish tarixiy leksika Mahmud Koshgʻariy dialektologiya arxaizm хорезмские огузские говоры полисемия многозначность лексико-семантика фонетическое сокращение историческая лексика Махмуд Кашгари диалектология архаизм Khorezm Oghuz dialects polysemy multiple meanings lexical semantics phonetic reduction historical lexicon Mahmud Kashgari dialectology archaism
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap04/
Suvonova Aziza, Sa’dullayeva Mohira. Xorazm o‘g‘uz shevalarida polisemiyaning vujudga kelishi // Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami. — Toshkent: Science and Innovation, 2026. — B. 15-18. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap04/
Сувонова Азиза, Садуллаева Мохира. Возникновение полисемии в хорезмских огузских говорах // Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции. — Ташкент: Science and Innovation, 2026. — С. 15-18. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap04/
Suvonova Aziza, Sa’dullayeva Mohira. The emergence of polysemy in the Oghuz dialects of Khorezm // Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference. — Tashkent: Science and Innovation, 2026. — pp. 15-18. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap04/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Abdullayev F. Oʻzbek tili oʻgʻuz shevalari. – Toshkent: Fan nashriyoti, 1967. – B. 12–45
- Ashirboyev S. Oʻzbek dialektologiyasi. – Toshkent: Navroʻz, 2017. – B. 89–112
- Bozorova M. J., Karimovna V. A., Mahmudiyeva Sh. F. Oʻzbek dialektologiyasi. – Toshkent, 2021. – B. 56–78
- Koshgʻariy M. Devonu lugʻotit turk. I–III jildlar. – Toshkent: Fan, 1960–1963
- Mirzayev M., Kononov A., Karimov S. Oʻzbek shevashunosligi. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1978. – B. 104–130
- Sa’dullayeva M.S. Oʻzbek shevalarida polisemiya (oʻgʻuz lahjasi misolida). (f.f.f.d. (PhD) dissertatsiyasi). Jizzax, 2025. 170 b
- Tojimamatova H. Oʻzbek shevalari leksikasining lingvistik tahlili // unilibrary.uz. – 2023. – B. 15–20
- Yoqub S. Oʻzbek dialektologiyasi: Xorazm shevalari fonetikasi va grammatikasi. – Toshkent: Fan, 2010. – B. 77–102
- Yoʻldoshev B. Oʻzbek tilshunosligi: leksikologiya va semantika. – Toshkent: Akademiya, 2015. – B. 34–56. 18
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2026.001.pap04
- YilГодYear
- 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 15-18
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Xorazm oʻgʻuz shevalari, polisemiya, koʻp ma’nolilik, leksik-semantik, fonetik qisqarish, tarixiy leksika, Mahmud Koshgʻariy, dialektologiya, arxaizmхорезмские огузские говоры, полисемия, многозначность, лексико-семантика, фонетическое сокращение, историческая лексика, Махмуд Кашгари, диалектология, архаизмKhorezm Oghuz dialects, polysemy, multiple meanings, lexical semantics, phonetic reduction, historical lexicon, Mahmud Kashgari, dialectology, archaism
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-05-13
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24



