To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada oʻzbek tilidagi oʻzlashma qoʻshimchalarning lingvistik tabiati, ularning kelib chiqishi va soʻz yasash tizimidagi oʻrni tahlil qilinadi. Tadqiqotda forstojik, arab va rus tillaridan oʻzlashgan affiksal birliklar qiyosiy jihatdan oʻrganilib, ularning funksional xususiyatlari ochib beriladi. Xususan, fors-tojik tilidan oʻzlashgan qoʻshimchalarning oʻzbek tilida faol derivatsion vosita sifatida ishtirok etishi, arab va rus tillaridan kirib kelgan birliklarning esa asosan tayyor leksema sifatida qoʻllanishi ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, affiksoid tushunchasi doirasida -xona, -noma kabi birliklarning oraliq maqomi izohlanadi hamda orfografiya va soʻz yasalishi oʻrtasidagi tafovutlar tahlil qilinadi. Maqolada sinxron va diaxron yondashuvlar asosida oʻzlashma birliklarni tasniflash masalasiga aniqlik kiritiladi
В статье анализируются языковая природа, происхождение и роль заимствованных аффиксов в узбекском языке. Сопоставительно рассматриваются аффиксальные единицы, заимствованные из персидско-таджикского, арабского и русского языков, выявляются их функциональные особенности. Показано, что персидско-таджикские аффиксы активно участвуют в узбекском словообразовании, тогда как арабские и русские элементы используются в основном как готовые лексические единицы, а не продуктивные средства деривации. Для объяснения промежуточного статуса таких единиц, как -xona и -noma, привлекается понятие аффиксоида; критически рассматриваются расхождения между орфографией и словообразованием. Уточняется классификация заимствованных элементов на основе синхронного и диахронного подходов.
This article analyzes the linguistic nature, origin, and role of borrowed affixes in the Uzbek language. The study comparatively examines affixal units borrowed from Persian-Tajik, Arabic, and Russian, highlighting their functional characteristics. In particular, it demonstrates that Persian-Tajik affixes actively participate in word formation in Uzbek, whereas Arabic and Russian elements are mainly used as ready-made lexical units rather than productive derivational means. The concept of affixoids is discussed to explain the intermediate status of units such as -xona and -noma, and the discrepancies between orthography and word formation are critically addressed. The paper also clarifies the classification of borrowed elements based on synchronic and diachronic approaches
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: oʻzlashma qoʻshimcha affiksoid soʻz yasalishi derivatsiya grammatiklashuv заимствованный аффикс аффиксоид словообразование деривация грамматикализация borrowed affix affixoid word formation derivation grammaticalization
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap10/
Nazokat. O‘zbek tilidagi ba’zi o‘zlashma qo‘shimchalar xususida // Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami. — Toshkent: Science and Innovation, 2026. — B. 61-65. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap10/
Назокат. О некоторых заимствованных аффиксах в узбекском языке // Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции. — Ташкент: Science and Innovation, 2026. — С. 61-65. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap10/
Nazokat. On some borrowed affixes in Uzbek // Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference. — Tashkent: Science and Innovation, 2026. — pp. 61-65. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap10/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Oʻzbek tilining izohli lugʻati.–Toshkent:. Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006-2008
- Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I,II,III tom).-Toshkent: Universitet, 2000
- Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy oʻzbek tili. –Toshkent:. Universitet, 2000
- Hojiyev A. Oʻzbek tili soʻz yasalishi. –Toshkent:.Oʻqituvchi, 1989
- Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G. va b.Hozirgi oʻzbek adabiy tili. –Toshkent:. Fan va texnologiya, 2009
- Sapayev Q. Hozirgi oʻzbek adabiy tili. –Toshkent, 2009 65
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2026.001.pap10
- YilГодYear
- 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 61-65
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- oʻzlashma qoʻshimcha, affiksoid, soʻz yasalishi, derivatsiya, grammatiklashuvзаимствованный аффикс, аффиксоид, словообразование, деривация, грамматикализацияborrowed affix, affixoid, word formation, derivation, grammaticalization
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-05-13
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24



