ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

O‘zbek tilidagi ba’zi o‘zlashma qo‘shimchalar xususida

О некоторых заимствованных аффиксах в узбекском языке

On some borrowed affixes in Uzbek

NazokatНазокатNazokat

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada oʻzbek tilidagi oʻzlashma qoʻshimchalarning lingvistik tabiati, ularning kelib chiqishi va soʻz yasash tizimidagi oʻrni tahlil qilinadi. Tadqiqotda forstojik, arab va rus tillaridan oʻzlashgan affiksal birliklar qiyosiy jihatdan oʻrganilib, ularning funksional xususiyatlari ochib beriladi. Xususan, fors-tojik tilidan oʻzlashgan qoʻshimchalarning oʻzbek tilida faol derivatsion vosita sifatida ishtirok etishi, arab va rus tillaridan kirib kelgan birliklarning esa asosan tayyor leksema sifatida qoʻllanishi ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, affiksoid tushunchasi doirasida -xona, -noma kabi birliklarning oraliq maqomi izohlanadi hamda orfografiya va soʻz yasalishi oʻrtasidagi tafovutlar tahlil qilinadi. Maqolada sinxron va diaxron yondashuvlar asosida oʻzlashma birliklarni tasniflash masalasiga aniqlik kiritiladi

В статье анализируются языковая природа, происхождение и роль заимствованных аффиксов в узбекском языке. Сопоставительно рассматриваются аффиксальные единицы, заимствованные из персидско-таджикского, арабского и русского языков, выявляются их функциональные особенности. Показано, что персидско-таджикские аффиксы активно участвуют в узбекском словообразовании, тогда как арабские и русские элементы используются в основном как готовые лексические единицы, а не продуктивные средства деривации. Для объяснения промежуточного статуса таких единиц, как -xona и -noma, привлекается понятие аффиксоида; критически рассматриваются расхождения между орфографией и словообразованием. Уточняется классификация заимствованных элементов на основе синхронного и диахронного подходов.

This article analyzes the linguistic nature, origin, and role of borrowed affixes in the Uzbek language. The study comparatively examines affixal units borrowed from Persian-Tajik, Arabic, and Russian, highlighting their functional characteristics. In particular, it demonstrates that Persian-Tajik affixes actively participate in word formation in Uzbek, whereas Arabic and Russian elements are mainly used as ready-made lexical units rather than productive derivational means. The concept of affixoids is discussed to explain the intermediate status of units such as -xona and -noma, and the discrepancies between orthography and word formation are critically addressed. The paper also clarifies the classification of borrowed elements based on synchronic and diachronic approaches

Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: oʻzlashma qoʻshimcha affiksoid soʻz yasalishi derivatsiya grammatiklashuv заимствованный аффикс аффиксоид словообразование деривация грамматикализация borrowed affix affixoid word formation derivation grammaticalization

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap10/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Oʻzbek tilining izohli lugʻati.–Toshkent:. Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006-2008
  2. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I,II,III tom).-Toshkent: Universitet, 2000
  3. Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy oʻzbek tili. –Toshkent:. Universitet, 2000
  4. Hojiyev A. Oʻzbek tili soʻz yasalishi. –Toshkent:.Oʻqituvchi, 1989
  5. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G. va b.Hozirgi oʻzbek adabiy tili. –Toshkent:. Fan va texnologiya, 2009
  6. Sapayev Q. Hozirgi oʻzbek adabiy tili. –Toshkent, 2009 65

Tarkibida:Входит в:Part of: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2026.001.pap10
YilГодYear
2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
61-65
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
oʻzlashma qoʻshimcha, affiksoid, soʻz yasalishi, derivatsiya, grammatiklashuvзаимствованный аффикс, аффиксоид, словообразование, деривация, грамматикализацияborrowed affix, affixoid, word formation, derivation, grammaticalization
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-05-13
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper O‘zbek tili terminologiyasida o‘zlashma so‘zlarning o‘rni va ularning semantik o‘zgarishi xususida О месте заимствованных слов в терминологии узбекского языка и их семантических изменениях On the place of loanwords in Uzbek terminology and their semantic change Abduhamidova Gulnoza · 2026 · 6-8-b.Абдухамидова Гулноза · 2026 · с. 6-8Abduhamidova Gulnoza · 2026 · pp. 6-8TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap01/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Rus va o‘zbek tillaridagi tabu leksikaning tarjimada berilishi: lingvokognitiv va madaniy moslashuv muammolari Передача табуированной лексики русского и узбекского языков в переводе: лингвокогнитивные и культурно-адаптационные проблемы Rendering taboo vocabulary of Russian and Uzbek in translation: linguocognitive and cultural adaptation problems Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · 258-262-b.Юсупова Шохсанам Мирзали кизи · 2026 · с. 258-262Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · pp. 258-262TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap56/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Ta’lim tizimining transformatsiyasi: an’analardan innovatsiyalarga Трансформация системы образования: от традиций к инновациям Transformation of the education system: from traditions to innovations Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · 293-298-b.Рузметова Хилола Абдушариповна, Моминова Мадина Шукурулла кизи · 2026 · с. 293-298Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · pp. 293-298TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap63/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mustag‘firiy hadis qabul qilib olish va yetkazishda qo‘llagan so‘zlar tahlili Анализ слов, употребляемых аль-Мустагфири при получении и передаче хадисов An analysis of the terms used by al-Mustaghfiri in receiving and transmitting hadith Mirzayev Bahodir · 2026 · 288-292-b.Мирзаев Баходир · 2026 · с. 288-292Mirzayev Bahodir · 2026 · pp. 288-292TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap62/