ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Autizm spektri buzilishi kuzatilgan bolalar boshlang‘ich umumta’lim maktabida muvaffaqiyatli ta’ lim olishining asosiy shartlari: Ota-onalar tajribasi

Предпосылки успешного образования детей с расстройствами аутистического спектра в начальной общеобразовательной школе: Опыт родителей

Prerequisites for the successful education of children with autism spectrum disorders in a primary comprehensive school: the experience of parents

Lekerova Gulsim Zhanabergenovna, Yessirkepova Uldanay RustembekyzyЛекерова Гульсим Жанабергеновна, Ессиркепова Улданай РустембекызыLekerova Gulsim Zhanabergenovna, Yessirkepova Uldanay Rustembekyzy

Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada ota-onalarning tajribasiga asoslanib, boshlang‘ich umumta'lim maktabida autizm spektri buzilgan bolalarni (ASD) muvaffaqiyatli o‘qitish uchun zarur shart -sharoitlar aniqlanadi. Sifatli tadqiqot natijalari shuni k o‘rsatdiki, ASD bilan kasallangan bolalarni muvaffaqiyatli ta’lim olishlari uchun bir qator muhim omillar mavjud. Birinchidan, ota -onalarning farzandining nogironligini qabul qilishi va ulardagi ochiqlik hissi juda muhimdir, chunki bu farzandning ta’lim jarayoniga samarali jalb qilinishini ta’minlaydi. Ikkinchidan, bolada ASD tashxisi mavjudligi , maktabning bu bolalarni qabul qilishga tayyorligini ta’minlaydi. Maktabga tayyorlik ham muhim ahamiyatga ega, chunki bu bolalarning ijtimoiy va akademik moslashuvini osonlashtiradi. Ta'kidlab o‘tish lozimki, ota -onalar va maktab o‘rtasidagi hamkorlik bolaning ta’lim jarayoniga hamda maktabga moslashishiga e’tibor qaratishda muhim rol o‘ynaydi. Shuningdek, qulay ta'lim muhitini yaratish va sinf ichidagi holatlarni yaxshilash ASD bilan kasallangan bolalarning muvaffaqiyatli o‘qishida muhim shart - sharoitlard ir. Ushbu tadqiqot ASD bilan kasallangan bolalar uchun samarali ta'lim modelini ishlab chiqishda metodologik asos b o‘lib xizmat qilishi mumkin.

В данной статье на основе опыта родителей определяются необходимые условия для успешного обучения детей с расстройством аутистического спектра (РАС) в начальной общеобразовательной школе. Результаты качественного исследования показывают, что для успешного получения образования детьми с РАС существует несколько важных факторов. Во-первых, принятие родителями инвалидности своего ребенка и их открытость играют очень значительную роль, так как это обеспечивает эффективное вовлечение ребенка в учебный процесс. Во-вторых, наличие диагноза РАС у ребенка способствует готовности школы к приему таких детей. Также важным аспектом является готовность к школе, поскольку она облегчает социальное и академическое адаптирование ребенка. Следует отметить, что сотрудничество между родителями и школой играет важную роль в процессе обучения ребенка и в акцентировании внимания на его адаптации в школьной среде. Кроме того, создание комфортной учебной среды и улучшение обстановки в классе являются важными условиями для у спешного обучения детей с РАС. Данное исследование может послужить методологической основой для разработки эффективной модели обучения для детей с расстройствами аутистического спектра.

This article identifies the necessary conditions for successfully teaching children with Autism Spectrum Disorder (ASD) in primary general education schools, based on the experiences of parents. The qualitative research findings indicate that several critical factors are essential for the successful education of children with ASD. First, it is crucial for parents to accept their child's disability and have an open mindset, as this ensures the child's effective engagement in the educational process. Second, the existence of an ASD diagnosis facilitates the school's readiness to accommodate these children. School readiness is also of significant importance, as it eases the social and academic adaptation of these children. It is worth noting that collaboration between parents and the school plays a vital role in focusing on the child's education and adaptation to the school environment. Additionally, creating a supportive learning environment and improving classroom conditions are essential prerequisites for the successful education of children with ASD. This research can serve as a methodological foundation for developing effective educational models for children with Autism Spectrum Disorder.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: autizm spektrining buzilishi inklyuziv ta’lim boshlang‘ich maktab ota-onalar tajribasi расстройство аутистического спектра инклюзивное образование начальная школа опыт родителей autism spectrum disorder inclusive education primary school parents’ experience

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.006.art14/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Newschaffer C.J., Croen L.A., Daniels J. et al. (2007) The epidemiology ofautism spectrum disorders // Ann. Rev. Public Health. vol. 28: 235-258
  2. Eksperti: v Kazaxstane detey s autizmom v 15 raz bolshe, chem pokazivaet statistika (2020) (In Russian) https://forbes.kz//life/ekspertyi_v_kazahstane_detey_s_autizmom_v_15_raz_bolshe_ chem_pokazyivaet_statistika/
  3. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5). Washington, DC: American Psychiatric Association. https://doi.org/10.1007/springerreference_179660
  4. Brodzeller, K. L., Ottley, J. R., Jung, J., & Coogle, C. G. (2018). Interventions and Adaptations for Children with Autism Spectrum Disorder in Inclusive Early Childhood Settings. Early Childhood Education Journal, 46, 277-286. https:// doi.org/10.1007/s10643-017-0859-5
  5. Ruškus, J. (2020). Klausimai ir iššūkiai dėl negalią turinčių vaikų teisės mokytis įtraukiojo ugdymo sąlygomis Lietuvoje [Right to inclusive education for children with disabilities at stake in Lithuania]. Specialusis ugdymas [Special Education], 1(41), 10-52. https://doi.org/10.21277/se.v1i41.526 (In Lithuanian)
  6. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, Quantitative and mixed methods approaches. London: Sage
  7. Hastings, R. P. (2003). Practitioner review: Supporting the training of teachers to work with pupils with autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 44(8), 1050-1054. DOI: 10.1111/1469-7610.00198
  8. Mason, D. A., & Brown, T. (2013). Educating students with autism spectrum disorder in the general education classroom: Strategies for teachers. Interventions in School and Clinic, 48(2), 71-77. DOI: 10.1177/1053451212439846
  9. Schertz, H. H. (2012). The effects of autism on the education and well-being of students in the general education classroom. International Review of Autism and Neurodevelopmental Disorders, 2(1), 35-54. DOI: 10.1016/B978-0-12-384978- 3.00102-1
  10. Waddington, H. (2003). Supporting inclusion of students with autism in the general education classroom: The role of teacher training. International Journal of Inclusive Education, 7(5), 455-465. DOI: 10.1080/1360311022000044444

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 1-son, 2024 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 1, 2024 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 1, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.006.art14
DOI
10.1080/1360311022000044444
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
2181-4465
SonВыпускIssue
1-son (1), 2024№ 1 (1), 2024No. 1 (1), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
124-132
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
autism spectrum disorder, inclusive education, primary school, parents’ experienceрасстройство аутистического спектра, инклюзивное образование, начальная школа, опыт родителейautism spectrum disorder, inclusive education, primary school, parents’ experience
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-04-04
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Raqamli iqtisodiyot sharoitida kichik biznes va tadbirkorlikni logistika tizimi orqali rivojlantirish Развитие малого бизнеса и предпринимательства посредством логистической системы в условиях цифровой экономики Developing small business and entrepreneurship through the logistics system in the digital economy Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · 142-149-b.Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · с. 142-149Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · pp. 142-149TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art14/ Maqola Статья Article Talabalarda akademik prokrastinatsiyani kamaytirishning psixologik determinantlari Психологические детерминанты снижения академической прокрастинации у студентов Psychological determinants of reducing academic procrastination among students Odilbekov Mansurbek Maxmudjon oʻgʻli · 2026 · 108-117-b.Одилбеков Мансурбек Махмуджон угли · 2026 · с. 108-117Odilbekov Mansurbek Maxmudjon oʻgʻli · 2026 · pp. 108-117TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art11/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/ Maqola Статья Article Gapning til birligi, ifodaning esa nutq birligi sifatidagi lingyistik tahlili Лингвистический анализ предложения как единицы языка и высказывания как единицы речи A linguistic analysis of the sentence as a unit of language and the utterance as a unit of sreech Усманова Шоира, Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 24-32-b.Усманова Шоира, Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 24-32Усманова Шоира, Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 24-32TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art03/