Maqola Статья Article
Abdulla Nosirov daftarlari asosida haj guvohnomalari tahlili
Анализ свидетельств хаджа на основе тетрадей Абдуллы Носирова
Analysis of hajj certificates based on Abdulla Nosirov’s notebooks
Nasirillayeva Nodirabegim Furqat qiziНасириллаева Нодирабегим Фуркат кизиNasirillayeva Nodirabegim Furqat qizi
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada XX asrga oid haj va umra guvohnomalari diniy - huquqiy hujjat sifatida tarixiy-nazariy tahlil etilgan. Asosiy manba sifatida Abdulla Nosirov tomonidan toʻplangan va hozirda Sharqshunoslik instituti fondida saqlanayotgan “Bosma xatlar va rasmlar” toʻplamidagi hujjatlar oʻrganildi. Ular orasida haj badali uchun berilgan vakolatnomalar, umra safariga oid tasdiqnomalar va boshqa diniy hujjatlarning mazmuni, shakli, yozuv uslubi, tili hamda grafikasiga alohida eʼtibor qaratilgan. Tadqiqot davomida bu guvohnomalarda qoʻllanilgan diniy ifodalar, formulalar, islom huquqiy tafakkuridagi muayyan andozalarga muvofiqligi yoritib berildi. Ushbu hujjatlar haj amallarining rasmiylashtirilish tarixini, diniy- maʼnaviy merosni, islomiy matbaachilikning shakllanish bosqichlarini oʻrganishda muhim manba ekanligi asoslangan. Maqola sharq manbalarini oʻrganishda kompleks yondashuv zarurligini yana bir bor tasdiqlaydi.
В данной статье проводится историко-теоретический анализ свидетельств о хадже и умре ХХ века как религиозно-правовых документов. Основным источником послужили документы из собрания «Печатные письма и изображения», собранного Абдуллой Носировым и хранящегося в настоящее время в фонде Института востоковедения. Особое внимание уделено содержанию, форме, стилю письма, языку и графическому оформлению этих документов, среди которых доверенности, выданные для совершения хаджа от имени другого лица, свидетельства о путешествиях на умру и другие религиозные документы. В ходе исследования освещается соответствие этих свидетельств религиозным выражениям, формулам и определённым шаблонам исламской правовой мысли. Обосновывается значимость данных документов как важных источников для изучения истории оформления обрядов хаджа, религиозно-духовного наследия и этапов формирования исламской книгопечатной традиции. Статья подтверждает необходимость комплексного подхода при изучении восточных источников.
This article provides a historical-theoretical analysis of Hajj and Umrah certificates from the 20th century as religious-legal documents. The primary source material consists of documents from the collection “Printed Letters and Images,” compiled by Abdulla Nosirov and currently preserved in the archives of the Institute of Oriental Studies. Particular attention is given to the content, form, writing style, language, and graphic design of these documents, which include powers of attorney issued for Hajj substitution, certificates related to Umrah journeys, and other religious documents. The study highlights the compliance of these certificates with specific religious expressions, formulas, and patterns within Islamic legal thought. The analysis substantiates the significance of these documents as key sources for studying the formalization history of Hajj practices, religious-spiritual heritage, and the developmental stages of Islamic printing. The article reaffirms the necessity of a comprehensive approach in the study of Eastern sources.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Abdulla Nosirov badal esdalik guvohnoma haj hujjat sharq manbalari umra Абдулла Насиров бадал памятка сертификат хадж документ Восточные источники умра Abdulla Nosirov badal memoir certificate Hajj document Eastern sources Umrah
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art10/
Nasirillayeva Nodirabegim Furqat qizi. Abdulla Nosirov daftarlari asosida haj guvohnomalari tahlili // Al-Buxoriy. — 2025. — 2-son (2). — B. 101-111. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art10/
Насириллаева Нодирабегим Фуркат кизи. Анализ свидетельств хаджа на основе тетрадей Абдуллы Носирова // Ал-Бухорий. — 2025. — № 2 (2). — С. 101-111. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art10/
Nasirillayeva Nodirabegim Furqat qizi. Analysis of hajj certificates based on Abdulla Nosirov’s notebooks // Al-Bukhari. — 2025. — No. 2 (2). — pp. 101-111. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art10/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Holy Quran. – Madina: King Fahd Complex for the Printing of the Holy Quran, 2024
- Luitgard Mols. (2015). Souvenir, testimony, and device for Instruction: late nineteenth and early twentieth-century printed Hajj certificates // Hajj. Global Interactions through Pilgrimage / Edited by Marjo Buitelaar and Luitgard Mols. Mededelingen van het Rijksmuseum voor Volkenkunde N. 43. National Museum of Ethnology. Published by Sidestone Press. – 186 p
- Nosirov A. Bosma xatlar va rasmlar – Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti Asosiy fondi qoʻlyozmasi. № 13480
- Tanіeva G. (2021). XVI-XIX asr birinchi yarmida Oʻrta Osiyo xalqlarining haj ziyorati tarixi. Monografiya. – Toshkent: “Oʻzkitob savdo nashriyot matbaa ijodiy uyi”
- Oʻzbekiston Milliy Arxivi. 323-fond, 2-roʻyxat, 103-yigʻma jild
- Хўжаева У. (2002). А. Носиров дафтарлари. Ўзбек матбуоти тарихини ўрганишда муҳим манба. // “Шарқшунослик” журнали, № 11
- https://exhibits.qnl.qa/en/hajj-certificates/
- https://www.bl.uk. 11 Masalan, shaxsiy fondlardan sanalgan Xaliliy kolleksiyasidagi haj guvohnomalarining faqat ba’zilaridagina ziyoratchilarning ismlari yozib qo‘shilgan. Bu holat ularning nafaqat hujjat, balki esdalik yoki ko‘rgazmali vosita sifatida ham ishlatilganini ko‘rsatadi. Qarang: https://www.khalilicollections.org/?s=certificate. TARIX Al-BUXORIY 2-son, 2025-yil
- https://www.khalilicollections.org/all-collections/hajj-and-the-arts-ofpilgrimage/
- https://www.bnf.fr/en
- https://www.baytalfann.com/post/hajj-certificates-a-beautiful-history
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoAbdulla Nosirov daftarlari asosida haj guvohnomalari tahlilihttps://zenodo.org/records/23061641
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.001.art10
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 101-111
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Abdulla Nosirov, badal, esdalik, guvohnoma, haj, hujjat, sharq manbalari, umraАбдулла Насиров, бадал, памятка, сертификат, хадж, документ, Восточные источники, умраAbdulla Nosirov, badal, memoir, certificate, Hajj, document, Eastern sources, Umrah
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-08-17
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-13
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23061641
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059315
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



