Maqola Статья Article
Xarakter aksentuatsiyasi va uning ijtimoiy moslashuvga ta’siri
Акцентуация характера и её влияние на социальную адаптацию
Character accentuation and its impact on social adaptation
O‘rozaliyeva O‘lmasoy Kubay qiziУрозалиева Улмасой Кубай кизиO‘rozaliyeva O‘lmasoy Kubay qizi
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Xarakter aksentuatsiyasi – shaxsning sog‘lomlik va patologiya chegarasidagi o‘ziga xos xulq-atvor urg‘usi bo‘lib, ayrim xarakter xususiyatlarining haddan tashqari kuchayishi bilan tavsiflanadi. Maqolada bu konsepsiya Karl Leonhard (1968) va A.E. Lichko (1983) nazariyalari asosida tahlil qilinadi. Leonhardning 12 turdagi tasnifi (gipertimik, distimik, tsikloid, affektiv-ekzaltatsiyalangan, emotiv, anxioz, demonstrativ, pedantik va boshqalar) batafsil yoritilgan bo‘lib, har bir tipning kundalik hayotdagi namoyon bo‘lishi va ijtimoiy munosabatlardagi o‘ziga xos xususiyatlari misollar orqali ko‘rsatilgan. Aksentuatsiyalar shaxsning ijtimoiy moslashuviga ham ijobiy (yetakchilik, mas’uliyat, hamdardlik), ham salbiy (hissiy beqarorlik, moslashuvchanlikning pasayishi, konfliktga moyillik) ta’sir ko‘rsatadi. Maqola xarakter aksentuatsiyasini tushunish va to‘g‘ri boshqarish shaxsiy rivojlanish va jamiyatda samarali moslashuv uchun muhim ekanligini ta’kidlaydi.
Акцентуация характера представляет собой специфическое акцентирование поведения, находящееся на границе между психической нормой и патологией, характеризуется чрезмерным усилением отдельных черт характера. В статье концепция анализируется на основе теорий Карла Леонгарда (1968) и А.Е. Личко (1983). Подробно рассматривается классификация Леонгарда из 12 типов (гипертимный, дистимный, циклоидный, аффективно-экзальтированный, эмотивный, тревожный, демонстративный, педантичный и др.), с примерами, показывающими проявление каждого типа в повседневной жизни и особенности в межличностных отношениях. Акцентуации оказывают как положительное (лидерство, ответственность, эмпатия), так и отрицательное (эмоциональная нестабильность, снижение гибкости, склонность к конфликтам) влияние на социальную адаптацию личности. В статье подчёркивается, что понимание и правильное управление акцентуациями характера имеют важное значение для личностного развития и эффективной адаптации в обществе.
Character accentuation is defined as a specific behavioral emphasis located at the borderline between psychological normality and pathology, characterized by an excessive strengthening of certain character traits. The concept is analyzed based on the theories of Karl Leonhard (1968) and A.E. Lichko (1983). Leonhard’s classification of 12 types (hyperthymic, dysthymic, cycloid, affectively exalted, emotive, anxious, demonstrative, pedantic, and others) is described in detail, with examples illustrating how each type manifests in everyday life and influences interpersonal relationships. Accentuations exert both positive (leadership, responsibility, empathy) and negative (emotional instability, reduced flexibility, conflict proneness) effects on an individual’s social adaptation. The article emphasizes that understanding and proper management of character accentuation are essential for personal development and effective adaptation in society.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Xarakter aksentuatsiyasi ijtimoiy moslashuv Karl Leonhard Andrey Lichko temperament shaxsiyat aksentuatsiya turlari psixologik adaptatsiya акцентуация характера социальная адаптация Карл Леонгард Андрей Личко темперамент личность типы акцентуаций психологическая адаптация character accentuation social adaptation Karl Leonhard Andrey Lichko temperament personality types of accentuation psychological adaptation
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.012.art16/
O‘rozaliyeva O‘lmasoy Kubay qizi. Xarakter aksentuatsiyasi va uning ijtimoiy moslashuvga ta’siri // Innovatsion pedagogika va psixologiya. — 2025. — 4-son (4). — B. 146-156. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.012.art16/
Урозалиева Улмасой Кубай кизи. Акцентуация характера и её влияние на социальную адаптацию // Инновационная педагогика и психология. — 2025. — № 4 (4). — С. 146-156. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.012.art16/
O‘rozaliyeva O‘lmasoy Kubay qizi. Character accentuation and its impact on social adaptation // Innovative Pedagogy and Psychology. — 2025. — No. 4 (4). — pp. 146-156. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.012.art16/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Андреева Г.М. (2010). Социальная психология. – М.: Аспект Пресс
- Бурлачук Л.Ф. (2001). Психодиагностика личности. – Киев: Ника-Центр
- Давлетшин М.Г. (2004). Ёш ва педагогик психология. – Тошкент: Фан
- Erikson E. (1968). Identity: Youth and Crisis. – New York: W.W. Norton & Company
- G‘oziyev E. (2010). Умумий психология. – Тошкент: Ўқитувчи
- Карвасарский Б.Д. (2010). Клиническая психология. – СПб.: Питер
- Леонгард К. (1968). Акцентуированные личности. – Berlin: Springer
- Личко А.Е. (1983). Психопатии и акцентуации характера у подростков. –Л.: Медицина
- Налчаджян А.А. (1988). Социально-психологическая адаптация личности. – Ереван: Айастан
- Rogers C., Dymond R. (1954). Psychotherapy and Personality Change. – Chicago: University of Chicago Press
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoXarakter aksentuatsiyasi va uning ijtimoiy moslashuvga ta’sirihttps://zenodo.org/records/23063327
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 4-son, 2025 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 4, 2025 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 4, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.012.art16
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 2181-4465
- SonВыпускIssue
- 4-son (4), 2025№ 4 (4), 2025No. 4 (4), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 146-156
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Xarakter aksentuatsiyasi, ijtimoiy moslashuv, Karl Leonhard, Andrey Lichko, temperament, shaxsiyat, aksentuatsiya turlari, psixologik adaptatsiyaакцентуация характера, социальная адаптация, Карл Леонгард, Андрей Личко, темперамент, личность, типы акцентуаций, психологическая адаптацияcharacter accentuation, social adaptation, Karl Leonhard, Andrey Lichko, temperament, personality, types of accentuation, psychological adaptation
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-12-23
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23063327
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059593



