ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Xarakter aksentuatsiyasi va uning ijtimoiy moslashuvga ta’siri

Акцентуация характера и её влияние на социальную адаптацию

Character accentuation and its impact on social adaptation

O‘rozaliyeva O‘lmasoy Kubay qiziУрозалиева Улмасой Кубай кизиO‘rozaliyeva O‘lmasoy Kubay qizi

Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Xarakter aksentuatsiyasi – shaxsning sog‘lomlik va patologiya chegarasidagi o‘ziga xos xulq-atvor urg‘usi bo‘lib, ayrim xarakter xususiyatlarining haddan tashqari kuchayishi bilan tavsiflanadi. Maqolada bu konsepsiya Karl Leonhard (1968) va A.E. Lichko (1983) nazariyalari asosida tahlil qilinadi. Leonhardning 12 turdagi tasnifi (gipertimik, distimik, tsikloid, affektiv-ekzaltatsiyalangan, emotiv, anxioz, demonstrativ, pedantik va boshqalar) batafsil yoritilgan bo‘lib, har bir tipning kundalik hayotdagi namoyon bo‘lishi va ijtimoiy munosabatlardagi o‘ziga xos xususiyatlari misollar orqali ko‘rsatilgan. Aksentuatsiyalar shaxsning ijtimoiy moslashuviga ham ijobiy (yetakchilik, mas’uliyat, hamdardlik), ham salbiy (hissiy beqarorlik, moslashuvchanlikning pasayishi, konfliktga moyillik) ta’sir ko‘rsatadi. Maqola xarakter aksentuatsiyasini tushunish va to‘g‘ri boshqarish shaxsiy rivojlanish va jamiyatda samarali moslashuv uchun muhim ekanligini ta’kidlaydi.

Акцентуация характера представляет собой специфическое акцентирование поведения, находящееся на границе между психической нормой и патологией, характеризуется чрезмерным усилением отдельных черт характера. В статье концепция анализируется на основе теорий Карла Леонгарда (1968) и А.Е. Личко (1983). Подробно рассматривается классификация Леонгарда из 12 типов (гипертимный, дистимный, циклоидный, аффективно-экзальтированный, эмотивный, тревожный, демонстративный, педантичный и др.), с примерами, показывающими проявление каждого типа в повседневной жизни и особенности в межличностных отношениях. Акцентуации оказывают как положительное (лидерство, ответственность, эмпатия), так и отрицательное (эмоциональная нестабильность, снижение гибкости, склонность к конфликтам) влияние на социальную адаптацию личности. В статье подчёркивается, что понимание и правильное управление акцентуациями характера имеют важное значение для личностного развития и эффективной адаптации в обществе.

Character accentuation is defined as a specific behavioral emphasis located at the borderline between psychological normality and pathology, characterized by an excessive strengthening of certain character traits. The concept is analyzed based on the theories of Karl Leonhard (1968) and A.E. Lichko (1983). Leonhard’s classification of 12 types (hyperthymic, dysthymic, cycloid, affectively exalted, emotive, anxious, demonstrative, pedantic, and others) is described in detail, with examples illustrating how each type manifests in everyday life and influences interpersonal relationships. Accentuations exert both positive (leadership, responsibility, empathy) and negative (emotional instability, reduced flexibility, conflict proneness) effects on an individual’s social adaptation. The article emphasizes that understanding and proper management of character accentuation are essential for personal development and effective adaptation in society.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Xarakter aksentuatsiyasi ijtimoiy moslashuv Karl Leonhard Andrey Lichko temperament shaxsiyat aksentuatsiya turlari psixologik adaptatsiya акцентуация характера социальная адаптация Карл Леонгард Андрей Личко темперамент личность типы акцентуаций психологическая адаптация character accentuation social adaptation Karl Leonhard Andrey Lichko temperament personality types of accentuation psychological adaptation

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.012.art16/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Андреева Г.М. (2010). Социальная психология. – М.: Аспект Пресс
  2. Бурлачук Л.Ф. (2001). Психодиагностика личности. – Киев: Ника-Центр
  3. Давлетшин М.Г. (2004). Ёш ва педагогик психология. – Тошкент: Фан
  4. Erikson E. (1968). Identity: Youth and Crisis. – New York: W.W. Norton & Company
  5. G‘oziyev E. (2010). Умумий психология. – Тошкент: Ўқитувчи
  6. Карвасарский Б.Д. (2010). Клиническая психология. – СПб.: Питер
  7. Леонгард К. (1968). Акцентуированные личности. – Berlin: Springer
  8. Личко А.Е. (1983). Психопатии и акцентуации характера у подростков. –Л.: Медицина
  9. Налчаджян А.А. (1988). Социально-психологическая адаптация личности. – Ереван: Айастан
  10. Rogers C., Dymond R. (1954). Psychotherapy and Personality Change. – Chicago: University of Chicago Press

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 4-son, 2025 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 4, 2025 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 4, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.012.art16
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
2181-4465
SonВыпускIssue
4-son (4), 2025№ 4 (4), 2025No. 4 (4), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
146-156
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Xarakter aksentuatsiyasi, ijtimoiy moslashuv, Karl Leonhard, Andrey Lichko, temperament, shaxsiyat, aksentuatsiya turlari, psixologik adaptatsiyaакцентуация характера, социальная адаптация, Карл Леонгард, Андрей Личко, темперамент, личность, типы акцентуаций, психологическая адаптацияcharacter accentuation, social adaptation, Karl Leonhard, Andrey Lichko, temperament, personality, types of accentuation, psychological adaptation
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-12-23
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-18
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Raqamli iqtisodiyot sharoitida kichik biznes va tadbirkorlikni logistika tizimi orqali rivojlantirish Развитие малого бизнеса и предпринимательства посредством логистической системы в условиях цифровой экономики Developing small business and entrepreneurship through the logistics system in the digital economy Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · 142-149-b.Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · с. 142-149Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · pp. 142-149TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art14/ Maqola Статья Article Talabalarda akademik prokrastinatsiyani kamaytirishning psixologik determinantlari Психологические детерминанты снижения академической прокрастинации у студентов Psychological determinants of reducing academic procrastination among students Odilbekov Mansurbek Maxmudjon oʻgʻli · 2026 · 108-117-b.Одилбеков Мансурбек Махмуджон угли · 2026 · с. 108-117Odilbekov Mansurbek Maxmudjon oʻgʻli · 2026 · pp. 108-117TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art11/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/ Maqola Статья Article Gapning til birligi, ifodaning esa nutq birligi sifatidagi lingyistik tahlili Лингвистический анализ предложения как единицы языка и высказывания как единицы речи A linguistic analysis of the sentence as a unit of language and the utterance as a unit of sreech Усманова Шоира, Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 24-32-b.Усманова Шоира, Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 24-32Усманова Шоира, Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 24-32TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art03/