Maqola Статья Article
Bo‘lajak o‘qituvchilarda emotsional intellektni rivojlantirishning konseptual asoslari
Концептуальные основы развития эмоционального интеллекта у будущих учителей
Conceptual basis of developing emotional intelligence in future teachers
Shomurodov Jamshid Olimboy o‘g‘liШомуродов Джамшид Олимбой углиShomurodov Jamshid Olimboy o‘g‘li
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda emotsional intellektni rivojlantirish muammosi zamonaviy pedagogik ta’lim tizimi talablari asosida ilmiy- nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotning dolzarbligi ta’lim jarayonida o‘qituvchi shaxsining emotsional kompetensiyasi, pedagogik muloqot samaradorligi hamda kasbiy barqarorligini ta’minlash zarurati bilan asoslanadi. Tadqiqot jarayonida tahliliy-sintez, qiyosiy taqqoslash, ilmiy adabiyotlarni tizimli o‘rganish kabi nazariy metodlardan foydalanilgan. Maqolada emotsional intellektning mazmun-mohiyati, uning emotsional ong, emotsional o‘zini boshqarish, empatiya va ijtimoiy-emotsional muloqot kabi tarkibiy komponentlari aniqlashtirilgan hamda ularning o‘qituvchi kasbiy kompetensiyasidagi o‘rni asoslab berilgan. Shuningdek, emotsional intellektni rivojlantirishning konseptual asoslari sifatida shaxsga yo‘naltirilgan, kompetensiyaviy va madaniy-aksiologik yondashuvlarning integratsiyasi yoritilib, ularning pedagogik ta’lim jarayonidagi ahamiyati ilmiy jihatdan asoslangan. Tadqiqot natijalari bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash tizimida emotsional intellektni rivojlantirishga xizmat qiluvchi metodologik asoslarni takomillashtirish imkonini beradi.
В этой статье анализируется проблема развития эмоционального интеллекта у будущих учителей с научно-теоретической точки зрения, исходя из требований современной системы педагогического образования. Актуальность исследования обусловлена необходимостью обеспечения эмоциональной компетентности учителя в образовательном процессе, эффективности педагогической коммуникации и профессиональной стабильности. В процессе исследования были использованы теоретические методы, такие как анализ-синтез, сравнительный анализ и систематическое изучение научной литературы. В статье разъясняется сущность эмоционального интеллекта, его структурные компоненты, такие как эмоциональная осведомленность, эмоциональное самоконтроль, эмпатия и социально-эмоциональная коммуникация, и обосновывается их роль в профессиональной компетентности учителя. Также подчеркивается интеграция личностно-ориентированного, компетентностного и культурно-аксиологического подходов в качестве концептуальных основ развития эмоционального интеллекта и научно обосновывается их важность в педагогическом процессе. Результаты исследования позволяют усовершенствовать методические основы, служащие развитию эмоционального интеллекта в системе подготовки будущих учителей.
This article analyzes the problem of developing emotional intelligence in future teachers from a scientific and theoretical perspective based on the requirements of the modern pedagogical education system. The relevance of the study is based on the need to ensure the emotional competence of the teacher in the educational process, the effectiveness of pedagogical communication, and professional stability. In the research process, theoretical methods such as analysis-synthesis, comparative analysis, and systematic study of scientific literature were used. The article clarifies the essence of emotional intelligence, its structural components such as emotional awareness, emotional self-management, empathy and socio-emotional communication, and justifies their role in the professional competence of a teacher. Also, the integration of person-oriented, competency-based and cultural-axiological approaches as conceptual foundations for the development of emotional intelligence is highlighted, and their importance in the pedagogical education process is scientifically substantiated. The results of the study allow improving the methodological foundations serving the development of emotional intelligence in the system of training future teachers.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Emotsional intellekt bo‘lajak o‘qituvchi empatiya emotsional muloqot ta’lim tarbiya qobiliyat model Эмоциональный интеллект будущий учитель эмпатия эмоциональная коммуникация образование воспитание способности образец для подражания Emotional intelligence future teacher empathy emotional communication education upbringing ability model
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.004.art11/
Shomurodov Jamshid Olimboy o‘g‘li. Bo‘lajak o‘qituvchilarda emotsional intellektni rivojlantirishning konseptual asoslari // Innovatsion pedagogika va psixologiya. — 2026. — 1-son (1). — B. 101-111. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.004.art11/
Шомуродов Джамшид Олимбой угли. Концептуальные основы развития эмоционального интеллекта у будущих учителей // Инновационная педагогика и психология. — 2026. — № 1 (1). — С. 101-111. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.004.art11/
Shomurodov Jamshid Olimboy o‘g‘li. Conceptual basis of developing emotional intelligence in future teachers // Innovative Pedagogy and Psychology. — 2026. — No. 1 (1). — pp. 101-111. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.004.art11/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni: O‘RQ–637-son. – Toshkent, 23.09.2020. – URL: https://www.lex.uz (In Uzbek)
- O‘zbekiston Respublikasining “Pedagogning maqomi to‘g‘risida”gi Qonuni: O‘RQ–901-son. – Toshkent, 01.02.2024. – URL: https://www.lex.uz (In Uzbek)
- Bar-On R. (1997). The Emotional Quotient Inventory (EQ-i): A Test of Emotional Intelligence. – Toronto: Multi-Health Systems. (In English)
- Gardner H. (1983). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. – New York: Basic Books. (In English) 1-son, 2026-yil
- Goleman D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. – New York: Bantam Books. (In English)
- Jabbarov U.A. (2025). Bo‘lajak o‘qituvchilarda emotsional intellekt darajasini aniqlash va baholash metodikasi // Ilmiy anjuman materiallari. – Toshkent. – B. 88-92. (In Uzbek)
- Jabbarova F.M. (2024). O‘qituvchi kasbiy kompetensiyasida emotsional intellektning o‘rni // Pedagogik mahorat. – №2. – B. 45-49. (In Uzbek)
- Mayer J.D., Salovey P. (1997). What is emotional intelligence? // Emotional Development and Emotional Intelligence. – New York: Basic Books. – P. 3–31. (In English)
- Salovey P., Mayer J.D. (1990). Emotional intelligence // Imagination, Cognition and Personality. – Vol. 9, №3. – P. 185-211. (In English)
- Shomurodov J.O. (2023). O‘quvchilarning badiiy-estetik mazmundagi o‘quv materiallarini kognitiv qabul qilish layoqatini rivojlantirish mexanizmlari: ped. fan. falsafa dok. (PhD) diss. – T.: 2023. – 156 b. (In Uzbek)
- Thorndike E.L. (1920). Intelligence and its uses // Harper’s Magazine. – Vol. 140. – P. 227-235. (In English)
- Turakulov B.N. (2023). Talabalar emotsional intellektining individual-tipik xususiyatlari: monografiya. – Toshkent: Firdavs-Shoh. – 112 b. (In Uzbek) - 111
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoBO'LAJAK O'QITUVCHILARDA EMOTSIONAL INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISHNING KONSEPTUAL ASOSLARIhttps://zenodo.org/records/19442336
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 1-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 1, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 1, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.004.art11
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 2181-4465
- SonВыпускIssue
- 1-son (1), 2026№ 1 (1), 2026No. 1 (1), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 101-111
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Emotsional intellekt, bo‘lajak o‘qituvchi, empatiya, emotsional muloqot, ta’lim, tarbiya, qobiliyat, modelЭмоциональный интеллект, будущий учитель, эмпатия, эмоциональная коммуникация, образование, воспитание, способности, образец для подражанияEmotional intelligence, future teacher, empathy, emotional communication, education, upbringing, ability, model
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-02-26
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.19442336
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059649



